fbpx
Boeddhisme

Boeddhisme

Wat is Boeddhisme?

Uitleg Boeddhisme in het kort.

Het Boeddhisme kan zowel worden gezien en beoefend als een religie, een filosofie als een levensstijl. Door de opkomst van het Boeddhisme en Mindfulness in het Westen is het seculier Boeddhisme ontstaan, of in ieder geval flink gegroeid tot een serieuze omvang. Seculier Boeddhisme is Boeddhisme zonder geloofsaspecten en heeft met name door de inzet van Steven Batchelor een vlucht genomen. Traditioneel zijn er vele tradities en stromingen binnen het Boeddhisme, waarvan het Theravada Boeddhisme (ook wel de Leer van de Ouderen), Mahayana Boeddhisme (ook wel het Grote Voertuig) en het Vajrayana Boeddhisme (ook wel Mantayana, Tantra en Esoterisch Boeddhisme) de bekendste tradities zijn. Binnen deze tradities zijn er weer vele scholen.

Ontstaan van het Boeddhisme

Het Boeddhisme is ontstaan in de 5e eeuw voor Christus en is ‘gesticht’ door Gautama Boeddha. Voordat hij de Verlichting had bereikt was hij Prins Siddhartha en daarna werd hij de Boeddha genoemd, wat ‘De Verlichte’ betekend. Aanvankelijk had de Boeddha niet de intentie om zijn opgedane inzichten te verspreiden omdat hij de overtuiging had dat deze dermate moeilijk te begrijpen zijn voor de ‘normale mens’, dat men hem niet zouden geloven of begrijpen. Maar uiteindelijk voelde hij de roeping om toch alle levende wezens te bevrijden van het lijden. Hij zette daarom, om te beginnen, een pad uiteen die mensen kon helpen om zelf tot Verlichting te komen. Dit waren de Vier Nobele Waarheden en het Achtvoudige Pad.

De Dhamma

Het Boeddhisme is ontwikkeld tot een zeer uitgebreide leer wat de Dhamma (in het Pali) of Dharma (in het Sanskriet) wordt genoemd. Het Boeddhisme kent vele ‘rijtjes’ zoals De Drie Toevluchten, De Drie Karakteristieken van Bestaan, De Vier Nobele Waarheden, De Vijf Hindernissen, De Vijf leefregels, De Zeven Factoren van Ontwaken, Het Achtvoudige Pad, De Tien Perfecties, en nog meer rijtjes. Het wordt dan ook wel het geloof van de rijtjes genoemd (zie hieronder aan de pagina nog veel meer rijtjes). Het gebruik van rijtjes heeft een praktische oorsprong. De Dhamma (de leer van de Boeddha) werd de eerste paar eeuwen enkel mondeling doorgegeven. Door het gebruik van rijtjes was het eenvoudiger om de kernelementen te onthouden en is er minder kans dat deze verloren zouden gaan.

Waar te beginnen?

Er zijn zoveel rijtjes en Sutta’s. Waar te beginnen als je je wilt verdiepen in het Boeddhisme? De Boeddha is begonnen met de uitleg van de Vier Nobele Waarheden en het Achtvoudige Pad. Dit is nog steeds een mooi vertrekpunt als je net begint met de leer van de Dhamma. Vanuit deze basis worden ook alle andere rijtjes en Sutta’s aangeraakt. Er is dan ook niet één Boeddhistische weg om Verlichting (ook wel ontwaken) te komen, maar ieder mens heeft zijn eigen weg te bewandelen.

Boeddhistische retraites

Vihara biedt regelmatig Vipassana retraites aan.

Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte van nieuwe retraites en ontvang inspiratiemails.

Overzicht met Boeddhistische rijtjes

Rijtjes van twee

Twee Kwaliteiten om te Ontwikkelen

  • Wijsheid
  • Compassie

Twee Soorten Waarheden

  • Relatieve waarheid
  • Absolute waarheid

Rijtjes van drie

De Drie Toevluchten

  • Toevlucht tot de Boeddha
  • Toevlucht tot de Dhamma
  • Toevlucht tot de Sangha

De Drie Karakteristieken van Bestaan

  • Vergankelijkheid (Anicca)
  • Lijden (Dukkha)
  • Niet Zelf (Anatta)

De Drie Pilaren van de Dhamma

  • Moraal/Ethiek (Sila)
  • Concentratie (Samadhi)
  • Wijsheid (Panna)

Rijtjes van vier

De Vier Nobele Waarheden

  1. Er is ‘lijden’ (Dukkha)
  2. ‘Lijden’ heeft een oorzaak
  3. Er is een einde aan ‘lijden’ mogelijk
  4. De oorzaken van lijden wegnemen kan middels het Achtvoudige Pad

De Vier Velden van Aandacht (Mindfulness)

  • Aandacht op het lichaam (Kaya)
  • Aandacht op gevoelens (Vedanna)
  • Aandacht op de geest/bewustzijn (Citta)
  • Aandacht op mentale objecten (Dhammas)

De Vier Juiste Inspanningen

  1. Het ontstaan van niet bevorderlijke gemoedstoestanden voorkomen;
  2. Oplossen van niet bevorderlijke gemoedstoestanden die reeds zijn ontstaan;
  3. Bevorderlijke gemoedstoestanden opwekken die nog niet zijn ontstaan;
  4. Handhaven en vervolmaken van bevorderlijke gemoedstoestanden die reeds zijn ontstaan.

De Vier Hartkwaliteiten (Brahma Vihara)

  • Liefdevolle Vriendelijkheid (Metta)
  • Compassie (Karuna)
  • Medevreugde (Mudita)
  • Gelijkmoedigheid (Upekkha)

Rijtjes van vijf

De Vijf Leefregels

  • Vermijd doden van levende wezens
  • Vermijd stelen, of vermijd nemen wat je niet is gegeven
  • Vermijd seksueel ongeoorloofd gedrag
  • Vermijd te liegen en kwaad te spreken
  • Vermijd verdovende middelen

De Vijf Hindernissen

  • Zintuigelijk Verlangen
  • Afkeer
  • Sufheid of Traagheid
  • Rusteloosheid of Gepieker
  • Twijfel

De Vijf Khandas

  • Materie of Fysieke vorm (Rupa)
  • Gewaarwording (Vedana)
  • Perceptie of Voorstelling (Sanna)
  • Intenties of Gedachten (Sankhara)
  • Bewustzijn (Vijnana)

De Vijf Dhammas om Opmerkzaam op te zijn

De Vijf Krachten

  1. Vertrouwen / Overtuiging
  2. Energie / Inzet / Vastberadenheid
  3. Mindfulness / Aandacht / Opmerkzaamheid
  4. Concentratie
  5. Wijsheid / Onderscheidingsvermogen

Rijtje van zes

De Zes Zintuigen

  • Zien
  • Horen
  • Ruiken
  • Proeven
  • Voelen
  • Denken

Rijtje van zeven

De Zeven Factoren van Ontwaken (Bojjhanga)

  • Aandacht (mindfulness)
  • Onderzoek (onderzoek naar de waarheid, of ook wel de Dhamma)
  • Energie (ook wel inspanning/inzet en toewijding)
  • Vreugde
  • Kalmte (ook wel gemoedsrust of (innerlijke) vrede)
  • Concentratie (als zijns-kwaliteit)
  • Gelijkmoedigheid

Rijtjes van acht

Het Achtvoudige Pad

De Acht Wereldse Winden

  • Lof
  • Blaam
  • Verlies
  • Winst
  • Plezier
  • Pijn
  • Roem
  • Onderdrukking

Rijtje van tien

De Tien Perfecties (Paramita)

  1. Vrijgevigheid (Dana)
  2. Juist gedrag/Etiek (Sila)
  3. Loslaten (Nekhamma)
  4. Inzicht/Wijsheid (Pañña)
  5. Energie/Inzet (Viriya)
  6. Geduld/Tolerantie (Khanti)
  7. Eerlijkheid/Waarheid (Sacca)
  8. Volharding (Aditthana)
  9. Liefdevolle vriendelijkheid (Metta)
  10. Gelijkmoedigheid (Upekkha)

Rijtje van 12

De Twaalf Verbanden van Oorzakelijk Bestaan

  • Ontwetendheid
  • Mentale formaties
  • Bewustzijn
  • Naam en Vorm
  • De Zes Zintuigen
  • Contact
  • Gewaarwording en Gevoel
  • Verlangen / Begeerte
  • Gehechtheid
  • Het aannemen van een identiteit
  • Geboorte
  • Ouderdom en Dood

Rijtje van 37

De 37 Factoren van Verlichting

Vorm van Boeddhisme

Seculier Boeddhisme

Steeds meer Boeddhistische meesters en Boeddhistische leiders benadrukken dat de Boeddhistische  filosofie en levensstijl voor iedereen is. Je hoeft geen Boeddhist te zijn om Boeddhisme te beoefenen. Zo heeft Thich Nhat Hanh gezegd “het een misvatting is dat Boeddhisme een religie is, en dat je de Boeddha aanbidt. Boeddhisme is een beoefening, net als yoga”. En de Dalai Lama heeft bijvoorbeeld eens gezegd “Gebruik Boeddhisme niet om een Boeddhist te worden, maar een betere ‘wat je ook al bent'”.

Theravada Boeddhisme

Het Theravada Boeddhisme, ook wel de ‘traditie van de ouderen’, is het sterkst vertegenwoordigd in Sri Lanka, Cambodja, Thailand, Laos en Myanmar. Volgens deze traditie zelf staat deze vorm van Boeddhisme het dichtst bij de originele leringen van de Boeddha zelf.

Mahayana Boeddhisme

Het Mahayana Boeddhisme, ook wel ‘Het Grote Voertuig’ is vermoedelijk rond de eerste eeuw na Christus in India ontstaan.

Lees hier over de verschillen tussen Theravada Boeddhisme en Mahayana Boeddhisme (Engels).

Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte van nieuwe retraites en ontvang inspiratiemails.

Vihara op Facebook

Summary
Boeddhisme
Article Name
Boeddhisme
Description
Het Boeddhisme kan zowel worden gezien en beoefend als een religie of filosofie. Op deze pagina zowel een korte als uitgebreide uitleg met verwijzingen naar uitgebreide artikelen over Boeddhisme.
Author
Publisher Name
Vihara meditatie & bewustwording
Publisher Logo


Ontvang inspiratiemails met:
🧡 Aankondigingen retraites
🧡 Meditatievideo's + Blogs
(o.a. verhalen en geleide meditaties)