Ontspannen bevallen? Verander zienswijze en kies een verloskundige met aandacht.

 

“When you change the way you view birth, the way you birth will change.” ~Marie Mongan

 

Waarom ‘ontspannen bevallen’?

‘Ontspannen’ uiteraard tussen aanhalingstekens. Het dient niet gebagatelliseerd te worden en de ene bevalling verloopt anders dan de andere. Je kunt echter wel de intentie zetten, en je voorbereiden voor een zo rustig mogelijk verlopende bevalling. En er zijn goede redenen voor om dit te doen:

Allereerst is het uiteraard prettig voor degene die gaat bevallen. Het maakt een verschil of je de periode ervoor er met angst naar toeleeft, of dat je uitziet naar dit prachtige, wonderlijke moment in je leven. Voor de partner en de relatie is het ook goed als je samen de voorbereiding doet. Automatisch is de partner dan ook meer betrokken bij de bevalling en staat deze minder aan de zijlijn. De bevalling wordt dan een intieme gebeurtenis.
Maar de belangrijkste motivatie om dit te doen is dat de bevalling de allereerste imprint is voor je baby. Een imprint die een nieuw mens de rest van het leven in het onderbewuste meeneemt! De geboorte is het fundament waarop alle gebeurtenissen verderop in het leven worden geplaatst.

Stel je voor, de overgang van baarmoeder naar de ‘buitenwereld’. Je hebt een oneindige tijd doorgebracht in een veilige en lekker warme ruimte. De temperatuur was perfect. Je hoefde niets te doen en je verlangde ook niets meer dan je kreeg. Je voedingsstoffen kreeg je automatisch, geluiden waren gedempt en je hoefde zelfs niet naar het toilet (terwijl je geen vieze luier kreeg). En dan plotseling wordt er een kracht in gang gezet waardoor je van je plek wordt geduwd. En ongeacht van hoe de bevalling verloopt kom je plotseling in een koude open lucht met fel licht, harde geluiden, vreemde wezens, en wat nog meer. Deze overgang ervaar je als een schok. Het is natuurlijk, maar nog steeds een harde overgang.

Het is dan wel zo prettig voor de baby dat de bevalling dan zo prettig en vooral natuurlijk als mogelijk verloopt en dat de overgang ook zo vloeiend mogelijk is. Daarom hebben wij gekozen voor hypnobirthing i.c.m. een badbevalling. Een thuisbevalling met een zelf gekozen verloskundige (Margaretha Huese) die kijkt naar de situatie en de wensen van de ouders, in plaats van iemand die enkel en alleen werkt via protocollen. 

 

Natuurlijk bevallen met hypnobirthing

Ruim twee jaar geleden is onze eerste dochter geboren. Van tevoren heb ik samen met mijn vrouw een cursus ‘hypnobirthing’ gedaan. Bij hypnobirthing leer je allerlei technieken om op een zo ontspannen mogelijke, natuurlijke manier te bevallen. Wij hebben voor hypnobirthing gekozen maar ik denk dat je net zo goed kan kiezen voor een cursus ‘mindful bevallen’. Hypnobirthing kan ik aanraden omdat ik weet dat er een doordacht programma voor ontwikkeld is dat je stapsgewijs voorbereidt op een ‘natuurlijke bevalling’. Ik weet niet zeker of bevallen vanuit de mindfulness hier ook (al) een dergelijk, volledig programma voor ontwikkeld is. 

 

Het voornaamste bij hypnobirthing is leren in te zien dat bevallen een natuurlijk proces is. Je lichaam is er voor gemaakt. Als vrouw leer je te vertrouwen op je eigen lichaam en op het baringsproces. 

Vanuit de medische wereld wordt je vooral overspoeld met informatie over wat er allemaal mis kan gaan en hoe je daarop dient te anticiperen. Bij hypnobirthing leer je hoe je hiermee om moet gaan en verleg je de focus op een ontspannen en stressvrije bevalling. Je leert bijvoorbeeld ander taalgebruik hanteren zoals ‘golvingen’ in plaats van ‘weeën’, ‘de vliezen zijn gescheurd’ in plaats van ‘de vliezen zijn gebroken’ en ‘sensaties’ in plaats van ‘pijn’. 

 

Verder leer je allerlei ontspanningstechnieken die je tijdens de bevalling kan toepassen. Immers als je met stress en angst bevalt zal dit het proces tegenwerken. Daarnaast maak je een bevalplan die je mee kunt nemen voor het geval je toch naar het ziekenhuis moet. Hierin kan je jouw wensen kenbaar maken t.o.v. het ziekenhuispersoneel. Zoals dat je een rustige omgeving wenst en dat alle ingrepen in overleg moeten.

 

Kies je verloskundige

Hoewel we bij zowel de eerste als tweede bevalling een hypnobirthing cursus hebben gedaan, was de tweede bevalling totaal anders dan de eerste. Bij de eerste bevalling ging het helaas niet zoals wij ons hadden voorgesteld (dat gaat het natuurlijk nooit en je kunt het ook niet afdwingen). De tijd tussen dat de vliezen waren gebroken en dat de weeën op gang kwamen duurde te lang (althans volgens de protocollen waarmee de meeste verloskundigen werken). We hebben het eerst nog met twee uurtjes kunnen rekken maar daarna moesten we toch echt naar het ziekenhuis. Logisch, want mocht er wat gebeuren dan wordt zij binnen haar praktijk hierop afgerekend. Zowel bij de verloskundige als in het ziekenhuis hebben we dan ook veel moeten uitleggen en verdedigen om het alsnog zoveel mogelijk via onze eigen visie te doen. Ondanks ons afgeleverde bevalplan. Toch hebben wij alsnog veel aan de hypnobirthing technieken en het bevalplan gehad. Je hebt niet alles in de hand en gezien de omstandigheden hebben we het toch zo rustig als mogelijk laten verlopen.

 

Bij de tweede bevalling hebben we het anders aangepakt. We zijn op zoek gegaan naar een verloskundige die niet alleen volgens protocollen werkt, maar vooral ook kijkt naar de wensen van de ouders en situatie. We hebben iemand gekozen die zelf ook aanstuurt op een zo’n ontspannen en sereen mogelijke bevalling. Dit maakt een heel verschil, ook al in de aanloop naar de bevalling toe. De verloskundige kwam bij ons thuis, in onze eigen bekende omgeving.

De bevalling is erg prachtig verlopen. Een badbevalling bij ons thuis.
Het was intiem, ontspannen en in een serene omgeving.

Mijn aanbevelingen vanuit onze ervaringen:

       Verloskundige: Margaretha Huese

       Hypnobirthing cursus: Miriam van Mum2B

 

Door Gerjan Schoemaker
Meditatieleraar bij MeditatieZwolle en eigenaar van LittleGreeny.nl (webshop voor bewuste ouders) en Vihara.nl (yoga en meditatie webshop)

Verschil tussen Metta meditatie en Positieve affirmaties

Lees ook: De Vier Hartkwaliteiten

Wat is eigenlijk het verschil tussen Metta meditatie en Positieve affirmaties?

Deze vraag krijg ik vaker. Graag geef ik hier wat meer uitleg over.

Bij Metta wensen we liefdevolle vriendelijkheid naar onszelf en anderen.
Bijvoorbeeld ‘Dat ik gelukkig mag zijn’ of ‘Dat ik veilig mag zijn’.

Nu krijg ik wel eens de vraag of je het ook anders kunt formuleren, bijvoorbeeld door het te benoemen als ‘Dat ik gelukkig ben’ of ‘Ik ben gelukkig’. Als het voor de persoon werkt om het weg te laten, dan kan dit. Maar dan zou je het geen Metta meditatie meer kunnen noemen, maar meer een positieve affirmatie inderdaad.

Het lijkt een nuance verschil, maar vanuit het perspectief van de achterliggende filosofie is het een heel groot verschil.

Door het te ‘wensen’ dwing je niets af. Dus je wenst jezelf of een ander liefdevolle vriendelijkheid/geluk/vrede/veiligheid, etc., terwijl je er vrede mee hebt dat de dingen zijn zoals ze zijn.

Je ‘gunt’ het jezelf of de anderen, met een acceptatie zoals het is, zonder verwachtingen te hebben van een uitkomst.

Je kunt het niet afdwingen. Door het te ‘stellen’ in plaats van ‘te wensen’ ontbreekt de acceptatie.

 

Ik vind dat Heather Sundberg er een mooie omschrijving van geeft.

Zij spreekt van ‘near misses’ en ‘far misses’ als we de hartkwaliteiten nader bekijken.

Boosheid is bijvoorbeeld een ‘far miss’ bij liefdevolle vriendelijkheid.

Geluk (als voorbeeld) verlangen of afdwingen is, net als hoop, een ‘near mis’. Het komt in de buurt, maar is het net niet.

 

Hoop is dus ook een ‘near mis’. De andere kant van de medaille bij hoop is angst.

‘Ik hoop dat het zo gaat’ > ‘Ik ben bang dat het niet zo gaat’

 

Wel maak ik de kanttekening dat het uiteindelijk niet om de woorden gaat, maar om de intentie.

Het kan best zijn dat degene die deze zinnen uitspreekt het niet probeert af te dwingen, maar het ook ‘wenst’ in haar eigen woorden.

Dat is uiteraard prima. Maar bij overdracht van Metta meditatie leidt het tot verwarring bij degenen die ermee aan de slag gaan.

 

De woorden komen uit het Traditioneel Boeddhisme en de formulering stuit daarom wel eens op weerstand. Dat deed het bij mij in het begin ook.

Kies dan woorden die beter passen. Bijvoorbeeld ‘Ik gun mijzelf dat ik gelukkig ben’, ‘ik gun mijzelf dat ik veilig ben’, etc.e

Zelf gebruik ik inmiddels wel de traditionele formulering, maar heb ik wel andere woorden die beter passen. Dit verschilt overigens periodiek. Voorbeelden zijn:

‘Dat ik sterk en vitaal mag zijn’ (traditioneel is het ‘dat ik gezond mag zijn’)
‘Dat ik liefde mag zijn’ (dit vind ik een erg mooie. Niet alleen liefde ervaren, maar het ook uitstralen)
‘Dat ik vrede mag hebben hoe het leven zich ontvouwt’ (traditioneel is het ‘dat ik vredig mag zijn’)

LEES OOK:

Metta Meditatie uitleg

De Vier Hartkwaliteiten

metta meditatie

Geleide Meditatie bij Angst gevoelens

Speciaal voor momenten dat je angst ervaart heb ik een geleide meditatie ingesproken. Je kan deze beluisteren op het moment dat je angst gevoelens ervaart, of op een ander moment zodat je een andere verhouding met angst leert te krijgen als deze in de toekomst opkomt.

Er is bewust geen harde klank van bijvoorbeeld een klankschaal op het einde, waardoor je de meditatie ook goed in bed kunt beluisteren als je wakker bent met angst gevoelens en de intentie hebt om weer verder te slapen. Je kan het dan automatisch laten aflopen. Ook is de meditatie aan het einde niet beindigd. Je kunt zo lang als je wilt de meditatie voortzetten, zonder begeleiding. 

 

Geleide meditatie door Gerjan Schoemaker, Vihara

 

Wat is bewustwording of ontwaken?

Bewustwording

Door inzichten uit de meditatie en ondersteunende filosofieën, ontstaat bewustwording. Onder meer bewustwording van de eigen conditioneringen en patronen. Door opmerkzaamheid en inzicht is het mogelijk deze te doorbreken. Zonder bewustwording blijven mensen mogelijk eindeloos bestaande patronen herhalen, terwijl deze niet bevordelijk voor ze zijn. Zonde! 

Voorbeelden van niet bevorderlijke  (in het traditioneel boeddhisme ook wel ‘onheilzaam’ of ‘niet wijs’ genoemd) patronen zijn:

  • Telkens jezelf in moeilijkheden brengen
  • Blijven hangen in boosheid, irritatie, frustratie en andere vormen van aversie
  • Vaak boos zijn op jezelf en/of anderen (en niet inzien dat jezelf degene bent die er het meeste last van heeft)
  • Continue stress ervaren door de dingen anders te willen dan ze zijn

Lees hier meer over wat bewustwording is:

In plaats van bewustwording wordt ook vaak het begrip ontwaken gebruikt.

De Vier Nobele Waarheden en het Achtvoudige Pad

De vier Nobele waarheden zijn:

  • 1. Er is Dukkha (Vanuit het Pali wordt Dukkha vaak vertaald naar lijden maar ook stress/ontevredenheid/ongemak valt hieronder; Het gaat niet altijd zoals we wensen) – Meer over: Eerste Nobele Waarheid
  • 2. Het lijden heeft een oorzaak – Meer over: Tweede Nobele Waarheid
  • 3. Er is een einde aan het lijden mogelijk
  • 4. Het einde van lijden kan worden bereikt d.m.v. het achtvoudige pad:
    1. Juist zien (Begrijpen wat Dukkha inhoudt, de oorzaak van Dukkha begrijpen, begrijpen hoe Dukkha ophoudt, het pad begrijpen dat leidt tot opheffing van lijden. Maar ook de karakteristieken van bestaan).
    2. Juiste motivatie (ook wel juiste intentie. Een juiste intentie kan je onder meer ontwikkelen door de beoefening van Metta meditatie)
    3. Juist spreken (geen leugens, roddelen, laster etc. lijdt tot verwarring/onrust)
    4. Juist handelen (niet stelen, seksueel wangedrag, etc. lijdt tot verwarring/onrust)
    5. Juiste manier van levensonderhoud (onder ander vanuit ethisch aspect bekeken, kun je jezelf in de spiegel aankijken? En ook is het bevordelijk voor de ontwikkeling van de Verlichtingskwaliteiten.)
    6. Juiste inspanning (niet krampachtig/gespannen, niet lui, maar alert zijn in het moment met een bepaalde lichtheid. Dit is voor iedereen anders en een ieder dient hier de middenweg in te zoeken)
    7. Juiste aandacht/opmerkzaamheid/meditatie (in het nu aanwezig) > Je kunt mindful zijn op de vier velden van aandacht: 1. Lichaam 2. Geest 3. Gevoelens 4. Mentale objecten (zie het schema van de Satipatana Sutta)
    8. Juiste concentratie > Concentratie is een zijnskwaliteit. Je kunt de het niet afdwingen, maar wel de voorwaarden voor scheppen. Onder meer door concentratie en juiste inspanning. Concentratie is dan ook meer een uitkomst van het zesde en zevende aspect van het pad.

Hoe kan dit achtvoudige pad concreet in de meditatie en in je dagelijks leven worden toegepast en hoe reduceert dit het lijden en komt dit het geluk ten goede? Hierover zal ik vanaf nu een aantal blogartikelen schrijven en hieronder deze artikelen opsommen.

Lees ook dit artikel geschreven door Bhikku Bodhi over het achtvoudige pad (Engels talig) 

Hoe kunnen de Vier Nobele Waarheden en Het Achtvoudige pad in het dagelijks leven worden toegepast?

Het is interessant om regelmatig te reflecteren bij ‘lijden/stress/ongemak’ of er ook ‘onnodig’ lijden is voortkomend uit verlangen of afkeer. De tweede pijl die ik toelicht in de Eerste Nobele Waarheid.
Willen we iets bereiken dat (nog) buiten onze mogelijkheden ligt? Willen we iets vasthouden (denk aan een situatie, bezit, persoonlijkheden, fysieke omstandigheden, mentale omstandigheden, etc) dat van ons weg dreigt te gaan of al bij ons weg is?
Of de andere kant van dezelfde medaille: Willen we de dingen anders dan ze zijn? Willen we iets niet, dat we wel op ons bordje krijgen?
Als dat zo is ga dan na wat voor invloed dit op je heeft in alle aspecten.
Heb hier geen oordeel over, maar bekijk het als het ware van bovenaf, met mildheid, met een innerlijke glimlach. Vervolgens kun je ook het Achtvoudige pad bij langsgaan en inzicht proberen te krijgen in hoe het ‘lijden’ dat zich heeft aangediend zich verhoudt tot het Achtvoudige pad. Door dit te doen krijg je inzicht. Onder meer in welke verlangens heilzaam zijn en welke niet.
Een uitspraak die volgens mij van Nisargadatta afkomstig is: De meeste mensen handelen vanuit verlangen en afkeer. Verlichte mensen handelen vanuit wijsheid en liefde.
Ik toets mijn gedrag en overtuigingen hier regelmatig aan.

Belangrijk om in ogenschouw te nemen

– Dukkha wordt vaak vertaald als lijden. Hiermee worden niet alleen grote vormen van lijden mee bedoeld zoals ziekte en dood, maar juist ook stress en kleine ongemakken als frustraties en ontevredenheid. Het gaat niet altijd zoals wij wensen.
– Graag spreek ik in eerste instantie over het reduceren van lijden/ongemak in plaats van het ‘opheffen van lijden’
– Anatta wil niet zeggen dat er geen zelf is, maar als je juist ziet (non-dualistisch) dan zie je geen zelf meer. Er is niet een onveranderlijk, permanent iets dat we zelf kunnen noemen. Volgens de geschriften wou de Boeddha op de vraag “is er geen zelf?” geen antwoord geven. Bij juist zien verdwijnt de vraag en is hier geen antwoord nodig.

Op deze pagina heb ik een filmpje staan van Paul Smit over Wat is Non-Dualiteit

In het volgende artikel gaan we dieper in op: De Eerste Nobele Waarheid en lees hier ook mijn artikel over De Tweede Nobele Waarheid.

Door Gerjan Schoemaker, Vihara meditatie

 

Het achtvoudige pad

De tweede nobele waarheid: Lijden heeft een oorzaak

Lees voordat je dit artikel leest: De Eerste Nobele Waarheid

“Hij weet gelijk het werkelijk is ‘dit is het ontstaan van dukkha’
– Satipatthana Sutra –

 

De oorzaken van lijden (dukkha)
In de Eerste Nobele Waarheid wordt vastgesteld dat er lijden (dukkha) is. In de Tweede Nobele Waarheid gaan we in op de oorzaak van het lijden.
Dukkha komt voort uit:
– verlangen
– afkeer of
– onwetendheid

Hierbij is verlangen misschien wel het voornaamste aspect. Gezien afkeer eigenlijk ook verlangen is. Afkeer is het verlangen iets niet, of iets anders te willen. Onwetendheid maakt de oorzaak van verlangen troebel.

Er zijn drie vormen van verlangen die onnodig lijden veroorzaken, namelijk:
– Zintuiglijk verlangen: Verlangen naar plezierige gevoelens die ontstaan door zintuiglijk contact (denk aan lekker drinken, eten, sex, etc.)
– Verlangen te zijn (denk aan manifestatiedrang maar ook te willen blijven zijn zoals het nu is)
– Verlangen niet te zijn (denk aan vernietigingsdrang maar ook anders te willen zijn dan het nu is)

Gehechtheid of hunkering
Persoonlijk spreek ik liever over gehechtheden en hunkering dan verlangens. Verlangen op zich is niet iets mis mee. Er zijn dan ook gezonde en ongezonde verlangens (heilzame of onheilzame verlangens). Het leven brengt veel onbevredigende verschijnselen met zich mee. Het gaat niet altijd zo ideaal, vredig, perfect, prettig, comfortabel zoals wij wellicht wensen. Dat hebben we ook gesteld in de Eerste Nobele Waarheid. Echter ontstaat er ontstaat pas lijden als er hunkering of gehechtheid bij aanwezig is. Dus als er een verlangen is, dan is dat op zich geen probleem. Echter als er weerstand ontstaat omdat het verlangen niet wordt vervuld (door hunkering of gehechtheid aan het verlangen) of als we dermate gehecht zijn dat we niet willen loslaten, dan ontstaat er werkelijk lijden.

 

Voorbeeld van hoe hunkering of gehechtheid leidt tot lijden
Stel dat er iets volledig anders gaat dan jij jezelf had voorgesteld. Bijvoorbeeld je hebt een gesprek met je manager en je verwacht een promotie. Je weet dit bijna zeker gezien de informele gesprekken die je al hebt gehad met deze zelfde manager. In tegenstelling wordt je contract niet verlengt omdat het niet goed gaat met het bedrijf.

Dan zijn er twee manieren om hiermee om te gaan:
1. De eerste manier van reageren: Het als een feit aannemen dat dit de situatie is, en van daaruit verder handelen. Let wel! Dit houdt dus niet in dat je zomaar alles over je heen moet laten komen. Integendeel. Door opmerkzaamheid en je niet te identificeren lukt het vaak om ‘heilzamer’ te reageren en wellicht ben je zelfs beter in staat om de manager te overtuigen dat ze beter af zijn als zij jou die promotie geven. Echter, je kunt dit proberen zonder dat je hunkert naar een ‘positieve’ uitkomst.

In dit voorbeeld accepteren we dus wat er is. Maar reageren we wel op een manier die goed voor ons is.

Om dit te kunnen zijn er de nodige aspecten nodig zoals je niet identificeren, opmerkzaam zijn en handelen met wijsheid. Hierover meer in de Vierde Nobele Waarheid.

2. De tweede manier van reageren: De situatie niet accepteren. Je laat je wellicht leiden door onder meer irritatie, boosheid of angst. Hierbij ontstaat er een psychologisch lijden. Je identificeert je volledig en hebt gedachten als ‘ik heb net een nieuw huis gekocht, hoe moet ik die hypotheek betalen. En we verwachten straks een kindje hoe kan ik daar goed voor zorgen. Wat een gemene streek van die manager, in de wandelgangen schijnheilig positief zijn en dan nu opeens zich zo opstellen. Ik krijg hem nog wel.’ En mogelijk reageer je dan ook op een minder heilzame manier en maak je de dingen nog ‘erger’ dan ze zijn. In ieder geval lijd je er persoonlijk onder. Je accepteert niet wat er is. Er was hunkering naar een bepaalde situatie en het pakte anders uit. Je accepteert niet de Eerste Nobele Waarheid ‘er is lijden’.

 

Verlangens en gehechtheden zijn in essentie niet slecht
Natuurlijk is het niet zo dat verlangens slecht zijn. Verlangen naar eten is bijvoorbeeld een ‘heilzaam’ of ‘gezond’ verlangen. Echter als je genoeg voedsel hebt en er ontstaat verlangen naar chocolade, dan kan je jezelf afvragen hoe heilzaam dit verlangen is. Echter, ook dit verlangen op zich is dus niet slecht (sowieso wordt er in het boeddhisme nooit over goed en slecht gesproken). Dit verlangen hoeft ook niet tot onnodig lijden te leiden als we ons niet identificeren en opmerkzaam blijven. Het ontstaat nu eenmaal. Het komt op. Echter als dit een hunkering wordt, als we per se chocolade willen hebben kan het leiden tot onnodig lijden.

Gehechtheden zijn ook niet per se verkeert. Zo meen ik dat het heel heilzaam is om gehecht te zijn aan je familieleden. Voor een baby geldt zelfs hoe meer gehecht hoe beter. Echter kan ook gehechtheid aan familie doorslaan in onheilzame of ongezonde gehechtheden. Je kan immers niet alles controleren.

 

Het gaat er om: In hoeverre kun je de identificatie loslaten en opmerkzaam blijven.
Je moet zeker niet van verlangens af. Je dient er een wijze relatie mee aan te gaan.

 

Wat is de oorzaak van jouw lijden?
Hierboven heb ik een heel concreet en praktisch voorbeeld geschetst. Echter veel lijden zit dieper en is ook minder zichtbaar. Veel mensen hebben terugkerende vormen van lijden. Zoals vaak wederkerende onrust, irritatie/boosheid, angst, eenzaamheid, verdriet, etc.. Ga voor je jezelf eens na wat voor verlangen, afkeer en/of onwetenheid hieraan ten grondslag licht. Dit is vaak een zeer complex gegeven en onderzoek hierna kan lijden tot inzichten, wijsheid en uiteindelijk zelfs tot het opheffen van lijden.

 

Het opheffen van lijden in de Vierde Nobele Waarheid
Hoe kunnen we nou bevrijd worden van dit lijden? Dit wordt uitgelegd in De Vierde Nobele Waarheid.

 

vierde nobele waarheid achtvoudige pad

De Eerste Nobele Waarheid: Er is lijden – Dukkha

“Er is dukkha. PUNT.”

De eerste nobele waarheid is dat er lijden/stress is. Vooral in het Westen doen we er van alles aan om dit niet onder ogen te komen, maar het is een feit dat er lijden is in ons bestaan. Door dit alleen al te erkennen kunnen we het lijden reduceren.

Wat bedoelen we met lijden?

Met lijden bedoelen we niet alleen de ‘zware’ vormen van lijden zoals ziekte en dood, maar vooral ook kleinere ongemakken waaronder irritatie, ontevredenheid en teleurstelling. Het Pali woord dukkha wordt (vaak) vertaald met het Nederlandse woord lijden, maar het dekt niet helemaal goed de lading. Het woord dukkha bestaat uit twee delen, Du en Kha. Du betekent ‘moeilijk’ en ‘Kha’ betekent leeg. Een specifieke verwijzing hiermee is het ronde gat in het midden van een wiel. Als deze niet perfect past op de as wordt het een hobbelige rit. En dat is een goede metafoor voor dukkha. Hoewel dukkha meestal vertaald wordt naar lijden, is ‘stress’ misschien nog wel een betere vertaling.

“De dingen gaan niet altijd zoals we wensen”

Pad naar bevrijding

De vier edele waarheden vormen in het Boeddhisme de basis voor het pad naar bevrijding (van lijden). Of ook wel het pad naar ontwaking of verlichting genoemd.

Wat is dukkha praktisch gezien?

Je kunt het zo zien dat er twee vormen van lijden zijn. De eerste is vorm is ‘iets dat jou overkomt’. Stel je fiets per ongeluk tegen een stilstaande auto aan. Je valt op de grond en schaaft je handen en de auto heeft een deuk. Dat je handen pijn doen is een vorm van dukkha die niet te voorkomen is. Er is pijn (hoewel dit vanuit absoluut perspectief ook een concept is). De tweede vorm van dukkha zijn de gedachten die hieruit voort vloeien. “O nee, wat dom van mij. Waarom let ik nou weer niet goed op. Degene eigenaar van deze auto is vast woedend. Hoeveel zal het wel niet kosten. Hoe moet het dan met dit en dat.” Alle deze gedachten vormen een vorm van lijden die we ‘onnodig lijden’ kunnen noemen.

Volgens de boeddhistische filosofie is deze tweede vorm van lijden op te heffen. Op absoluut perspectief kunnen zelfs beide vormen van lijden verwijden.

In de boeddhistische geschriften staat: “Geboren worden is lijden, ouder worden is lijden, ziekte is lijden, gescheiden worden van degene die we liefhebben is lijden, niet krijgen wat je wilt is lijden, in het kort: de vijf categorieën van gehechtheid zijn lijden“.

De tweede vorm van lijden is optioneel

De Boeddha heeft eens een vergelijking gemaakt met twee pijlen:

“Als een persoon geraakt wordt door een pijl, is dat pijnlijk? Als een persoon wordt geraakt door een tweede pijl, is dat nog pijnlijker?”

De Boeddha legde dit als volgt uit:

“In het leven hebben we geen controle over de eerste pijl. Maar de tweede pijl is onze reactie op de eerste. De tweede pijl is optioneel”

De tweede pijl in dit voorbeeld is te vergelijken met de gedachten en emotionele reactie die ontstaat als we tegen een auto aanfietsen, zoals hierboven omschreven.

Het erkennen maakt dat je niet onaangenaam verrast komt te staan

Onlangs hoorde ik een mooie metafoor. “Stel dat je met de hond gaat wandelen in een bos bij jou in de buurt. Plotseling springt er iemand in een berenpak voor je met een luide brul. Waarschijnlijk zal je je een hoedje schrikken. Maar stel nou dat een goede vriend jou van te voren waarschuwt. Hij zegt dat er iemand een gek pak heeft aangetrokken en mensen probeert te laten schrikken in het bos. Op dat moment ben je er op voorbereid. Wellicht zal je nog schrikken, maar je het zal een stuk minder zijn dan als je het totaal niet verwacht.”. Hetzelfde geldt voor het besef dat ook jij niet vrij bent van lijden. Zo is bijvoorbeeld iedereen onderhevig aan ziekte, ouderdom en dood.

Deze metafoor heb ik ook aan mijn meditatiegroepen verteld. Hier stuitte ik soms op de opmerking ‘als ik weet dat er iemand in het bos op mij zit te wachten, zal ik juist extra bang zijn’. Dit kan uiteraard zo zijn, echter is het de kunst om er een andere houding bij te ontwikkelen. Dat je leert het leven te nemen zoals het komt, in plaats te leven vanuit angst. In feite hebben we het hier ook over de tweede vorm van lijden.

Opheffing eerste vorm van lijden

Graag wil ik hier persoonlijk aan toevoegen dat vanuit een non-duaal perspectief ook de eerste vorm van lijden opgeheven kan worden. Pijn, stress, ongemak zijn vanuit dit perspectief slechts concepten, woorden, labels.
Echter ben ik wel voorzichtig met dit statement, want hiermee kun je vreselijk leed bagatelliseren.

Toch kan het helpen, verlichtend werken, om regelmaat hierop te reflecteren. Bijvoorbeeld enkele dagen vanuit bewust vanuit dit perspectief kijken. Eigenlijk is dit niets anders dan in ‘het Zijn vertoeven’. Echter vergt dit wel de nodige mate van inzicht en wijsheid om dit te kunnen (oefenen). Het Theravada Boeddhisme zoals ik dit ken legt hier geen nadruk op. Vanuit de Advaita Vedanta stroming is dit echter het voornaamste waarop wordt gereflecteerd.

Een andere manier om op een meer lichte wijze met de eerste vorm van lijden om te gaan is het ontwikkelen van vertrouwen. En dan met name ‘vertrouwen in het leven zoals het zich ontvouwt’. Dat het goed is zoals het gaat. En met goed bedoelen we dan niet wat JIJ denkt dat goed is. Maar goed zoals het is. Er wordt wel eens gesteld dat het leven niet eerlijk is. En natuurlijk is het zo dat de een meer op het bordje krijgt dan de ander. Echter wel of niet eerlijk is ook vanuit duaal perspectief. Het leven nemen zoals het komt, zonder er een goed of fout op te leggen, werkt bevrijdend.

Drie aspecten van De Eerste Nobele Waarheid

De drie aspecten van De Eerste Nobele Waarheid zijn: Er is lijden. Het lijden moet begrepen worden. Het lijden is begrepen.

Een uitspraak door Thich Nhat Hanh:
“The art of happiness is also the art of suffering well. When we learn to acknowledge, embrace, and understand our suffering, we suffer much less.”

Het lijden is universeel

Wellicht helpt het ook door te beseffen dat iedereen lijdt. Je staat er niet alleen voor. Het is universeel.
De wetenschap dat jij lijdt zoals anderen ook lijden, leidt naar compassie voor jezelf en voor anderen.

Er is een weg om bevrijd te worden van lijden

Het is niet alleen kommer en kwel. Zeker niet. In De Vierde Nobele Waarheid wordt ‘een pad’ uitgelegd waarbij we het lijden kunnen opheffen. Waarbij we ieder geval het onnodig lijden aanzienlijk kunnen reduceren. In De Tweede Nobele Waarheid gaan we dieper in op de oorzaak van lijden (verlangen, aversie en onwetendheid) en bij De Derde Nobele Waarheid gaan we dieper in op het feit dat lijden overwonnen kan worden en (groter) geluk kan worden bereikt.

Geluk

Wat is geluk eigenlijk? Voor veel (Westerse) mensen staat genieten gelijk aan geluk. Daardoor wordt er massaal gestreefd naar comfort en zoveel mogelijk geniet momenten. Deze hunkering leidt echter vaak juist tot lijden. Het is namelijk feit dat dit niet altijd mogelijk is. Het is niet iets blijvends.
Als ik spreek over geluk gaat het meer over gelijkmoedigheid, een tevredenheid en innerlijke vreugde. Vanuit deze staat van tevredenheid zijn we gelukkig, ongeacht wat er op ons pad komt.

Genieten…, mag dat dan nog wel?

Maar betekent dit dat ik niet meer mag genieten? Zeker wel. Het is zelfs zo dat als je minder dukkha gaat ervaren, er een grotere helderheid en opmerkzaamheid ontstaat. Hiermee wordt een fundament gelegd voor een grotere, innerlijke vreugde. Dit maakt dat je juist meer vreugdevol kunt zijn bij prettige omstandigheden en minder lijdt bij onprettige omstandigheden. Als je iets lekkers eet, eet met echte aandacht. Als je een kind vasthoud, houd je kind vast met echte aandacht. Als je naar de blauwe lucht kijk, kijk met echte aandacht. Het is wel zo dat naarmate je bewuster leeft, naarmate je transformeert, de bronnen van waar jij van geniet verschuift. Het gaat veelal meer in de kleine dingen zitten, in plaats van de dingen die een zogenaamde kick geven.

Lees hier: De Tweede Nobele Waarheid. Het lijden heeft een oorzaak.

Lees hier ook: “De Vier Nobele Waarheden

 

 

Door Gerjan Schoemaker
Vihara meditatielessen en webshop

Favoriete Geleide Meditaties

Geleide Advaita, Vipassana en Mindfulness meditaties.

Soms is het fijn om een begeleide meditatie te doen. Het werkt mogelijk inspirerend, tot verdere concentratie en/of tot inzichten.

Hieronder enkele van mijn favoriete Geleide meditaties. Hierbij heb ik gekozen voor meditaties vanuit verschillende stromingen en met verschillende invalshoeken. Zo benadert Tara Brach het vooral vanuit de Vipassana meditatie, Thich Nhat Hanh legt vooral de nadruk op mindfulness en ‘verwonderend zijn’ terwijl Mooji de meditatie vooral vanuit de Non-dualiteit begeleid. Allen even bijzonder om te luisteren.

Weet jij ook nog een Geleide meditatie? Laat een tip achter als reactie onderaan deze pagina!

Mooji – Geleide Advaita Meditatie

Een geleide meditatie vanuit de Advaita en Non-dualiteit. Mooji heeft een prachtige stem, fijn om naar te luisteren. Bij deze meditatie leer je onder andere om je identificaties te zien en los te laten. Word je (weer) bewust van wat voorbij komt, en wat je niet bent. Deze meditatie duurt 56 minuten. Een hele zit, maar de moeite waard.

Tara Brach – Geleide Vipassana Meditatie

Een geleide Vipassana meditatie. Tara Brach is de oprichter van de Insight Meditation Community in Washington.

Thich Nhat Hanh – geleide Mindfulness Meditatie

Thich Nhat Hanh is Zen boeddhist en ‘meester in mindfulness en dankbaarheid/verwondering’. De youtubevideo duurt 36 min. echter de geleide meditatie maar zo’n 10 minuten. Het is aan te bevelen om niet na 10 minuten te stoppen, maar daarna te blijven luisteren. Thich Nhat Hanh geeft je zeer praktische tips voor mindfulness in het dagelijks leven.

 

Wij hebben op vihara.nl/downloads ook nog enkele Nederlands gesproken geleide meditaties en ontspanningsoefeningen staan die je kan streamen of downloaden.

Goede zithouding bij meditatie

Een goede zithouding bij meditatie is erg belangrijk. Een verkeerde zithouding kan namelijk leiden tot fysieke klachten. Vaak in de rug, maar mogelijk ook in de enkel, knie of heupgewrichten.

Ongemakken en/of pijntjes zijn niet te voorkomen

Let wel, het is niet zo dat een goede zithouding pijntjes volledig kan voorkomen. Integendeel, zelfs zeer ervaren yogi’s ervaren wel eens sensaties in de benen, onderrug en/of bovenrug. Vanuit de meditatie gezien worden deze ‘pijntjes’ echter gebruikt als oefenobject. Bij de meditatiebeoefening proberen we te ‘zijn met dat wat er is’. Kriebel gebruik ik ook vaak als voorbeeld. Als er kriebel is probeer er dan bij te zijn zonder in te grijpen. Dus niet krabben. Je zal zien dat het vanzelf weer naar de achtergrond verdwijnt. In het leven komen we ook lijden en ongemakken tegen. Pijntjes tijdens de meditatie geven inzicht in hoe we ons hiermee verhouden en tegelijkertijd kunnen we het ook gebruiken om hiermee te oefenen.

Blessure-pijn of groeipijn?

Zelf maak ik vaak onderscheid in groene pijn en rode pijn. Of ook wel blessure-pijn of groeipijn. Met blessure-pijn bedoel ik pijntjes die ontstaan door een verkeerde (zit)houding die tot een blessure of lang blijvende pijn leiden. Met groeipijn bedoel ik pijntjes waar je van kan leren, zoals hierboven beschreven. Groeipijn gaat vrij snel of direct weg zodra je opstaat. Een slapend been is vaak een vorm van groeipijn. Een ongemak waarbij we meestal niet van houding hoeven te veranderen.

Ontspannen zitten. Een tijdje zonder echte pijntjes.

Veel mensen hebben de veronderstelling dat je in een lotushouding moet zitten als je gaat mediteren. Als je dit makkelijk kan doen dan adviseer ik dit ook, maar voor de meeste Westerse mensen is dit niet eenvoudig te doen.
Als stelregel gebruik ik vaak dat je minimaal 15 minuten in een bepaalde houding moet kunnen zitten voordat er echt een noodzaak is om te verzitten. Liever 20 minuten. Als je net begint met mediteren mag dit uiteraard een kortere tijd zijn. Het is niet zo dat je dan geen ongemakken mag waarnemen, maar het moet niet zo zijn dat je na 7 minuten perse moet verzitten omdat je anders teveel pijntjes ervaart.

Onderzoek daarom wat voor jou de juiste zithouding is, een houding waarin je voor een langere tijd zonder pijntjes in de benen, onderrug of bovenrug kan blijven zitten. Dit kan voor veel mensen ook betekenen dat ze beter op een stoel kunnen zitten en sommige mensen kunnen zelfs beter gaan liggen (eventueel hierin afwisselen).

Waar op letten bij de zithouding?

Het is belangrijk dat je ontspannen kan zitten, en toch in een waardige houding. Rechtop.
Je wervelkolom moet een mooie S vorm aannemen. Veel mensen die verkeerd zitten hanteren een C vorm.
Een S vorm krijg je door je bekken een klein beetje naar voren te kantelen terwijl je jezelf volledig strekt. Je kruin rijkt naar het plafond of de lucht. Ga na of je lichaam geen onnodige spanningen vasthoudt. Je benen, schouders, kaken en voorhoofd zijn daarbij belangrijke aandachtsgebieden. Je kan je schouders een keer iets optillen en vervolgens naar achter laten zakken waardoor je borstgebied zich verder opent en de schouderbladen iets dichter naar elkaar komen. Ik adviseer je handpalmen naar boven te leggen omdat ook dit op subtiel niveau je borstkast nog iets verder opent.

Zorg voor een goed meditatiekussen
Als je er voor kiest om in kleermakerszit of een lotushouding te zitten, zorg dan dat je kussen hoog genoeg is. Over het algemeen geldt dat mensen die lenig zijn een laag meditatiekussen nodig hebben (en soms zelfs geen kussen) en mensen die minder lenig zijn een hoog meditatiekussen (of een stoel). Zorg dat je een beetje op de punt van het kussen zit, waardoor je bekken wat verder naar voren kantelen (zie alinea hierboven).

Om de juiste hoogte te krijgen kan je ook wat boekweit uit het meditatiekussentje halen.

Er mogen geen spanningen meer zijn in de benen. Bij veel mensen liggen de onderbenen en knieën niet op de grond. Doordat deze dan geen ondersteuning hebben, houden ze nog spanningen vast in de benen. Zorg dan voor een kussentje voor onder de benen. Je kan ook kiezen voor een deken of een sierkussentje wat je thuis nog hebt liggen. Als het maar zacht is en er voor zorgt dat je benen omhoog blijven.

Verder kan je ook kiezen voor een meditatiebankje of een stoel. Je hebt meditatiebankjes waarbij de benen en knieën aan de zijkant van de poten komen te liggen, en ook meditatiebankjes waarbij deze tussen de poten van het bankje door komen te liggen. Beide is prima, kijk hierbij wat voor jou het meest prettig aanvoelt.

Zorg voor een zachte ondergrond

Ga niet zomaar op de vloer zitten, maar zorg voor een zachte ondergrond. Dit kan bijvoorbeeld een opgevouwen badhanddoek zijn of een yogamat. Persoonlijk adviseer ik echter altijd een meditatiemat te gebruiken.

Alle ondersteunende artikelen kan je kopen in de Vihara webshop

Video’s

Ter verduidelijking en wellicht ook wat andere aandachtspuntjes enkele Youtube filmpjes over een goede zithouding:

 

Door specifieke yogaoefeningen kan je ook werken aan meer flexibiliteit in de benen waardoor je beter in een kleermakerszit of lotushouding kan komen.  Zie bijvoorbeeld onderstaande video’s:

 

 

Door Gerjan Schoemaker
meditatieleraar Vihara

 

Meditatie maakt je niet overschillig of een mak schaapje

Meditatie maakt NIET onverschillig

Als je voor het eerst uitleg krijgt over (delen van) de Boeddhistische filosofie en of meditatie kan het zijn dat dit de indruk geeft dat je wat onverschillig en passief wordt. Dit is echter niet het geval en graag licht ik hier een en ander over toe om misverstanden uit de weg te ruimen.

Acceptatie BETEKENT NIET Je er bij neerleggen
Gelijkmoedigheid BETEKENT NIETonverschillig

Acceptatie
Meditatie betekent in de kern 'zijn met dat wat er is', zonder oordeel. We accepteren hetgeen dat het leven aan ons presenteert.
Acceptatie betekent echter niet dat je jezelf overal bij neerlegt. Integendeel, door bewustwording en opmerkzaamheid zien we meer helder wat er gebeurt en hebben we de keuze om hiernaar te handelen. Door het te accepteren en niet in verzet te gaan tegen 'wat is' zal je ook minder krampachtig/geforceerd reageren en juist 'beter' handelen.

Onlangs hoorde ik iemand een metafoor maken:
Het leven is een spelletje Tetris. Je accepteert wat zich aandient en gaat hiermee aan de slag. Dus als je met Tetris vier vakjes op een rij vrij hebt kan je wel wensen voor een liggend balkje, maar als zich wat anders aandient accepteer je dat en geef je deze een zo goed mogelijke plek.

Gelijkmoedigheid
In de Boeddhistische filosofie wordt veel het woord gelijkmoedigheid gebruikt. Persoonlijk gebruik ik liever de term 'evenwichtig', als dat passend is. Evenwichtigheid heeft voor mij, als Westerse mens, een betere accociatie. Er wordt dan ook niet bedoeld dat als je gelijkmoedigheid ontwikkeld dat je passief, emotieloos en/of onverschillig wordt. Het betekent meer dat jij controle hebt over je emoties in plaats van dat emoties controle hebben over jou!

Omgaan met te sterke hindernissen tijdens meditatie

Hoe ga je om met extreem sterke 'bezoekers' tijdens meditatie?

Voorafgaand aan dit bericht is het wellicht goed om eerst het blog te lezen over de toepassing van meditatietechnieken bij verschillende soorten afleidingen/bezoekers.

Het kan voorkomen dat tijdens de meditatie, of in het dagelijks leven, je wordt overvallen door een extreem sterke 'hindernis' of 'bezoeker'. Normaal gesproken proberen we hiermee om te gaan door deze intuitief te analyseren totdat het minder sterk wordt (lees hier meer over de toepasbare meditatietechnieken). Echter kan een bezoeker zo extreem en overweldigend zijn dat het niet lukt om vanuit de rol van de toeschouwer de bezoeker te observeren. Vaak bij gebeurtenissen en emoties die wij als zeer heftig ervaren. Indien dit lang aanhoudt, lukt het niet meer om goed te mediteren. In deze gevallen kan je de volgende technieken toepassen:

– BEWUST LIEFDEVOLLE VRIENDELIJKHEID OPROEPEN
Dit kan je doen door aan jezelf liefdevolle wensen te richten en/of aan iets te denken waar jij blij van wordt. Het is daarom goed om voor je zelf na te gaan wat voor jou 'hulpmiddelen' kunnen zijn. Bijvoorbeeld als je aan een bepaalde persoon denkt, een herinnering aan een bijzonder moment, een fictieve scenario, etc.. 

– RESOLUUT EN TOCH LIEFDEVOL TERUGKEREN NAAR JE BASISOPJECT
Normaal gesproken blijven we vanuit de rol van de toeschouwer kijken naar onze afleidingen totdat deze langzaamaan minder sterk worden. Echter in deze gevallen kunnen we resoluut terug gaan naar ons basisobject. Bij de zitmeditatie is dit meestal de buikademhaling en bij de loopmeditatie de voeten. Doe dicht wel liefdevol! 

– DE WENS DOEN DAT JE EEN FRACTIE VAN EEN MOMENT BEVRIJD MAG ZIJN VAN DEZE HINDERNIS. ALS DAT IS GELUKT, DAN DOE JE DE WENS DAT JE 2 FRACTIES VAN EEN MOMENT BEVRIJD VAN DE HINDERNIS MAG ZIJN. VERVOLGENS, 4, 8, 16 TOTDAT DE MOMENTEN SAMENSMELTEN.
Bedenk hierbij dat een wens doen iets anders is dan een (krampachtig) verlangen. Je wenst dat je bevrijd mag zijn van de hindernis, maar je accepteert hoe het zich ontvouwt.

Bedenk hierbij dat al het samengestelde vergangelijk is. Dus ook deze hindernis die op je pad is gekomen zal weer verdwijnen.

Geralteerde artikelen:
– meditatietechnieken bij verschillende soorten afleidingen/bezoekers
De vijf hindernissen
RAIN methode

 

Door Gerjan Schoemaker
Meditatieleraar Vihara

Waarom mindfulness?

Waarom opmerkzaamheid ontwikkelen?

Steeds meer mensen beginnen met mediteren en volgen mindfulness cursussen, maar waarom eigenlijk? De aanleiding is vaak dat de mensen stress, onrust, slapeloosheid, angsten, depressies, negatieve gedachten of andere 'onprettigheden' ervaren. Echter eenmaal op het pad van bewustwording komt men erachter dat meditatie en mindfulness veel meer positieve effecten heeft. Mindfulness geeft rust en tevredenheid. Oftewel geluk. Maar hoe zit dit nou eigenlijk?

Door mindfulness krijg jij meer grip op je gedachten en emoties, in plaats van dat zij jou volledig controleren

Opmerkzaam zijn op je gedachten, emoties en zintuigelijke indrukken is een vaardigheid die eigenlijk op de basisschool al geleerd zou dienen te worden. Het is eenvoudig en complex tegelijkertijd. De basis is eenvoudig: je bent opmerkzaam op wat voor je gedachten, emoties en zintuigelijke indrukken je ervaart en dit geeft je de keuze om hier naar te handelen. Om regelmatig opmerkzaam te zijn en mindfulness toe te passen is echter niet zo eenvoudig. Dit vergt oefening en ervaring. Meditatie kan dit leerproces versnellen.

Door mindfulness ontstaat er ruimte tussen een impuls en een handeling.

Een voorbeeld:

Stel je zit in een auto en je wordt afgesneden door een andere auto. Het is goed mogelijk dat je een gedachte krijgt als: "Wat een *****, hij snijdt mij zomaar af. Kan die niet uitkijken!" 
En wat er dan vaak gebeurt is dat je direct op deze gedachte reageert. Je wordt boos. Je kaken, gezicht en andere spieren trekken samen. En je gaat misschien wel schreeuwen, toeteren of een middelvinger opsteken. Er is geen ruimte tussen de impuls en jouw reactie. 

Als je echter mindful bent kan je opmerken wat voor gedachte er naar boven komt en je kan ook opmerken hoe je lichaam hierop reageert. 
Echter, je hoeft vervolgens hier niet naar te handelen door je middelvinger op te steken en uit je raam allerlei verwensingen te schreeuwen, terwijl je buurvrouw op de fiets naast jou staat en hier 'het hare van denkt'. 
Er ontstaat namelijk ruimte tussen een gedachte en/of emotie en een handeling.

Door mindfulness krijg je meer grip op je gedachten en emoties, in plaats van dat zij jou volledig controleren.

Dit wil niet zeggen dat je niet meer boos of gefrustreerd mag worden. Integendeel. Als het nuttig is dan kan dit zeker. Maar naarmate je meer opmerkzaamheid en bewustwording ontwikkeld, zal je inzien dat het lang niet altijd in je voordeel werkt. Vaak niet.
En als je wel boosheid of frustratie uit, dan is het mogelijk dit op die manier te doen zoals jij dit wilt. Het wordt een bewuste keuze en een enigzins gecontroleerde uiting.

Mindfulness helpt bij piekeren en (andere) negatieve gedachten

Nee, het is niet zo dat je door Mindfulness (alleen) nooit meer zal piekeren of negatieve gedachten krijgt. Het is wel zo dat piekergedachten aan kracht afnemen en minder lang duren. Allereerst ben je sneller bewust van piekergedachten en dit geeft de mogelijkheid om afstand te scheppen. Vaak zijn het reperterende gedachten die vrijwel geen tot weinig nut dienen. Natuurlijk is het zo dat als je een probleem hebt dat je niet 'je kop in het zand moet steken', maar je doet er vaak verstandig aan om het werken aan een oplossing te parkeren. Ook hebben je hersenen uiteraard geen 'uitknop' waar je eenvoudig op kan drukken om de gedachten te stoppen. Maar door opmerkzaamheid schep je ruimte en een ander perspectief waardoor de intensiteit van de negatieve gedachten afneemt en mogelijk ook sneller tot stilstant komen. Je kan hiervoor de volgende stappen toepassen:

  1. Opmerkzaam zijn dat er negatieve gedachten zijn.
  2. Verwelkom het en accepteer dat het op dit moment zo is. Zonder oordeel.
  3. Opmerkzaam zijn hoe je lichaam hierop reageert. Wat kan je in je lichaam waarnemen en merk op dat de lichamelijke sensaties continu veranderen.
  4. Zie hoe de gedachten zijn geconstrueerd. Merk reperterende gedachten op. Weet dat je deze neurotische gedachten niet als waarheid hoeft aan te nemen. 
  5. Plan een moment om serieus, van bovenaf, met het probleem bezig te gaan. Eventueel met pen en papier met actiepunten.
  6. Zijn met wat er is. Als je aandacht naar je gedachten wordt getrokken observeer je deze als het ware vanaf een afstandje. Anders richt je jouw aandacht op je lichaam. Eventueel, indien mogelijk, concentreer je op de lichamelijke sensaties die je kan waarnemen op de ademaling. Doe dit met liefdevolle vriendelijkheid. Accepteer dat het nu is zoals het nu is. 

Mindfulness geeft de mogelijkheid niet op al je verlangens in te gaan

Mindfulness kent zijn oorsprong vanuit het Boeddhisme. Vipassana Meditatie is de meditatievorm van waaruit minfulness zoals wij het kennen is ontstaan. In de Boeddhistische filosofie wordt gesteld dat Verlangen, Afkeer en Onwetendheid de bronnen zijn voor al het (onnodige) lijden in de wereld. Nu is lijden een zwaar maar veelomvattend woord. Kleine frustraties en ongemakken wordt hier ook onder verstaan. 

Door mindfulness te ontwikkelen is het mogelijk om dit 'lijden' voor een groot deel te beperken. Laten we bijvoorbeeld inzoomen op verlangen. We maken onderscheid tussen 'heilzaam' en 'onheilzaam' verlangen. Heilzaam verlangen kan bijvoorbeeld het verlangen naar een geliefde zijn. Onheilzaam verlangen kan bijvoorbeeld het verlangen naar een brownie zijn terwijl je eigenlijk wilt afvallen. 
Doordat je opmerkzaam bent dat je het verlangen hebt terwijl de brownie voor het grijpen ligt, heb je de keuze om deze toch te laten liggen omdat je van jezelf weet dat je dit eigenlijk niet wilt. Je spreekt hiermee je innerlijke discipine aan.

Door mindfulness is het mogelijk oude conditioneringen te doorbreken en te kiezen voor iets anders.

Door meditatie ontwikkel je innerlijke discipline

Door meditatie kunnen we deze 'innerlijke discipline' overigens ook verder trainen. Stel je bent aan het mediteren en je merkt op dat je niet met de aandacht bij het anker bent, maar in gedachten een probleem aan het oplossen. Voorafgaand aan de meditatie hebben we de intentie uitgesproken om bij de ademhaling te blijven, dus het is dan eigenlijk de bedoeling om het verhaal niet verder af te maken. Je gaat vanuit een afstandje kijken naar wat voor soort gedachten je hebt, maar je zet de gedachten niet (bewust) voort. Je keert vervolgens terug naar de ademhaling. Nu is dit natuurlijk erg moeilijk. Als je een probleem aan het oplossen bent wil je de gedachte maar wat graag afmaken. Als je dit echter niet doet en toch telkens terugkeert naar de ademhaling, ontwikkel je 'innerlijke discipline'. Uiteraard is het mogelijk om na de meditatie tijd en ruimte te nemen om eventuele problemen aandacht te geven.

Door meditatie ontwikkel je mindfulness

Ook ontwikkel je door meditatie opmerkzaamheid, oftewel mindfulness. Je probeert hele meditatiesessies vanuit de rol van de toeschouwer te aanschouwen wat er gebeurt. Je probeert bewust te zijn van de sensaties in je buik bij een zitmeditatie, of van de voeten bij een loopmeditatie. Indien je afgeleid wordt door gedachten probeer je opmerkzaam te zijn op het soort gedachten. Indien je een emotie ervaart probeer je opmerkzaam te zijn op de gedachten die erbij horen en de sensaties die je in het lichaam kunt waarnemen. Indien je pijntjes in je lichaam ervaart probeer je met aandacht de pijn te observeren. Je onderzoekt of deze in intensiteit verschilt, van plek verandert, de temperatuur verandert, etc. etc.

De hele meditatie proberen we opmerkzaam te zijn. En hoewel dit vaak niet lukt, trainen we ons hierin door telkens weer terug te gaan naar de rol van de toeschouwer.

Door opmerkzaamheid of mindfulness leef je meer in het 'NU'

Door steeds vaker bewust te zijn van de handelingen die je verricht, en deze met aandacht doet, kom je los van je oude conditioneringen. Bij oude conditioneringen ben je continu bezig om naar een 'einde' te werken. Je bent niet met aandacht in het huidige moment. Als je handen wast voor het eten ben je al bezig met het eten, als je aan het eten bent ben je al bezig met wat je daarna gaat doen. Je bent altijd bezig met een 'einde' dat er nooit komt want het enige dat er is, is het huidige moment

Hoe kan je opmerkzaamheid of mindfulness ontwikkelen?

Als je opmerkzaamheid eerst oefent met simpele dingen zoals mindful eten of mindful de deur open doen en je blijft dit uitbouwen dan lukt het uiteindelijk in steeds meer situaties 'vanzelf' (lees ook de leercircel van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam). Je wordt langzaam bekwaam in mindful leven en dat geeft rust en geluk doordat je niet continu bezig bent om naar het volgende punt toe te werken.

Zelfs in verbinding met anderen of als je aan het werk bent.

Loopmeditatie is, naast zitmeditatie, overigens ook een goede training om mindfulness te ontwikkelen.

Mindfulness Quote

De volgende quote legt mindfulness treffend uit:

“Mindfulness gives you time. Time gives you choices. Choices, skillfully made, lead to freedom. You don’t have to be swept away by your feelings. You can respond with wisdom and kindness rather than habit and reactivity.”

― Henepola Gunaratana

 

Lees ook: Wat is mindfulness?

Infographic over mindfulness:

mindfulness

 

Door Gerjan Schoemaker, meditatieleraar bij Vihara meditatielessen en winkel

Osho Kundalini Meditatie

Een van de meest prettige meditaties van Osho om te doen vind ik de Osho Kundalini. Een zusje van de Osho Dynamic.
De Kundalini kan je het beste in de avond, na zonsondergang, beoefenen.

Waarom de Osho Kundalini?

Osho heeft veel van zijn meditaties speciaal ontwikkelt voor de ‘Westerse mens’. De moderne mens heeft met veel prikkels te maken en heeft daardoor moeite om stil en alert te gaan zitten op een kussen. Een meerdaagse retraite kan helpen om tot verstilling te komen, maar door de oefeningen van Osho wordt dit proces wat versnelt. Door de technieken die Osho aanreikt kom je meer in je lichaam en uit je hoofd. Je gaat VAN ‘DOEN’ NAAR ZIJN’.

Specifiek de Osho Kundalini Meditatie zorgt daarbij ervoor dat je waar je blokkades hebt of de energiestroom wordt oderdrukt, de energie weer/meer gaat stromen. De eerste twee fasen, het schudden en dansen, zorgt dat wat vast en rotsachtig is gaat smelten. Blokkades transformeren door het schudden en dansen in levensenergie. In vreugde en plezier. In de twee opvolgende fases komen we tot verstilling. We zijn dan beter in staat om tot verstilling te komen. Om tot rust te komen aan het eind van de dag.

Het is niet zo dat de getransformeerde energiestroom alleen helpt om op dat moment tot verstilling te komen. Het is zo dat als je de Osho Kundalini Meditatie met regelmaat beoefend dat je de transformatie meeneemt in je dagelijks leven.

Geniet er van

Je mag van de Osho Kundalini genieten. Maak het licht voor jezelf!

Een beetje ongemakkelijk?

Net als de Osho Dynamic Meditatie, kan de Osho Kundalini Meditatie een beetje ‘ongemakkelijk’ zijn als je deze voor de eerste keer (in een groep) beoefend.
Ik zeg altijd (en dat meen ik) dat dit eigenlijk heel mooi is, want dan is er op dat vlak winst te behalen! Er is immers veel waar te nemen.
– Wat voor gedachten heb je hierbij?
– Heb je er een oordeel bij?
– Waar in je lichaam kan je het ‘ongemak’ voelen?
– Houdt dit lang stand, of geef je jezelf er snel aan over?
– Veranderen de gedachten?
– Veranderen de gevoelens?
– etc.

Bovendien kan je inzicht krijgen in waarom je jezelf niet helemaal vrij voelt. Immers, vaak is je houding, een reflectie van situaties die je ook meemaakt in het dagelijks leven.

Uiteraard hoeft het niet ongemakkelijk te voelen. En kan het ook per keer verschillen.

Quote van Osho:

“ My meditation is simple.
It does not require any complex practices.
It is simple. It is singing. It is dancing. It is sitting silently ” 

Instructies Osho Kundalini

Bekijk hier de instructies voor de Osho Kundalini Meditatie. Ik adviseer deze meditatie de eerste keer onder begeleiding te doen.

 

 

 

Door Gerjan Schoemaker, meditatieleraar
Vihara webshop en meditatie

Omgaan met afleiding tijdens Vipassana meditatie. Small, Medium en Large.

Hoe ga je om met afleidingen tijdens de Vipassana meditatie

Het lukt niet (altijd) om je aandacht gericht op je anker te houden

Tijdens mediatie beoefenen we ‘zijn met wat er is’. Zonder oordeel en zonder iets te willen veranderen kijken we vanuit de rol van de toeschouwer naar wat zich aandient. We hebben de intentie om met onze aandacht bij de buikademhaling te blijven, echter zal dit niet altijd lukken. Tijdens een meditatiesessie dienen zich (meestal) bezoekers aan en raken wij afgeleid van hetgeen waarvan we de intentie hadden om bij aanwezig te zijn. Zoals gedachten, fysieke sensaties (zoals pijntjes of kriebel) en emoties. We kunnen deze afleidingen ‘bezoekers’ noemen. Als zich een bezoeker aandient en we merken dit op, accepteren we dat we zijn afgeleid en we accepteren hetgeen waardoor we zijn afgeleid. Op deze manier ontwikkelen we onder meer concentratieopmerkzaamheid en compassie.

Echter, is het goed om onderscheid te maken in de intensiteit van de bezoekers die zich aandienen.

Small, Medium en Large bezoekers

Onderscheid maken in de soorten bezoekers helpt om niet continue van meditatieobject te switchen. Als we onze aandacht aan alles dat voorbij komt zouden geven, dan zal het lastig worden om concentratie op te bouwen.

Small bezoekers

Small bezoekers zijn bezoekers die je niet van je concentratieobject afhalen. Deze dienen zich aan terwijl je wel met je aandacht bij het rijzen en dalen van de buik kunt blijven. Deze bezoekers komen en gaan, maar geef je verder geen aandacht.

Medium bezoekers

Medium bezoekers overschaduwen de buikademhaling. Je hebt de intentie om met je aandacht bij je ademhaling te zijn, maar je merkt na een tijdje op (dat kan na enkele seconden zijn maar soms ook na vele minuten) dat je bent afgedwaald. Je bent dus niet meer bij datgene waarvan je de intentie had om bij aanwezig te zijn. Dan benoem je hetgeen waardoor je bent afgeleid (bijvoorbeeld denken, voelen, horen of eventueel wat speciefieker, ‘to do lijstje maken’, ‘scenario’s bedenken’, ‘idee’, ‘onrust’, ‘angst’, ‘irritatie’, ‘pijn in de rug’, ‘slapend been’, ‘blaffende hond’, etc.) en je kijkt hier naar vanuit ‘de rol van de toeschouwer’. Van een afstandje zeg maar, zonder jezelf met hetgeen dat je afleidt te identificeren. En daarna keer je vriendelijk en toch resoluut terug naar je anker, de buikademhaling.

Large bezoekers

Bij Large bezoekers ben je, net als bij Medium bezoekers, afgeleid van het meditatieobject. Echter lukt het niet zomaar om terug te keren nadat je hiervan opmerkzaam bent geworden. Dus Large bezoekers zijn in eerste instantie eigenlijk Medium bezoekers en je merkt op dat je de intentie hebt om terug te gaan naar je anker, maar dat dit niet lukt omdat de bezoeker meer aandacht vraagt. Je kan in dat geval de bezoeker als het ware ‘ontmantelen’. Of ook wel: intuitief analyseren. Allereerst ga je na wat voor gedachten er zijn bij hetgeen dat je aandacht opeist. Probeer na te gaan, zonder in het denken mee te gaan. Dus intuitief observeren. Vervolgens kan je nagaan wat voor gemoedstoestand je hierbij hebt. Prettig, onprettig of neutraal. En daarna ga je na wat voor lichamelijke sensaties je hierbij kan waarnemen. Zeker bij bijvoorbeeld emoties is er veel waar te nemen in je lichaam. En je zal opmerken dat niets vaststaand is. Bijvoorbeeld er dient zich een gevoel van angst aan, dan is het goed mogelijk dat je een verhoogde hartslag waarneemt, wat spanning rondom je keel, etc. Maar je zal opmerken dat dit continue verandert. Is er een verschil van intensiteit in druk? Een verschil in temperatuur? Zijn er tintelingen en verschuiven die van plek en intensiteit? Etc. Op deze manier ontmantelen we hetgeen dat ons afleid en vaak wordt het daardoor minder sterk, waarna we op een gegeven moment wel terug kunnen keren naar ons meditatieobject.

Lees het volgende artikel dat hierop aansluit: Bij Medium en Large bezoekers kunnen we het ezelsbruggetje R.A.I.N. toepassen.

Het maken van onderscheid tussen de bezoekers heb ik opgedaan bij een retraite van Henk Barendrecht en als zeer waardevol beschouwd.

Door Gerjan Schoemaker
Vihara Meditatielessen en Webshop

De vijf leefregels uit het Boeddhisme

 

 

Vijf leefregels (of beter richtlijnen/adviezen)

Vanuit het conventionele Boeddhisme kennen we ‘de vijf leefregels’.
Deze leefregels worden voorafgaand aan een (Vipassana) retraite of meditatietraining vaak voorgedragen of gereciteerd.

De vijf leefregels dienen niet als geboden te worden gezien maar als richtlijn, advies en aandachtspunten om mee te oefenen/experimenteren.
Onderzoek iedere keer weer met wijsheid en bedenk of het heilzaam is of niet.

1. Vermijd te doden en handel met respect jegens alle vormen van leven.

2. Vermijd te stelen en cultiveer vrijgevigheid. Vermijd te nemen wat jou niet gegeven is.

Dus bijvoorbeeld ook geen shampoo als iemand zijn fles in de douche heeft laten staan. Of een pen van het bedrijf dat je werkt meenemen naar huis.

3. Het vermijden van seksueel ongeoorloofd gedrag.

De Boeddha sprak daarbij ook over niet vreemd gaan als je een partner hebt.

4. Vermijd te liegen en spreek de waarheid

Vermijd lasterende taal, harde woorden, onzinnig gepraat (Pali woord: Sampapalapa).
Bedenk: waar besteed je jouw energie en tijd aan? Draagt het bij?

5. Vermijd bedwelmende middelen die de geest verwarren en onopmerkzaam gedrag veroorzaken.

Neem alleen middelen tot ons die ons voeden en die een vredig leven bevorderen.

Blog door: Gerjan Schoemaker meditatieleraar bij Vihara Meditatiecentrum.

Metta Meditatie Uitleg – Ontwikkelen Compassie.

 

Lees ook het artikel:
De Vier Hartkwaliteiten – Brahma Viharas, waar Metta onderdeel van is.

Metta Meditatie

Metta Meditatie is een vorm van Samatha, ofwel concentratie meditatie en er in het bijzonder op gericht op het ontwikkelen van Metta. Metta wordt naar het Engels vertaald als ‘Loving Kindness’ en naar het Nederlands als ‘Liefdevolle Vriendelijkheid’. In het bijzonder werk je aan je emotionele intelligentie waaronder aan compassie, mededogen en empathisch vermogen.

Uitgangshouding

Gelijk aan andere zitmeditaties. Op een meditatiekussen, op een krukje of een stoel in een waardige en toch ontspannen houding. Belangrijk is dat je bekken en rug vrij kunnen bewegen.

Duur: 5 tot 45 minuten

De Metta Meditatie is geschikt om iedere dag 5 minuten te beoefenen, bijvoorbeeld aan het einde van een zitmeditatie. En zo nu en dan voor een langer tijdsbestek. Zo is het bij Vipassana Retraites niet ongewoon om de retraite af te sluiten met 45 minuten Metta Meditatie. Je kan Metta ook in het dagelijks leven beoefenen door Metta te wensen aan iedereen die je (bijvoorbeeld op straat) tegenkomt. Vooral ook op momenten waarbij je gevoelens als boosheid, irritatie of verdriet kan waarnemen jegens andere personen.

Opbouw

Bij Metta Meditatie reciteer je een aantal zinnen. De zinnen hieronder zijn veel voorkomend wanneer de meditatie wordt begeleid door een leraar. Het zijn zinnen uit de klassieke Metta Meditatie. Echter is het voor ieder individu aan te raden om zinnen te reciteren die bij de persoon passend zijn.

Je begint met het richten van Metta wensen op jezelf:

Dat ik gezond mag zijn.

Dat ik veilig mag zijn.

Dat ik mag komen tot vrede.

Dat ik gelukkig mag zijn.

Dat ik verlost mag zijn van alle vormen van (geestelijk of lichamelijk) lijden.

 

Reciteer dit een aantal keer, bijvoorbeeld 10 keer.

 

Vervolgens kies je iemand waarvan je houdt of heel dicht bij je staat. Bijvoorbeeld je partner, een familielid, een vriend of een (huis)dier.

Dat [naam] gezond mag zijn.

Dat [naam] veilig mag zijn.

Dat [naam] mag komen tot vrede.

Dat [naam] gelukkig mag zijn.

Dat [naam] verlost mag zijn van alle vormen van (geestelijk of lichamelijk) lijden.

 

Je reciteert dus dezelfde zinnen, maar gericht op iemand anders. Doe dit ook een aantal keer.

Als je als leraar dit begeleidt vervang je [naam] door [hij of zij].

 

Vervolgens richt je de Metta wensen op:

– diverse andere mensen die dicht bij je staan zoals vrienden, familieleden of goede kennissen (denk hierbij niet te lang na over wie. Kies degene die het snelst in je gedachten naar boven komt.

– een vreemde; iemand die je niet echt kent. Bijvoorbeeld de kassière die je af en toe ziet bij de supermarkt of die meneer die altijd met zijn hond wandelt.

– iemand waarmee je niet zo goed door een deur kunt

Doe dit per persoon ook een aantal keer.

Advies: indien je een trauma hebt waarbij een andere persoon is betrokken, kies je de eerste paar keer in ieder geval NIET deze persoon uit. Kies in het begin een persoon uit waar je ‘een mindere klik’ mee hebt. Metta moet je ontwikkelen en het is niet heilzaam geluk te wensen aan iemand waarbij je van tevoren weet dat je jezelf onmogelijk met de wens kan verbinden.

 

Toch kan het zijn dat terwijl je Metta (liefdevolle vriendelijkheid) wenst, tegenovergestelde gevoelens als boosheid, verdriet of treurigheid waarneemt. Zie dit als signalen die laten zien wat er nog in je hart zit en accepteer dit volledig. Ga hiermee niet in gevecht en heb geen oordeel naar jezelf (de basis van alle meditaties). Indien dit gebeurt kan je verder gaan met inzichtmeditatie en richt je jouw aandacht op wat zich aandient.

 

Vervolgens breid je de Metta wensen uit naar de rest van de wereld:

– mensen die dicht bij je wonen (buren)

– mensen die in dezelfde stad of dorp wonen

– mensen die in hetzelfde land wonen

– alle mensen en andere levende wezens op deze wereld

– het volledige universum

Als je de zinnen (in jezelf of hardop) uitspreekt, probeer je dan zoveel mogelijk de intenties ook te voelen. Laat het niet slechts woorden zijn. Als je opmerkt dat je op de automatische piloot de zinnen opzegt, zie dit als een bewustwordingsmoment en richt je aandacht weer op de intentie. Metta Meditatie gaat er primair om je te verbinden met de intentie anderen en jezelf geluk te wensen. Het kan daarom helpen om het beeld van een gezicht van jezelf of de ander in gedachten te nemen.

Metta Meditatie gecombineerd met loopmeditatie

Metta kan je ook toepassen tijdens loopmeditatie. Hierin kan je jouw eigen ritme zoeken. Je kan bijvoorbeeld op iedere stap een Metta wens richten op iemand. Dit kan een tijdlang op dezelfde persoon zijn, of op iedere stap op een andere persoon. Tijdens retraites komt het wel voor om eerst 45 Metta Meditatie in de zithouding te beoefenen en vervolgens 45 minuten tijdens een loopmeditatie.

De snelste weg naar een Samadhi geest

Er wordt gesteld dat Metta meditatie en het cultiveren van Metta de snelste weg is naar een Samadhi geest. Een volledig heldere mind. Dit verschilt wellicht per beoefenaar, mede afhankelijk van de reeds ontwikkelde Spirituele Krachten, maar los van of het de snelste weg is, is Metta in ieder geval een weg naar Samadhi. En een mooie en bevorderende weg.

Het cultiveren van Metta

Het ultieme is een volledige intergratie van Metta in je leven. Metta als enige methode voor je gedachten, spraak en handelingen. Conflicten en andere problemen met anderen worden alleen nog benaderd vanuit liefdevolle vriendelijkheid. Een andere benadering is geen optie. Als je Metta volledig weet te integreren, zal liefdevolle vriendelijkheid moeiteloos in gedachten, spraak en handelingen ten uitvoer worden gebracht. Intenties worden dan namelijk ten alle tijden geboren vanuit Metta. De weg daar naartoe is de training van Metta en de andere Brahma Viharas.

 

Metta is onderdeel van ‘De Vier Hartkwaliteiten’  of ook wel de ‘Brahma Viharas’.
Lees ook het artikel:
De Vier Hartkwaliteiten

 

 

Door Gerjan Schoemaker
Eigenaar / Meditatieleraar Vihara Meditatiecentrum
en Bewuste webshops: Vihara webwinkel voor yoga meditatie – Little Greeny webwinkel bewuste ouders

Voordelen van meditatie – de effecten

Meditatie kent vele voordelen, of wellicht beter genoemd, effecten.

Hieronder een verkorte lijst met de effecten van meditatie:

  • Betere concentratie
  • Minder zorgen (toekomst)
  • Minder spijt (verleden)
  • Minder ‘verkeerd’ zelfbeeld (verleden)
  • Minder onrust
  • Meer evenwichtig
  • Meer helderheid
  • Versterkt imuumsysteem
  • Minder obsessief denken
  • Vergroot empathisch vermogen
  • Vergroot emotionele intelligentie
  • Vergroot creativiteit
  • Beter om kunnen met e-moties
  • Minder onnodige (spier)spanning
  • Dichter bij je intuitie

Veel mensen denken bij het woord meditatie 'dat is niets voor mij'. Maar je ziet. 
Iedereen heeft er baat bij.

 

Natuurlijk ouderschap en Onvoorwaardelijk ouderschap

Verschil en overlap tussen ouderschap en Onvoorwaardelijk ouderschap

Blog door Kristin van Little Greeny.

Het verschil tussen gedrags- en humanistische opvoeding weten de meeste bewuste ouders nog wel te onderscheiden, maar het verschil tussen natuurlijk en onvoorwaardelijk ouderschap is even wat lastiger. Wat is precies de overlap en het verschil tussen deze twee vormen van opvoeden?

Natuurlijk en onvoorwaardelijk ouderschap vloeit uit de humanistische opvoedingpsychologie. De humanistische opvoeding gaat voornamelijk over de gelijkwaardigheid tussen jou en het kind. Ieder mens is gelijk in basisbehoeften. Natuurlijk kan een kind nog geen belangrijke beslissingen nemen maar als het kind een redelijke leeftijd heeft bereikt kan er wel naar zijn of haar mening gevraagd en geluisterd worden. Bij humanistische opvoeding staat de zelfontplooiing en ontwikkeling van het kind altijd voorop.

Het natuurlijk ouderschap zegt onder meer iets over de hechting met je kind. Deze vorm van opvoeden gaat er vanuit dat het kind zich goed moet kunnen hechten aan één van de ouders, dit is vaak de moeder. Om dit goed te kunnen regelen heeft het kind de verzorging en aanwezigheid van de moeder dag en nacht nodig. Samen slapen (co-slapen), het dragen in een draagdoek of draagzak en borstvoeding kunnen manieren zijn om de hechting tussen beiden goed te laten verlopen.

Bij onvoorwaardelijk ouderschap bekijk je de gevoelens en de motivatie achter het gedrag van het kind. Je laat opvoedsituaties geen machtsstrijd worden met een winnaar en verliezer, maar zoekt samen naar oplossingen en alternatieven. Op deze manier leer je elkaar beter kennen en werk je actief aan een goede relatie met je kind. Kinderen hebben snel de neiging zichzelf te spiegelen aan hun ouders. Wanneer je jezelf open opstelt, veel interesse toont en oordelen probeert te vermijden zal je jouw kindje opvoeden met ongeveer dezelfde eigenschappen als jij.

De verschillen van deze twee vormen van ouderschap zijn in de praktijk minder makkelijk te onderscheiden. Toch is het handig om enige kennis van deze opvoedingsmethodes te hebben zodat je er achter komt welke methode jou het meest aanspreekt. Je kunt misschien zeggen dat het natuurlijk ouderschap draait om hechting en het onvoorwaardelijk ouderschap over hoe je elkaar aanvoelt en met elkaar communiceert. Vaak wordt onvoorwaardelijk ouderschap als opvolger van het natuurlijk ouderschap gezien. Natuurlijk is het mogelijk om de twee methodes te combineren en niet één van de twee kiest. Alles mag en kan, wanneer jij je maar goed voelt bij de opvoeding van je kind.

Blog door Kristin van Little Greeny.

Zelfreflectie en meditatie

Zelfreflectie na meditatie of een retraite

Naast meditatie is het ook goed om aan zelfreflectie te doen. Dit kan voor of na de meditatie. Als je het voor de meditatie doet, kan je de intentie meenemen in de meditatie, hierin schuilt echter het gevaar dat je er over na gaat denken, wat nou net niet de bedoeling is. Daarom geef ik er persoonlijk de voorkeur aan om het na de meditatie te doen. Je ‘mind’ is dan als het goed is meer tot verstilling gekomen en de reflectie gebeurt dan ook meer vanuit een intuïtief weten dan vanuit ratio en analyse. Hele goede momenten voor zelfreflectie is dan ook na een meditatiedag of een retraite. Veel mensen gaan na een retraite direct weer het dagelijks leven in, maar ik adviseer na een retraite altijd tijd te nemen voor zelfreflectie. Een kleine bonus voor na de retraite. Je bent namelijk een stuk dichter bij jezelf gekomen waardoor je veel beter wilt wat je nou ECHT wilt, wat ECHT belangrijk voor je is. Bovendien heb je de identificatie met van alles en nog wat (in ieder geval iets) meer losgelaten waardoor er ook meer ruimte voor verandering ontstaat.

Vragen waarop je kan reflecteren zijn bijvoorbeeld:
– wat is voor mij echt belangrijk
– Wie zijn voor mij belangrijk
– Hoe wil ik zijn (inspirerend, liefdevol, integer, open, etc.)
– Wat kan ik doen om dit verder uit te bouwen

Doe zelfreflectie altijd zonder oordeel. Zeg niet ‘ik ben niet liefdevol’ maar zie alleen wat er is. Er worden dan automatisch zaadjes gepland voor organische verandering.

 

Door Gerjan Schoemaker

Onnodig spanning vast houden? Word bewust door mindfulness

Onnodige spierspanning

Vrijwel iedereen houdt meer spanning in zijn lichaam vast dan nodig. Ga maar eens na hoe dit bij jou is als je dit bericht leest. Is er misschien enige spanning in je kaken? En zijn je schouders echt ontspannen? En kijk eens of je het buikgebied nog verder kan ontspannen. En hoe zit het met je benen?

Voor sommige mensen is dit echt een openbaring. En voor vrijwel alle mensen geldt dus dat ze bij bijna alle handeling onnodig veel spanning vast houden. Ga bijvoorbeeld ook eens voor jezelf na als je op de fiets zit, of je alleen de spieren gebruikt die je nodig hebt. Vaak gebruik je ook nog onnodig andere spieren of houd je onnodig spanning vast.

Indien er teveel langdurige en ongezonde spierspanning is, zoals vaak bij langdurige stress, dan resulteert dit in klachten.

Daarom is het goed om je conditioneringen en stress symptomen te doorbreken.

Bewustwording door mindfulness

Door mindfulness te trainen wordt je meer en meer bewust van zowel je gedachten en je lichaam. En bewustwording geeft je een keuze. Het geeft je de mogelijkheid om dit te doorbreken.
Dit geldt voor (geconditioneerde) gedachtepatronen, maar dus ook voor (geconditioneerde) lichaamshoudingen en spanningen.

Goede oefeningen om dit te trainen zijn bijvoorbeeld de bodyscan en mindful yoga.
Maar ook (inzicht)meditatie en loopmeditatie helpt hierbij.

Hier kan je bijvoorbeeld de bodyscan beoefenen en meditaties beluisteren: https://vihara.nl/downloads 

Gerjan Schoemaker, Meditatieleraar bij Vihara

Laat de stilte spreken

SILENCE SPEEKS, WHEN WORDS CAN’T

Stap uit de achtbaan
Veel mensen bevinden zich continue in gedachten, zijn reactief en worden geleefd.
Continue bezig om van A naar B te gaan.
Als ik niet oppas gebeurt mij dit ook. Sterker nog, dit gebeurt eigenlijk iedere dag weer.

Daarom zijn de momenten van stilte zo belangrijk.
In de stilte kan je bewustzijn spreken. Je stapt even uit de achtbaan.
Het is daarom zinnig om iedere dag een moment in te plannen om ‘tot jezelf te komen’.

Neem bijvoorbeeld een half uur per dag waarvan je 20 minuten neemt om te mediteren en ook zo’n 10 minuten voor reflectie (maar meer is uiteraard beter :).
Je creëert hiermee de mogelijkheid om de identificatie met datgene waar je mee bezig bent los te laten en het geeft je de ruimte om weer even adem te halen en van bovenaf te kijken.

Doe een retraite om volledig afstand te nemen
Zelf ben ik van mening dat het, naast de stilte momenten iedere dag, het belangrijk is om ook echt voor langere tijd afstand te nemen. Als je een half uurtje afstand neemt, in hoeverre naam je dan echt afstand van je conditioneringen, in hoeverre kan je echt de identificatie loslaten?
Is het niet zo, dat we vervolgens weer het deurtje van de achtbaan opendoen en hier weer plaatsnemen? Weliswaar duurt het weer even voordat de achtbaan echt op gang komt, en is de kans klein dat doordat je er telkens weer even uitstapt de achtbaan op volle snelheid gaat draaien, toch vervolgt de achtbaan koers op dezelfde rails.

Ik adviseer daarom om minimaal 1 keer per jaar in retraite te gaan. Al is het maar voor 3 dagen. Je stapt dan niet alleen even uit de achtbaan, maar je verlaat ook echt even het pretpark. Hoe langer hoe beter uiteraard, want ga eens voor jezelf na waarmee je jezelf wel niet allemaal identificeert?
Even een lijstje waar ik mijzelf regelmatig mee identificeer:
– Ik ben Nederlander
– Ik ben Zwollenaar
– Ik ben partner
– Ik ben eigenaar van mijn bedrijf
– Ik ben…

En ga eens voor jezelf na hoeveel labels overal opplakt, hoe reactief je bent en hoezeer je vast zit in concepten!?
De kans is groot dat dit veeeeeel meer is dan je denkt.

Voor mij persoonlijk helpt een retraite mij om hier enige afstand van te nemen.
Loslaten en loskomen van identificaties, concepten en oordelen.

Laat de stilte spreken
Het overkomt mij dikwijls dat ik na een retraite andere keuzes maak. Dat, doordat ik het pretpark even heb verlaten, ik opeens zie dat de achtbaan niet goed voor mij is. Of, dat ik de achtbaan niet meer leuk vind.

Vaak komen deze keuzes niet vanuit ratio. Anders waren ze wel geboren terwijl ik druk in de achtbaan zat na te denken.
Nee, deze gedachten komen vanzelf in mij op. Hier komt als het ware geen ‘ikje’, geen Gerjan aan te pas.
Het is een intuïtief weten.

Soms zijn de keuzes nihil (maar wezenlijk en belangrijk!) en soms groot. Zo heb ik tijdens een retraite een aantal jaren geleden besloten om uit een bedrijf te stappen waarvan ik al ruim 6 jaar mede eigenaar was. Veel (vooral medeondernemers) verklaarden mij voor gek. Logisch, gezien vanuit hun geconditioneerde gedachtepatronen. Mensen vertelden mij “Dat is toch dom? Je hebt in zes jaar iets opgebouwd en dan moet je opnieuw beginnen”.
Natuurlijk hadden ze vanuit hun perspectief 100% gelijk. Maar ik besefte na de retraite dat dit een onheilzame gehechtheid was.

Ik stapte de poort van de tempel in Thailand uit, en ik wist niet wat er zou gebeuren als ik stopte. Wat ik moest gaan doen. Maar ik wist dat ik moest stoppen.

Nu een paar jaar later bleek dit 1 van mijn ‘beste’ besluiten uit mijn leven te zijn geweest. Uiteraard beste tussen aanhalingstekens, want dat is natuurlijk ook weer een label. Maar ik ben dankbaar voor hoe het is gegaan.

Als je de stilte opzoekt, zal deze gaan spreken. Er wordt een intuïtief weten geboren.

Eckhart Tolle: Een sterk weten wordt geboren
Zoals Eckhart Tolle vertelde, dat hij lange tijd in de stilte bleef. Op een bepaald moment kwam in hem naar boven dat hij naar een andere plek moest verhuizen. Het omschrijft het niet als ‘een idee’, maar als een ‘sterk weten’. Dus hij ging.
Toen hij daar was, had hij geen idee waarom hij daar was. Totdat hij achter zijn laptop ging zitten en een zin opschreef “De kracht van het NU”. En toen wist hij, dat hij daar was om een boek te schrijven.
Maar waarom hij naar een andere plek moest verhuizen, wist hij niet, totdat hij terug was in de plaats waar hij woonde… Hij was uit de flow. Hij kreeg geen zinnen meer op papier. De plek was niet inspirerend genoeg, of gaf niet de juiste energie om het verhaal te schrijven. En toen hij toch weer terug was op de plek waar hij schreef, kwam de flow direct weer terug.

Michael Angelo
Of zoals Michiel Angelo zei “Er zie een Engel in het marmer, ik hak slechts het marmer weg.”
De ‘kunst’ wordt in hem geboren. Hij bedenkt het niet. Het is er vanzelf. Er komt geen ‘Michael Angelo’ aan te pas.

Downloading inspiratie
Ik las in een boek van Paul Smit de term downloading. Hierbij wordt bedoeld dat inspiratie vanzelf tot je komt. Je ‘download’ het als het ware van boven.

 

Echt, neem eens een retraite. Minimaal 1 keer per jaar, liever vaker.

 

Gerjan Schoemaker

 

P.S.
Om de identificatie los te laten heb ik overigens een handig foefje:
Spreek zo min mogelijk in de zin van “Ik ben”.
Ik probeer bijvoorbeeld niet te zeggen “Ik ben meditatieleraar”, maar “Ik geef meditatieles”.

 

Vihara webshop en meditatiecentrum

Osho No Dimensions Meditatie

Waarom Osho No Dimensions meditatie? De Osho No Dimensions is in het bijzonder goed om te aarden en centreren. Bovendien zijn de eerste twee fases een goede “Samatha meditatie”. Je wordt bijna gedwongen om je concentratie bij de beweging te houden. Door de ontwikkelde concentratie en kalmte is het vervolgens eenvoudiger om in de rol van toeschouwer te zijn/blijven bij de laatste fase. Instructies voor de Osho No Dimensions meditatie kan je hier vinden: http://www.osho.com/nl/meditate/active-meditations/no-dimensions-meditation En hier kan je de CD bestellen http://www.osho.com/shop/nl/muziek-voor-osho-meditaties/osho-no-dimensions-meditation Hij lijkt ook op Spotify te staan, maar volgens mij werkt de tweede fase hier niet. Dus let daar op voordat je eraan begint 😉 Waarom Osho meditaties in het algemeen? Hier is een heel mooi artikel over geschreven door “Vrienden van Osho”. Lees het hier. In de basis geldt voor alle Osho meditaties: “Veel meditatietechnieken vereisen dat je je lichaam niet beweegt en mentaal stil bent. Maar voor de meeste van ons, die in een hectische Westerse consumptie-maatschappij leven en dagelijks volle agenda’s moeten afmaken, is dat eigenlijk ondoenlijk. Er is dagelijks teveel stress en we kunnen niet plotseling ons lichaam stil houden en onze vastgeroeste denkpatronen loslaten. Het is van belang dat we ons eerst bevrijden van de opgehoopte spanningen en denkpatronen waarin we verstrikt zijn geraakt.” Door Gerjan Schoemaker Meditatieleraar Vihara.
Gerjan geeft Osho meditaties in Zwolle.

Rust door inzichten uit de meditatie

Rust krijgen door meditatie en onstane inzichten uit de meditatie

Ik schat dat zeker 8 op de 10 mensen die bij mij beginnen met meditatie, als motivatie “het krijgen van rust” aangeven. Laten we daarom hier dieper op ingaan. Voor dit specifieke onderdeel ben ik (weer eens) geïnspireerd geraakt door Dingeman Boot tijdens een retraite die hij onlangs begeleidde.

Als ik het in dit artikel heb over rust, bedoel ik ook ‘innerlijke vrede’, ‘vrijheid’ en hieruit voortvloeiend ‘geluk’.

Rust door Meditatie

Het is wetenschappelijk bewezen dat meditatie inderdaad ‘rust’ teweegbrengt. Zo ontstaan er aanwijsbare veranderingen in de hersenen. Klik hier indien je 1 van de onderzoeken wil lezen.

Daarnaast hoef je geen geleerde te zijn om te beseffen dat als je op een kussen gaat zitten met de intentie niet te denken, dat je dan tot rust komt. Je hersenen mogen eindelijk even tot stilstand komen. Echter bedoel ik in dit artikel rust die de volgende dag niet weg is. Ik bedoel wezenlijke rust, die je ook ervaart tijdens je dagelijkse leven. En ook daar draagt meditatie dus aan bij.

Eenmaal “op het pad van meditatie” ontstaan ook weer inzichten die versterkend werken bij het krijgen van rust. Er ontstaat een levensovertuiging die rust verankert. Innerlijke vrede die een onderlaag biedt bij alle situaties die je tegenkomt.

Rust door inzicht
De boeddhistische filosofie biedt vele inzichten, en wie al langer het pad van meditatie bewandeld, komt automatisch zelf ook tot deze inzichten.

Inzichten uit de boeddhistische filosofie
De inzichten die de Boeddha zou hebben opgedaan, vormen de basis voor de boeddhistische filosofie. Deze filosofie is als het ware een dik boek waarin wordt verteld hoe je werkelijke vrijheid (vrede, geluk of verlichting) kunt verkrijgen. De boeddhistische leer bevat meerdere ‘rijtjes’ om de filosofie goed te overzien en om ook de afzonderlijke onderdelen goed te onthouden. Je begrijpt dat dit erg handig was in de tijd dat er nog niets werd opgeschreven, maar alles van mond tot mond werd overgebracht. Maar ook nu zijn de rijtjes handig voor een goed overzicht.

Inzicht: De Drie Vergiften

Belangrijke ‘rijtjes’ zijn de ‘7 factoren voor verlichting’ en ‘de 5 hindernissen’. 1 van de 7 factoren voor verlichting is “Vrede”, of ook wel rust. Dit lichten we dus tijdens dit artikel verder uit. Rust kan je onder meer versneld ontwikkelen als je inziet wat voor onrust zorgt. En ook hiervoor kent het boeddhisme een rijtje, namelijk de 3 vergiften.
De 3 vergiften luiden als volgt:

– Begeerte
– Afkeer
– Onwetenheid

De eerste twee van de drie vergiften staan ook bovenaan het rijtje van de vijf hindernissen. En niet voor niets worden deze twee zo prominent genoemd.

Als dit de 3 vergiften zijn die onrust veroorzaken (of breder getrokken, de 3 vergiften die al het lijden veroorzaken), kunnen we het tegenovergestelde gebruiken om juist rust / geluk / innerlijke vrede te krijgen.
– Loskomen van gehechtheid
– Loskomen van afkeer
– Inzicht

Loskomen van gehechtheid

Vaak wordt in uit het Pali ‘Begeerte’ de eerste van de drie vergiften vertaald als ‘begeerte’ of ‘verlangen’. Zelf gebruik ik liever het woord ‘gehechtheid’. Het is niet erg, en naar mijn idee menselijk, om verlangens te hebben. Maar zodra je gehecht bent dan wordt het verlangen iets dat in de weg staat en voor onrust zorgt. Want als je ergens aan gehecht bent en het dreigt te verdwijnen, ontstaat er conflict. Ongecontroleerde impulsen om ergens krampachtig aan vast te houden. Onrust.
Terwijl dit onzinnig is als je beseft dat alles, maar dan ook alles vergankelijk is. Probeer daar vaker op reflecteren en je zult zien dat je jouw gehechtheden steeds verder los kan laten.

En loskomen van gehechtheden leidt tot een grotere innerlijke vrede.

Loskomen van afkeer
Afkeer of aversie is de tweede van de drie vergiften. Denk bij afkeer ook aan termen als aversie, frustratie en woede. Maar denk vooral ook aan ‘de dingen anders willen hebben dan zoals ze zijn’. Als je de dingen accepteert zoals ze zijn, dan zal je ook meer rust ervaren.

Ik hoor je denken ‘ja, ik moet toch niet alles zomaar passief accepteren en laten gebeuren’. Nee, dat is inderdaad niet wat er wordt bedoeld. Je zal wel blijven handelen naar wat jij denkt dat heilzaam is, maar je verliest jezelf niet meer in het verhaal.

Inzicht

Onwetenheid is niet doorhebben dat je jezelf verliest in gehechtheid en afkeer. Inzicht is dus het tegenovergestelde. Je krijgt, naarmate het inzicht meer onderdeel wordt van je conditioneringen, in de gaten dat als je van afkeer en gehechtheid loskomt, dat er ‘innerlijke vrede’ ontstaat. Rust.

Inzicht gaat ook over het doorhebben dat alles gaat zoals het gaat. En dat dingen niet anders gegaan kunnen zijn dan zoals ze zijn gegaan. Alles is een reactie op een voorgaande actie. Een persoon kan ook niet anders handelen dan hoe hij handelt of heeft gehandeld. Dit komt weer voort uit de opvoeding, cultuur en miljoenen andere invloeden. Om meer over deze theorie te weten te komen kan ik het boekje ‘verlichting voor luie mensen’ aanbevelen. Een superdun boekje waarin wordt uitgelegd dat alles gaat zoals het gaat en dat je daar geen invloed op hebt. Dus waarom zou je je dan nog druk maken over dingen? De Engelse versie is gratis te downloaden en de Nederlandse versie kan je voor €5,95 bestellen op bol.com.

De 7 factoren van verlichting

Naast inzicht in de 3 vergiften is het heilzaam en bevorderend voor ‘rust’ om ook de 7 factoren van verlichting in balans te krijgen en te houden.
De zeven factoren van verlichting luiden als volgt:

1. Aandacht (mindfulness)

2. Onderzoek (onderzoek naar de waarheid, of ook wel de dhamma)
3. Energie (ook wel inspanning/inzet en toewijding)
4. Vreugde
5. Kalmte (ook wel gemoedsrust of (innerlijke) vrede)
6. Concentratie

7. Gelijkmoedigheid

Lees meer over: De zeven factoren van verlichting

Inspirerende liedjes

Graag wil ik ter inspiratie 2 nummers delen die hier prachtig bij aansluiten:
1. Skik (Daniel Lohues) – ‘t Giet Zoals ‘t Giet (ook al denk ie soms van nie)
2. Stef Bos – Niets te verliezen

De 7 factoren van verlichting

De ‘zeven factoren van verlichting’ in het boeddhisme zijn vooral een verdieping op 3 aspecten van het ‘Achtvoudige pad’. Namelijk op juiste inspanning, juiste aandacht en juiste meditatie.
De zeven factoren van verlichting zijn tevens een tegenhanger van ‘De vijf hindernissen (de vijf hindernissen kunnen de 7 factoren van verlichting overschaduwen).

Volgens de boeddhistische leer ervaren mensen die deze zeven factoren van verlichting volledig tot ontwikkeling laten komen werkelijke vrijheid.

De zeven factoren van verlichting worden daarom ook wel de zeven factoren voor bevrijding genoemd. Voor sommige mensen is verlichting een te ‘groot’ woord en hebben zij een beter gevoel bij het woord bevrijding.

De zeven factoren van verlichting luiden als volgt:

  1. Aandacht (mindfulness)
  2. Onderzoek (onderzoek naar de waarheid, of ook wel de dhamma)
  3. Energie (ook wel inspanning/inzet en toewijding)
  4. Vreugde
  5. Kalmte (ook wel gemoedsrust of (innerlijke) vrede)
  6. Concentratie (als zijns-kwaliteit)
  7. Gelijkmoedigheid

Passieve factoren van verlichting
Drie factoren van verlichting zijn passieve factoren. Namelijk: 1. Concentratie, ook wel eenpuntige aandacht van de geest) 2. Kalmte, ook wel innerlijke vrede 3. Gelijkmoedigheid, ook wel onthechting en balans van de geest bij verandering.

Actieve factoren van verlichting
Er zijn ook drie actieve factoren van verlichting. Namelijk: 1. Energie, ook wel de toewijding/inzet om mindful/aandachtig te zijn. 2. Onderzoek, ook wel stil observeren naar wat er gebeurt (niet reactief) 3. Vreugde, wat zich manifesteert als geluk en opgewekte interesse in spirituele ontwikkeling.

Neutrale factor: Aandacht (mindfulness)

De eerste factor van verlichting is een neutrale factor. Namelijk: Mindfulness. Bij mindfulness observeer je ieder object in het huidige moment. Ofwel, je ervaart alles in het ‘nu’.
Door mindfulness toe ontwikkelen, ontwikkel je ook automatisch alle andere factoren van verlichting. Het brengt ook de andere factoren in balans. Want wanneer je teveel van een factor hebt, is het mogelijk dat het zich verschuift naar een hindernis in plaats van een kracht. Zo kan bijvoorbeeld teveel kalmte, zonder juiste aandacht en energie resulteren in slaperigheid.

Energie

Energie is in deze tweeledig. Enerzijds wordt bedoeld de inzet/toewijding die nodig is om actief de voorwaarden te scheppen voor de factoren van ontwaken. Anderzijds de energie die voortkomt door de beoefening en de ontwikkeling van de andere factoren van verlichting.

Toewijding

Hier voorafgaand is er ook toewijding nodig. We moeten bewust de keuze maken om de intentie te hebben aandachtig te zijn. We kunnen er namelijk voor kiezen om lekker suf op de bank te hangen. Dat is fijn op zijn tijd en ontspannend. Maar het helpt je niet echt verder. Er is dus toewijding nodig om echt wakker te worden/blijven. Een retraite is hierbij ook een goed voorbeeld (en dan bedoel ik niet retraites zoals je die tegenwoordig ook vaak ziet met een zwembad en gezellig kletsen, maar meer een traditionele Vipassana of Zen retraite). Tijdens een traditionele retraite moeten we bijvoorbeeld vroeg op staan, komen we fysieke pijn/ongemak tegen en mogelijk ook mentale ongemakken (als we naar binnen kijken zien we niet altijd de leuke kanten van onszelf).

Voor deze toewijding is er (zeker voor de beginnende yogi) ook het nodige vertrouwen nodig. Vertrouwen dat dit je verder zal brengen. Uit je bestaande conditioneringen haalt en dat het leidt tot verdieping in het meditatieproces en transformatie naar verdere ontwaking.

Inzet

Als we ons er eenmaal aan toe hebben gezet om actief aandachtig te zijn, is er ‘juiste inzet’ of ‘juiste energie’ nodig. Met juiste inzet wordt bedoeld dat we niet te krampachtig proberen aandachtig te zijn waardoor we er gespannen bijzitten, maar ook weer niet te losjes zodat we telkens afdwalen. We zoeken hierin de middenweg. Juiste inzet.

Inzet in het dagelijks leven
In het dagelijks leven is er

  1. inzet nodig om ‘te laten’ wat niet goed (onheilzaam) voor ons is (niet ingaan op verlangens die niet goed voor ons zijn)
  2. inzet nodig om een basis te ontwikkelen van waaruit minder onheilzame neigingen te laten ontstaan
  3. inzet nodig om een basis te ontwikkelen van waaruit heilzame neigingen ontstaan
  4. inzet nodig om hetgeen dat heilzaam is verder te ontwikkelen

Energie ontwikkelen/krijgen door aandachtig zijn

Naast inzet wordt bij energie ook bedoeld het resultaat van aandachtig zijn. Ga voor jezelf na hoe energiek je je voelt als je onderuitgezakt ligt te dagdromen op de bank in vergelijk met hoe je je voelt als je rechtop zit en gewaar bent van wat er in en om je heen gebeurt.

Onderzoek

Onderzoek geeft inzicht. Onderzoek naar ‘de waarheid’ van bestaan. Elementen waarop je kunt reflecteren zijn bijvoorbeeld:

  • Onderzoek het feit dat alles aan verandering onderhevig is
  • Onderzoek het feit dat lijden ontstaat doordat alles aan verandering onderhevig is. Bronnen van lijden zijn ingaan op onheilzame verlangens en afkeer. Lees ook de Vier Nobele Waarheden
  • Onderzoek het feit dat er geen onveranderlijk, permanent ‘ik’ of ‘zelf’ is.

Neem hierbij niets voor waarheid aan. Onderzoek het zelf. Klopt dit?
Dit onderzoeken leidt dikwijls tot inzichten die weer de motivatie geven tot verder onderzoek, enzovoort.

Vreugde

Vreugde kan een gelukzalig gevoel zijn. Bij een staat van hoge concentratie kan er zelfs enorme verrukking en blijdschap ontstaan. Uiteindelijk bedoelen we meer een innerlijke vreugde. Ook wel ‘een glimlach in het hart’.

We kunnen vreugde niet helemaal afdwingen, maar we kunnen wel de meditatie starten met een opgewekte interesse. De intentie hebben om datgene dat we opmerken met mildheid en acceptatie tegemoet te treden. Dit is een van de redenen waarom de Boeddha vaak met een glimlach wordt afgebeeld.

Deze innerlijke glimlach schept een vredige basis. Een basis voor kalmte.

Kalmte

Kalmte is in tegenstelling tot de vorig genoemde factoren een factor die je niet kunt afdwingen. Deze ontstaat door de ontwikkeling van de actieve factoren.

Concentratie

Concentratie is een zijnskwaliteit. Net als kalmte kunnen we deze niet afdwingen maar kunnen we hier wel de voorwaarden voor scheppen. Concentratie wordt nog wel eens verward met opmerkzaamheid. Echter, we kunnen op van alles en nog wat opmerkzaam zijn. Zelfs op chaos in de mind. Als er concentratie is lukt het ons om langere tijd gefocust te blijven op 1 object.

Gelijkmoedigheid

Gelijkmoedigheid is de balans tussen de twee extremen verlangen en afkeer. We reageren evenwichtig op datgene wat er op ons pad komt. We nemen het leven zoals het komt. In de wetenschap dat we het ene als onprettig en het andere als prettig ervaren. We gaan evenwichtig om met verlies en winst, succes en falen, lof en blaam.

Gelijkmoedigheid wordt nog wel eens verward met onverschilligheid. Het is eerder het tegenovergestelde. We geven wel om wat er gebeurt maar laten ons niet meeslepen. We ervaren volledig.

Aandacht

Aandacht, ook wel opmerkzaamheid of mindfulness (Sati). Opmerkzaam zijn op wat zich aandient in het hier en nu. Non-duaal, zonder voorkeur of afkeur. ‘Zijn’ met dat wat zich aandient.

Universele factoren voor ontwaken

Hoewel dit rijtje met ‘De 7 factoren van Verlichting’ uit het Boeddhisme komen, is het universeel. Er bestaan vele stromingen en oefeningen waarmee je deze factoren van ontwaken kunt ontwikkelen. Persoonlijk vind ik de Osho Dynamic bijvoorbeeld een zeer krachtige meditatie waarbij we met volledige inzet de hindernissen in korte tijd minder krachtig maken en zo de ruimte maken voor de factoren van verlichting tot ontwikkeling te laten komen.

 

Lees ook, de Vijf hindernissen in het boeddhisme (de tegenhangers of ‘overschaduwingen’ van de 7 verlichtingsfactoren).

 

Door Gerjan Schoemaker
Vihara meditatielessen & webshop

Hara meditatie

Wat is Hara?

Je harapunt bevindt zich ongeveer 2 tot 3 centimeter onder je navel. Hara wordt in Japan en China ook wel de bron van het leven genoemd.

Hara meditatie door Anando Würzburger

De Hara meditatie, ontwikkeld door Anando Würzburger, is naast een meditatie, ook een kalmeringsoefening. De Hara meditatie is ook heel geschikt voor mensen die net beginnen met meditatie.

“De Hara meditatie maakt je ontspannen en allert tegelijkertijd. De meditatie heeft een balancerend effect op het zenuwstelsel. Het helpt je ontspannen en inzicht krijgen in, en omgaan met gevoelens en gedachten.
Het is een veel voorkomende misvatting dat je moet voorkomen om gedachten en gevoelens te hebben tijdens de meditatie. Dit is/kan een gevolg zijn van de meditatie, maar is niet het doel op zich.”

Dat geldt zo ook voor Vipassana meditatie. Je hebt de INTENTIE om je te focussen op je ankerpunt en zonder gedachten en gevoelens, maar het gaat er om dat je gadeslaat wat er daadwerkelijk gebeurt (buiten de intentie om).

Wat ik persoonlijk een erg beeldende tekst uit de begeleide Hara meditatie vind, dat hier goed op aansluit, is de volgende (vrij vertaald uit het Duits):

“Gedachten zijn als een trein. Stel je voor dat je op een perron staat. Je ziet een trein naderen, je ziet deze langzaam het station inrijden. De trein stopt, mensen stappen uit, je kijkt er naar, maar JIJ stapt niet in. Vervolgens zie je de trein het station weer verlaten”.

De Hara meditatie duurt slechts een half uur en is door de kalmerende werking een fijne meditatie om na een werkdag of voor het slapen gaan te beoefenen.

Hoe de Hara meditatie beoefenen
Allereerst zorg je dat je een goede zithouding aanneemt die je ongeveer 25 minuten kan volhouden. De Hara Meditatie bestaat namelijk uit 3 fases en in de eerste 2 fases zijn zittend. De eerste fase duurt ongeveer 18 minuten, de tweede fase 7 minuten en de laatste fase 5 minuten.

1e fase
Je kan je handen op je harapunt leggen, of op je benen laten rusten. Adem in via de neus en uit via licht geopende mond. Je draait cirkels vanuit je bekken tegen de klok in. Let er op dat je goed rechtop zit en dat je geen cirkels maakt door je wervelkolom te buigen. Het anker gedurende alle fases is je harapunt, heb de intentie hier bij te blijven. Mocht je toch afdwalen, merk op dat je bent afgedwaald, kijk naar het geen waardoor je bent afgedwaald, en als het minder sterk wordt keer je weer terug naar je Hara. Als je de CD van de Hara meditatie koopt kan je er voor kiezen om de meditatie begeleid te oefenen, of alleen een instrumentale versie.

2e fase
Als de 2e fase begint stop je langzaam met draaien en blijf je nog wel in de zithouding.

3e fase
In de derde fase ga je liggen op je rug. Je mag er ook voor kiezen om te blijven zitten, maar ga dan daarna niet meer liggen. Als je gaat liggen op je rug laat je jouw voeten iets naar buiten vallen, spreid je jouw armen in ongeveer een hoek van 45 graden en leg je de handpalmen bij voorkeur naar boven.

Hara Meditatie CD beluisteren/kopen

De Hara meditatie van Anando Würzburger is te bestellen via http://hara-awareness.de/hara-meditation.html en de meditatie schijnt ook te vinden zijn op iTunes. Hij staat (nog) niet op Spotify.

 

 

Door Gerjan Schoemaker, meditatieleraar bij Vihara meditatiecentrum en webshop

Hoe moet je mediteren? Uitleg Vipassana Meditatie.

Hoe beoefen je Vipassana meditatie?

Hoe moet je nou mediteren? Hieronder een uitleg over Vipassana meditatie.
Vipassana meditatie betekent inzicht meditatie en komt voort uit het Boeddhisme.

1. Neem tijd voor een goede zithouding
Zorg allereerst dat je goed zit. Ontspannen, maar in een waardige houding met een rechte rug. Het is belangrijk dat je een vrije buikademhaling hebt, dus zorg dat je loszittende kleding draagt. Is dit niet het geval kan je bijvoorbeeld de bovenste knopen van je broek losmaken.

2. Ga na hoe je er nu bij zit
Als je goed zit, kan je nagaan hoe je er nu bij zit. Hiermee ontwikkelen we bewustwording en inzicht door als het ware van een afstandje naar jezelf te kijken. Is het rustig of druk in het hoofd? Is het lichaam gespannen of ontspannen? Zijn er gedachten wat zijn dit voor gedachten (gedachten over de toekomst, of in het verleden)?

Het is hierbij belangrijk dat we dit gadeslaan vanuit de rol van een toeschouwer. We gaan NIET mee in het verhaal, en we gaan NIETS veranderen. Dus als er onrust is, dan is er onrust. Als er spanning is, dan is er spanning. Als er boosheid is, dan is er boosheid. Als er gedachten zijn, dan zijn er gedachten. Je observeert, en je bent niet reactief.

Alles mag er zijn en je verwelkomt wat er is.

Door dit te doen ontwikkelen we onder meer inzicht en bewustwording.

3. Concentreer je op een meditatieobject
Nadat je hebt onderzocht hoe je erbij zit richt je jouw aandacht op 1 object. Dit wordt jouw meditatieobject. Vaak is dit de buikademhaling omdat deze altijd aanwezig is en bij een goede buikademhaling kan je veel sensaties in je lichaam (rond het gebied van je buik) waarnemen.

Bovendien werkt dit positief voor een optimale buikademhaling. Je hebt de INTENTIE om helemaal, echt helemaal met je aandacht hier bij te zijn. Merk op dat je buik uitzet bij een inademing, en weer daalt bij een uitademing. Eventueel kan je ook de stilte tussen de uit- en inademing waarnemen (retentie). Een moment dat er helemaal niets is. Probeer tijdens de hele meditatie op een alerte en ontspannen wijze bij dit anker, je meditatieobject te blijven.

Uiteraard lukt dat niet altijd, of zelfs zelden!!

Het is dan ook niet het doel van de meditatie om helemaal geen gedachten of gevoelens meer te hebben, het doel is om vanuit een afstandje te observeren wat er plaats vind in jou. Zonder dat dit jouw intentie is/was.

Het is ook niet het primaire doel om tot ontspanning te komen, dit is een (mogelijk) effect van de meditatie!

Als je merkt dat je bent afgedwaald dan is er bewustwording, en dat is al de eerste winst. Vervolgens accepteer je hetgeen waardoor je bent afgedwaald. Je probeert dus nergens over te oordelen. Zie ook punt 2. Als er onrust, dan is er onrust, als er boosheid is, dan is er boosheid, als er gedachten zijn, dan zijn er gedachten.

Vervolgens kijk je naar hetgeen waardoor je bent afgeleid vanuit de rol van de toeschouwer. Dus van een afstandje. Dit laat zich het makkelijkst uitleggen bij emoties. Als er bijvoorbeeld boosheid is, merk op wat er zich allemaal afspeelt. Wat voor gedachten zijn er, waar kan ik die boosheid in mijn lichaam waarnemen? In mijn buik? Of bij mijn borst? En wat kan ik daar dan waarnemen? Bijvoorbeeld spanning, kou of warmte?
Onderzoek het, doe inzichten op, maar let op dat je niet meegaat in het verhaal. Blijf in de rol van de toeschouwer.

Maak ook de identificatie met hetgeen waardoor je bent afgeleid los. Wie al langer mediteert begrijpt waarschijnlijk direct wat hiermee wordt bedoelt. Je ziet in dat jij de betreffende emotie of gedachte niet bent. Het is vanzelf opgekomen, maar jij bent dit niet. De identificatie losmaken is een lastige voor degene die net begint met mediteren. Dan volstaat het ook om hetgeen waardoor je bent afgeleid gewoon los te laten en terug te keren naar je initiële anker (de buikademhaling).


Hier kan je nog meer lezen over identificatie met gedachten en gevoelens.

 

Klik hier ook voor Audio bestanden om begeleide meditaties van mij te downloaden

 

Werking Vipassana Meditatie / Inzicht Meditatie

– Ontwikkeling bewustwording

– Betere concentratie

– Minder onrust

– Meer evenwichtig

– Meer helderheid

– Vergroot creativiteit – Minder obsessief denken – Minder onnodige (spier)spanning

– Meer zelfvertrouwen – Minder oordelen/Meer compassie – Versterkt imuumsysteem – Vergroot empathisch vermogen – Vergroot emotionele intelligentie – Minder zorgen (toekomst)

– Minder spijt (verleden)

– Minder ‘verkeerd’ zelfbeeld (verleden)

 

Door Gerjan Schoemaker, meditatieleraar en eigenaar Vihara.