Quote Ajahn Chah: Een meditatieve staat op zichzelf staand is niet belangrijk

Via een Boeddhistische cursus die dieper ingaat op de Dhamma kwam ik onderstaande tekst/quote van Ajahn Chah tegen. Naar mijn idee is dit de kern. Hier gaat het om als we  met de Dhamma of Vipassana meditatie bezig zijn.

“Meditatieve staten zijn op zichzelf staand niet belangrijk. Meditatie is een manier om de geest kalm te krijgen zodat je gedurende de hele dag opmerkzaamheid kunt beoefenen, waar je ook bent. Als mindfulness aanwezig is zie je het grijpen of wegduwen, gehechtheid en lijden, en dan kun je dit loslaten.
Wat overblijft is verlichting, altijd in het hier en nu, een loslaten van de veranderlijke condities van het bestaan, een berusting in bewustzijn.”

 

Deze quote is vrij vertaald vanuit het Engels en komt uit het boek: Bringing Home the Dharma van Ajahn Chah.

Omgaan met moeilijke mensen. Hoe doe je dat?

Regelmatig krijg ik de vraag hoe je om moet gaan met ‘lastige mensen’. Denk aan conflicten of irritaties met een collega of baas, met een kennis, etc.

Ik moet daarbij direct denken aan een uitspraak van Thich Nhat Hanh:

“Understanding is love’s other name”.
Hiermee bedoeld hij met name dat je het lijden van de ander ziet en begrijpt.

Het is daarbij goed te onderzoeken waar je ego en identificatie met jezelf een rol speelt. Vaak als we meer los weten te komen van ons ego (of soms is inzien dat het ego er is ook al voldoende),  kunnen we vaak meer rechtvaardig en wijs handelen EN toch een bepaalde lichtheid behouden.

Methode: “Accepteer hoe het is en handel met wijsheid en liefde aan een meer heilzame situatie”
Hiervoor heb ik een methode bedacht. Even van bovenaf kijken, bijvoorbeeld door het op te schrijven:
1 Het verhaal. Wat gebeurt er nu eigenlijk? Wat voor emoties spelen er mee? Bijvoorbeeld: Is er frustratie? Is er boosheid? Is er angst?
2 Waarmee identificeer ik mij bij deze specifieke situatie? Denk aan: MIJN baan, MIJN recht, MIJN collega’s, MIJN trots, MIJN inkomen, MIJN werksfeer
3 Wat zijn MIJN overtuigingen/normen/waarden/principes?
4 Ga dan na hoe sterk de identificatie bij ieder onderdeel is.
5 Als je dit ziet (en hier is overigens niets mis mee! iedereen doet het, behalve misschien als je verlicht bent) kun je ook beseffen hoe je EGO er alles aan doet om je IK in stand te houden en te verstevigen. Waar wordt je ego in deze situatie door bedreigd?
Zie dit met mildheid. Het is niet fout, het is wat het ego nu eenmaal doet, maar je kunt wel nagaan hoe de identificatie hierbij leidt tot stress.
6 Besef dat het allemaal een opgebouwd verhaal is. Het is niet de ultieme waarheid. In het NU is het er allemaal niet. Het is niets meer dan gedachten. Herinneringen zijn dood. Toekomst bestaat niet.
Dit stukje is uiteraard erg filosofisch en kun je misschien niet zo zien, tenzij je het een keer (b.v. in de meditatie) hebt ervaren. Bij mijzelf is er een ultiem weten hiervan. Dit weten wordt bij mij (althans nu nog steeds, wie weet krijg ik ooit de zegen hiervan verlost te worden 😉 dit weten telkens weer ondergesneeuwd door de relatieve waarheid van de dag. Maar dat pak sneeuw wordt wel steeds minder dik en de dooi komt ook steeds sneller naarmate je hierin ontwikkelt 😉
Doordat je zo geïdentificeerd bent met je verhaal, ontstaat het meeste lijden. Door af en toe hier heel even van los te komen kun je de mindfulness verruimen.
7 Heb vrede met hoe het NU is. Vertrouw erop dat je vanzelf doet wat gedaan moet worden. Je kunt het niet fout doen. Vertrouw op het ontvouwende (van het leven, maar ook vooral op je eigen wijsheid).
8 Handel vanuit wijsheid en liefde. Het is niet zo dat we passief moeten worden. Als jij voelt/ziet/weet dat jou, of anderen onrecht wordt aangedaan, ga dan na wat je kunt doen vanuit wijsheid en liefde. Zoals ik al aangaf is ‘begrip’ een ander woord voor ‘liefde’. Ga daarom, waar mogelijk, de dialoog aan om meer inzicht te krijgen. Blijf in verbinding. Besef ook dat je nooit precies zult weten waarom men handelt zoals men handelt. Dat is een veel te complex netwerk van invloeden. Maar weet dat er altijd een oorzaak is.
Kijk hoe je hier vanuit rust, zonder (of zo min mogelijk) je te verliezen in het verhaal, verandering in gang kunt brengen. En soms/vaak gaat dit niet zomaar. Het is een proces en vaak moet de grond eerst vruchtbaar worden gemaakt om iets moois te kunnen laten groeien.

Samen gelukkig zijn is het allermooiste. Maar dit kan volgens mij niet als jij vindt dat er onrecht is.
Dus nee, bij de pakken neerzitten is wat mij betreft nooit de oplossing.
Mijn motto hierbij is “accepteer de situatie zoals hij is, maar werk met wijsheid en liefde aan een meer heilzame situatie”.
Deze wijsheid gaat in dit geval ook vooral over geduld en begrip.

Bijpassende meditaties
Om deze kwaliteiten te ontwikkelen adviseer ik Metta meditatie, samen met de andere hartkwaliteiten.
Vooral Metta en Gelijkmoedigheid in deze. In eerste instantie vooral gericht op jezelf.
Daarnaast ook de Osho Nadabrahma om kalmer te worden, en de stilte en eenheid te ervaren van waaruit je met wijsheid en liefde kunt handelen.

Nu ik Google op de uitspraak van Thich Nhat Hanh, kom ik deze mooie uitspraak tegen:

If you pour a handful of salt into a cup of water, the water becomes undrinkable. But if you pour the salt into a river, people can continue to draw the water to cook, wash, and drink. The river is immense, and it has the capacity to receive, embrace, and transform. When our hearts are small, our understanding and compassion are limited, and we suffer. We can’t accept or tolerate others and their shortcomings, and we demand that they change. But when our hearts expand, these same things don’t make us suffer anymore. We have a lot of understanding and compassion and can embrace others. We accept others as they are, and then they have a chance to transform.

omgaan met irritaties en lastige mensen
Begrip is een ander woord voor liefde.

Ontspannen bevallen? Verander zienswijze en kies een verloskundige met aandacht.

 

“When you change the way you view birth, the way you birth will change.” ~Marie Mongan

 

Waarom ‘ontspannen bevallen’?

‘Ontspannen’ uiteraard tussen aanhalingstekens. Het dient niet gebagatelliseerd te worden en de ene bevalling verloopt anders dan de andere. Je kunt echter wel de intentie zetten, en je voorbereiden voor een zo rustig mogelijk verlopende bevalling. En er zijn goede redenen voor om dit te doen:

Allereerst is het uiteraard prettig voor degene die gaat bevallen. Het maakt een verschil of je de periode ervoor er met angst naar toeleeft, of dat je uitziet naar dit prachtige, wonderlijke moment in je leven. Voor de partner en de relatie is het ook goed als je samen de voorbereiding doet. Automatisch is de partner dan ook meer betrokken bij de bevalling en staat deze minder aan de zijlijn. De bevalling wordt dan een intieme gebeurtenis.
Maar de belangrijkste motivatie om dit te doen is dat de bevalling de allereerste imprint is voor je baby. Een imprint die een nieuw mens de rest van het leven in het onderbewuste meeneemt! De geboorte is het fundament waarop alle gebeurtenissen verderop in het leven worden geplaatst.

Stel je voor, de overgang van baarmoeder naar de ‘buitenwereld’. Je hebt een oneindige tijd doorgebracht in een veilige en lekker warme ruimte. De temperatuur was perfect. Je hoefde niets te doen en je verlangde ook niets meer dan je kreeg. Je voedingsstoffen kreeg je automatisch, geluiden waren gedempt en je hoefde zelfs niet naar het toilet (terwijl je geen vieze luier kreeg). En dan plotseling wordt er een kracht in gang gezet waardoor je van je plek wordt geduwd. En ongeacht van hoe de bevalling verloopt kom je plotseling in een koude open lucht met fel licht, harde geluiden, vreemde wezens, en wat nog meer. Deze overgang ervaar je als een schok. Het is natuurlijk, maar nog steeds een harde overgang.

Het is dan wel zo prettig voor de baby dat de bevalling dan zo prettig en vooral natuurlijk als mogelijk verloopt en dat de overgang ook zo vloeiend mogelijk is. Daarom hebben wij gekozen voor hypnobirthing i.c.m. een badbevalling. Een thuisbevalling met een zelf gekozen verloskundige (Margaretha Huese) die kijkt naar de situatie en de wensen van de ouders, in plaats van iemand die enkel en alleen werkt via protocollen. 

 

Natuurlijk bevallen met hypnobirthing

Ruim twee jaar geleden is onze eerste dochter geboren. Van tevoren heb ik samen met mijn vrouw een cursus ‘hypnobirthing’ gedaan. Bij hypnobirthing leer je allerlei technieken om op een zo ontspannen mogelijke, natuurlijke manier te bevallen. Wij hebben voor hypnobirthing gekozen maar ik denk dat je net zo goed kan kiezen voor een cursus ‘mindful bevallen’. Hypnobirthing kan ik aanraden omdat ik weet dat er een doordacht programma voor ontwikkeld is dat je stapsgewijs voorbereidt op een ‘natuurlijke bevalling’. Ik weet niet zeker of bevallen vanuit de mindfulness hier ook (al) een dergelijk, volledig programma voor ontwikkeld is. 

 

Het voornaamste bij hypnobirthing is leren in te zien dat bevallen een natuurlijk proces is. Je lichaam is er voor gemaakt. Als vrouw leer je te vertrouwen op je eigen lichaam en op het baringsproces. 

Vanuit de medische wereld wordt je vooral overspoeld met informatie over wat er allemaal mis kan gaan en hoe je daarop dient te anticiperen. Bij hypnobirthing leer je hoe je hiermee om moet gaan en verleg je de focus op een ontspannen en stressvrije bevalling. Je leert bijvoorbeeld ander taalgebruik hanteren zoals ‘golvingen’ in plaats van ‘weeën’, ‘de vliezen zijn gescheurd’ in plaats van ‘de vliezen zijn gebroken’ en ‘sensaties’ in plaats van ‘pijn’. 

 

Verder leer je allerlei ontspanningstechnieken die je tijdens de bevalling kan toepassen. Immers als je met stress en angst bevalt zal dit het proces tegenwerken. Daarnaast maak je een bevalplan die je mee kunt nemen voor het geval je toch naar het ziekenhuis moet. Hierin kan je jouw wensen kenbaar maken t.o.v. het ziekenhuispersoneel. Zoals dat je een rustige omgeving wenst en dat alle ingrepen in overleg moeten.

 

Kies je verloskundige

Hoewel we bij zowel de eerste als tweede bevalling een hypnobirthing cursus hebben gedaan, was de tweede bevalling totaal anders dan de eerste. Bij de eerste bevalling ging het helaas niet zoals wij ons hadden voorgesteld (dat gaat het natuurlijk nooit en je kunt het ook niet afdwingen). De tijd tussen dat de vliezen waren gebroken en dat de weeën op gang kwamen duurde te lang (althans volgens de protocollen waarmee de meeste verloskundigen werken). We hebben het eerst nog met twee uurtjes kunnen rekken maar daarna moesten we toch echt naar het ziekenhuis. Logisch, want mocht er wat gebeuren dan wordt zij binnen haar praktijk hierop afgerekend. Zowel bij de verloskundige als in het ziekenhuis hebben we dan ook veel moeten uitleggen en verdedigen om het alsnog zoveel mogelijk via onze eigen visie te doen. Ondanks ons afgeleverde bevalplan. Toch hebben wij alsnog veel aan de hypnobirthing technieken en het bevalplan gehad. Je hebt niet alles in de hand en gezien de omstandigheden hebben we het toch zo rustig als mogelijk laten verlopen.

 

Bij de tweede bevalling hebben we het anders aangepakt. We zijn op zoek gegaan naar een verloskundige die niet alleen volgens protocollen werkt, maar vooral ook kijkt naar de wensen van de ouders en situatie. We hebben iemand gekozen die zelf ook aanstuurt op een zo’n ontspannen en sereen mogelijke bevalling. Dit maakt een heel verschil, ook al in de aanloop naar de bevalling toe. De verloskundige kwam bij ons thuis, in onze eigen bekende omgeving.

De bevalling is erg prachtig verlopen. Een badbevalling bij ons thuis.
Het was intiem, ontspannen en in een serene omgeving.

Mijn aanbevelingen vanuit onze ervaringen:

       Verloskundige: Margaretha Huese

       Hypnobirthing cursus: Miriam van Mum2B

 

Door Gerjan Schoemaker
Meditatieleraar bij MeditatieZwolle en eigenaar van LittleGreeny.nl (webshop voor bewuste ouders) en Vihara.nl (yoga en meditatie webshop)

Wat is bewustwording of ontwaken?

Bewustwording

Door inzichten uit de meditatie en ondersteunende filosofieën, ontstaat bewustwording. Onder meer bewustwording van de eigen conditioneringen en patronen. Door opmerkzaamheid en inzicht is het mogelijk deze te doorbreken. Zonder bewustwording blijven mensen mogelijk eindeloos bestaande patronen herhalen, terwijl deze niet bevordelijk voor ze zijn. Zonde! 

Voorbeelden van niet bevorderlijke  (in het traditioneel boeddhisme ook wel ‘onheilzaam’ of ‘niet wijs’ genoemd) patronen zijn:

  • Telkens jezelf in moeilijkheden brengen
  • Blijven hangen in boosheid, irritatie, frustratie en andere vormen van aversie
  • Vaak boos zijn op jezelf en/of anderen (en niet inzien dat jezelf degene bent die er het meeste last van heeft)
  • Continue stress ervaren door de dingen anders te willen dan ze zijn

Lees hier meer over wat bewustwording is:

In plaats van bewustwording wordt ook vaak het begrip ontwaken gebruikt.

De Vier Nobele Waarheden en het Achtvoudige Pad

De vier Nobele waarheden zijn:

  • 1. Er is Dukkha (Vanuit het Pali wordt Dukkha vaak vertaald naar: lijden of ontevredenheid/ongemak. Het gaat niet altijd zoals we wensen) – Meer over: Eerste Nobele Waarheid
  • 2. Het lijden heeft een oorzaak – Meer over: Tweede Nobele Waarheid
  • 3. Er is een einde aan het lijden
  • 4. Het einde van lijden kan worden bereikt d.m.v. het achtvoudige pad:
    1. Juist zien (Begrijpen wat Dukkha inhoudt, de oorzaak van Dukkha begrijpen, begrijpen hoe Dukkha ophoudt, het pad begrijpen dat leidt tot opheffing van lijden. Maar ook non-duaal > zonder oordeel en concepten – Anatta > niet zelf, onderdeel van alles – Vergankelijkheid)
    2. Juiste motivatie (ook wel juiste intentie. Een juiste intentie kan je onder meer ontwikkelen door de beoefening van Metta meditatie)
    3. Juist spreken (leugens, roddelen, laster etc. lijdt tot verwarring/onrust)
    4. Juist handelen (stelen, seksueel wangedrag, etc. lijdt tot verwarring/onrust)
    5. Juiste manier van levensonderhoud (onder ander vanuit ethisch aspect bekeken, kan je jezelf in de spiegel aankijken)
    6. Juiste inspanning (niet krampachtig/gespannen, niet lui, maar allert zijn in het moment met een bepaalde lichtheid. Dit is voor iedereen anders en een ieder dient hier de middenweg in te zoeken)
    7. Juiste aandacht/opmerkzaamheid/meditatie (in het nu aanwezig) > Je kunt mindful zijn op de vier velden van aandacht: 1. Lichaam 2. Geest 3. Gevoelens 4. Mentale objecten (zie het schema van de Satipatana Sutta)
    8. Juiste concentratie > Concentratie is een zijnskwaliteit. Je kunt de het niet afdwingen, maar wel de voorwaarden voor scheppen. Onder meer door concentratie en juiste inspanning. Concentratie is dan ook meer een uitkomst van het zesde en zevende aspect van het pad.

Hoe kan dit achtvoudige pad concreet in de meditatie en in je dagelijks leven worden toegepast en hoe reduceert dit het lijden en komt dit het geluk ten goede? Hierover zal ik vanaf nu een aantal blogartikelen schrijven en hieronder deze artikelen opsommen.

Lees ook dit artikel geschreven door Bhikku Bodhi over het achtvoudige pad (Engels talig) 

Hoe kunnen de Vier Nobele Waarheden en Het Achtvoudige pad in het dagelijks leven worden toegepast?

Het is interessant om regelmatig te reflecteren bij ‘lijden/stress/ongemak’ of er ook ‘onnodig’ lijden is voortkomend uit verlangen of afkeer. De tweede pijl die ik toelicht in de Eerste Nobele Waarheid.
Willen we iets bereiken dat (nog) buiten onze mogelijkheden ligt? Willen we iets vasthouden (denk aan een situatie, bezit, persoonlijkheden, fysieke omstandigheden, mentale omstandigheden, etc) dat van ons weg dreigt te gaan of al bij ons weg is?
Of de andere kant van dezelfde medaille: Willen we de dingen anders dan ze zijn? Willen we iets niet, dat we wel op ons bordje krijgen?
Als dat zo is ga dan na wat voor invloed dit op je heeft in alle aspecten.
Heb hier geen oordeel over, maar bekijk het als het ware van bovenaf, met mildheid, met een innerlijke glimlach.
Vervolgens kun je ook het Achtvoudige pad bij langsgaan en inzicht proberen te krijgen in hoe het ‘lijden’ dat zich heeft aangediend zich verhoudt tot het Achtvoudige pad.
Door dit te doen krijg je inzicht. Onder meer in welke verlangens heilzaam zijn en welke niet.
Een uitspraak die volgens mij van Nisargadatta afkomstig is: De meeste mensen handelen vanuit verlangen en afkeer. Verlichte mensen handelen vanuit wijsheid en liefde.
Ik toets mijn gedrag en overtuigingen hier regelmatig aan.

Belangrijk om in ogenschouw te nemen

– Dukkha wordt vaak vertaald als lijden. Hiermee worden niet alleen grote vormen van lijden mee bedoeld zoals ziekte en dood, maar juist ook kleine ongemakken en ontevredenheid. Het gaat niet altijd zoals wij wensen.
– Graag spreek ik in eerste instantie over het reduceren van lijden/ongemak in plaats van het ‘opheffen van lijden’
– Non-dualistisch betekent geen twee. Geen tegenstellingen. Het begrip laat zich niet uitleggen maar wel ervaren (door onderzoek en oefening).
– Anatta wil niet zeggen dat er geen zelf is, maar als je juist ziet (non-dualistisch) dan zie je geen zelf meer. Er is niet een onveranderlijk, permanent iets dat we zelf kunnen noemen. Volgens de geschriften wou de Boeddha op de vraag “is er geen zelf?” geen antwoord geven. Bij juist zien verdwijnt de vraag en is hier geen antwoord nodig.

Aflevering over Non-Dualisme Graag tip ik een aflevering van “Dus ik ben” in over non-dualisme (deze staat op de website van de NPO en zal op een gegeven moment niet meer bereikbaar zijn). Het legt niet helemaal uit wat anatta of non-dualisme is (dat is ook niet de bedoeling en zo niet, onmogelijk om uit te leggen je moet het ervaren), maar het is toch een leuke zoektocht door een filosofe naar de uitleg en ervaring van het begrip non-dualisme. Je kan de aflevering hier bekijken: http://www.human.nl/dus-ik-ben/2015/ik-en-mijn-gedachten.html

Op deze pagina heb ik een filmpje staan van Paul Smit over Wat is Non-Dualiteit

In het volgende artikel gaan we dieper in op: De Eerste Nobele Waarheid en lees hier ook mijn artikel over De Tweede Nobele Waarheid.

Door Gerjan Schoemaker, Vihara webshop en meditatiecentrum

 

Het achtvoudige pad

De tweede nobele waarheid: Lijden heeft een oorzaak

Lees voordat je dit artikel leest: De Eerste Nobele Waarheid

“Hij weet gelijk het werkelijk is ‘dit is het ontstaan van dukkha’
– Satipatthana Sutra –

 

De oorzaken van lijden (dukkha)
In de Eerste Nobele Waarheid wordt vastgesteld dat er lijden (dukkha) is. In de Tweede Nobele Waarheid gaan we in op de oorzaak van het lijden.
Dukkha komt voort uit:
– verlangen
– afkeer of
– onwetendheid

Hierbij is verlangen misschien wel het voornaamste aspect. Gezien afkeer eigenlijk ook verlangen is. Afkeer is het verlangen iets niet, of iets anders te willen. Onwetendheid maakt de oorzaak van verlangen troebel.

Er zijn drie vormen van verlangen die onnodig lijden veroorzaken, namelijk:
– Zintuiglijk verlangen: Verlangen naar plezierige gevoelens die ontstaan door zintuiglijk contact (denk aan lekker drinken, eten, sex, etc.)
– Verlangen te zijn (denk aan manifestatiedrang maar ook te willen blijven zijn zoals het nu is)
– Verlangen niet te zijn (denk aan vernietigingsdrang maar ook anders te willen zijn dan het nu is)

Gehechtheid of hunkering
Persoonlijk spreek ik liever over gehechtheden en hunkering dan verlangens. Verlangen op zich is niet iets mis mee. Er zijn dan ook gezonde en ongezonde verlangens (heilzame of onheilzame verlangens). Het leven brengt veel onbevredigende verschijnselen met zich mee. Het gaat niet altijd zo ideaal, vredig, perfect, prettig, comfortabel zoals wij wellicht wensen. Dat hebben we ook gesteld in de Eerste Nobele Waarheid. Echter ontstaat er ontstaat pas lijden als er hunkering of gehechtheid bij aanwezig is. Dus als er een verlangen is, dan is dat op zich geen probleem. Echter als er weerstand ontstaat omdat het verlangen niet wordt vervuld (door hunkering of gehechtheid aan het verlangen) of als we dermate gehecht zijn dat we niet willen loslaten, dan ontstaat er werkelijk lijden.

 

Voorbeeld van hoe hunkering of gehechtheid leidt tot lijden
Stel dat er iets volledig anders gaat dan jij jezelf had voorgesteld. Bijvoorbeeld je hebt een gesprek met je manager en je verwacht een promotie. Je weet dit bijna zeker gezien de informele gesprekken die je al hebt gehad met deze zelfde manager. In tegenstelling wordt je contract niet verlengt omdat het niet goed gaat met het bedrijf.

Dan zijn er twee manieren om hiermee om te gaan:
1. De eerste manier van reageren: Het als een feit aannemen dat dit de situatie is, en van daaruit verder handelen. Let wel! Dit houdt dus niet in dat je zomaar alles over je heen moet laten komen. Integendeel. Door opmerkzaamheid en je niet te identificeren lukt het vaak om ‘heilzamer’ te reageren en wellicht ben je zelfs beter in staat om de manager te overtuigen dat ze beter af zijn als zij jou die promotie geven. Echter, je kunt dit proberen zonder dat je hunkert naar een ‘positieve’ uitkomst.

In dit voorbeeld accepteren we dus wat er is. Maar reageren we wel op een manier die goed voor ons is.

Om dit te kunnen zijn er de nodige aspecten nodig zoals je niet identificeren, opmerkzaam zijn en handelen met wijsheid. Hierover meer in de Vierde Nobele Waarheid.

2. De tweede manier van reageren: De situatie niet accepteren. Je laat je wellicht leiden door onder meer irritatie, boosheid of angst. Hierbij ontstaat er een psychologisch lijden. Je identificeert je volledig en hebt gedachten als ‘ik heb net een nieuw huis gekocht, hoe moet ik die hypotheek betalen. En we verwachten straks een kindje hoe kan ik daar goed voor zorgen. Wat een gemene streek van die manager, in de wandelgangen schijnheilig positief zijn en dan nu opeens zich zo opstellen. Ik krijg hem nog wel.’ En mogelijk reageer je dan ook op een minder heilzame manier en maak je de dingen nog ‘erger’ dan ze zijn. In ieder geval lijd je er persoonlijk onder. Je accepteert niet wat er is. Er was hunkering naar een bepaalde situatie en het pakte anders uit. Je accepteert niet de Eerste Nobele Waarheid ‘er is lijden’.

 

Verlangens en gehechtheden zijn in essentie niet slecht
Natuurlijk is het niet zo dat verlangens slecht zijn. Verlangen naar eten is bijvoorbeeld een ‘heilzaam’ of ‘gezond’ verlangen. Echter als je genoeg voedsel hebt en er ontstaat verlangen naar chocolade, dan kan je jezelf afvragen hoe heilzaam dit verlangen is. Echter, ook dit verlangen op zich is dus niet slecht (sowieso wordt er in het boeddhisme nooit over goed en slecht gesproken). Dit verlangen hoeft ook niet tot onnodig lijden te leiden als we ons niet identificeren en opmerkzaam blijven. Het ontstaat nu eenmaal. Het komt op. Echter als dit een hunkering wordt, als we per se chocolade willen hebben kan het leiden tot onnodig lijden.

Gehechtheden zijn ook niet per se verkeert. Zo meen ik dat het heel heilzaam is om gehecht te zijn aan je familieleden. Voor een baby geldt zelfs hoe meer gehecht hoe beter. Echter kan ook gehechtheid aan familie doorslaan in onheilzame of ongezonde gehechtheden. Je kan immers niet alles controleren.

 

Het gaat er om: In hoeverre kun je de identificatie loslaten en opmerkzaam blijven.
Je moet zeker niet van verlangens af. Je dient er een wijze relatie mee aan te gaan.

 

Wat is de oorzaak van jouw lijden?
Hierboven heb ik een heel concreet en praktisch voorbeeld geschetst. Echter veel lijden zit dieper en is ook minder zichtbaar. Veel mensen hebben terugkerende vormen van lijden. Zoals vaak wederkerende onrust, irritatie/boosheid, angst, eenzaamheid, verdriet, etc.. Ga voor je jezelf eens na wat voor verlangen, afkeer en/of onwetenheid hieraan ten grondslag licht. Dit is vaak een zeer complex gegeven en onderzoek hierna kan lijden tot inzichten, wijsheid en uiteindelijk zelfs tot het opheffen van lijden.

 

Het opheffen van lijden in de Vierde Nobele Waarheid
Hoe kunnen we nou bevrijd worden van dit lijden? Dit wordt uitgelegd in De Vierde Nobele Waarheid.

 

vierde nobele waarheid achtvoudige pad

De Eerste Nobele Waarheid: Er is lijden – Dukkha

“Er is dukkha. PUNT.”

De eerste nobele waarheid is dat er lijden/stress is. Vooral in het Westen doen we er van alles aan om dit niet onder ogen te komen, maar het is een feit dat er lijden is in ons bestaan. Door dit alleen al te erkennen kunnen we het lijden reduceren.

Wat bedoelen we met lijden?

Met lijden bedoelen we niet alleen de ‘zware’ vormen van lijden zoals ziekte en dood, maar vooral ook kleinere ongemakken waaronder irritatie, ontevredenheid en teleurstelling. Het Pali woord dukkha wordt (vaak) vertaald met het Nederlandse woord lijden, maar het dekt niet helemaal goed de lading. Het woord dukkha bestaat uit twee delen, Du en Kha. Du betekent ‘moeilijk’ en ‘Kha’ betekent leeg. Een specifieke verwijzing hiermee is het ronde gat in het midden van een wiel. Als deze niet perfect past op de as wordt het een hobbelige rit. En dat is een goede metafoor voor dukkha. Hoewel dukkha meestal vertaald wordt naar lijden, is ‘stress’ misschien nog wel een betere vertaling.

“De dingen gaan niet altijd zoals we wensen”

Pad naar bevrijding

De vier edele waarheden vormen in het Boeddhisme de basis voor het pad naar bevrijding (van lijden). Of ook wel het pad naar ontwaking of verlichting genoemd.

Wat is dukkha praktisch gezien?

Je kunt het zo zien dat er twee vormen van lijden zijn. De eerste is vorm is ‘iets dat jou overkomt’. Stel je fiets per ongeluk tegen een stilstaande auto aan. Je valt op de grond en schaaft je handen en de auto heeft een deuk. Dat je handen pijn doen is een vorm van dukkha die niet te voorkomen is. Er is pijn (hoewel dit vanuit absoluut perspectief ook een concept is). De tweede vorm van dukkha zijn de gedachten die hieruit voort vloeien. “O nee, wat dom van mij. Waarom let ik nou weer niet goed op. Degene eigenaar van deze auto is vast woedend. Hoeveel zal het wel niet kosten. Hoe moet het dan met dit en dat.” Alle deze gedachten vormen een vorm van lijden die we ‘onnodig lijden’ kunnen noemen.

Volgens de boeddhistische filosofie is deze tweede vorm van lijden op te heffen. Op absoluut perspectief kunnen zelfs beide vormen van lijden verwijden.

In de boeddhistische geschriften staat: “Geboren worden is lijden, ouder worden is lijden, ziekte is lijden, gescheiden worden van degene die we liefhebben is lijden, niet krijgen wat je wilt is lijden, in het kort: de vijf categorieën van gehechtheid zijn lijden“.

De tweede vorm van lijden is optioneel

De Boeddha heeft eens een vergelijking gemaakt met twee pijlen:

“Als een persoon geraakt wordt door een pijl, is dat pijnlijk? Als een persoon wordt geraakt door een tweede pijl, is dat nog pijnlijker?”

De Boeddha legde dit als volgt uit:

“In het leven hebben we geen controle over de eerste pijl. Maar de tweede pijl is onze reactie op de eerste. De tweede pijl is optioneel”

De tweede pijl in dit voorbeeld is te vergelijken met de gedachten en emotionele reactie die ontstaat als we tegen een auto aanfietsen, zoals hierboven omschreven.

Het erkennen maakt dat je niet onaangenaam verrast komt te staan

Onlangs hoorde ik een mooie metafoor. “Stel dat je met de hond gaat wandelen in een bos bij jou in de buurt. Plotseling springt er iemand in een berenpak voor je met een luide brul. Waarschijnlijk zal je je een hoedje schrikken. Maar stel nou dat een goede vriend jou van te voren waarschuwt. Hij zegt dat er iemand een gek pak heeft aangetrokken en mensen probeert te laten schrikken in het bos. Op dat moment ben je er op voorbereid. Wellicht zal je nog schrikken, maar je het zal een stuk minder zijn dan als je het totaal niet verwacht.”. Hetzelfde geldt voor het besef dat ook jij niet vrij bent van lijden. Zo is bijvoorbeeld iedereen onderhevig aan ziekte, ouderdom en dood.

Deze metafoor heb ik ook aan mijn meditatiegroepen verteld. Hier stuitte ik soms op de opmerking ‘als ik weet dat er iemand in het bos op mij zit te wachten, zal ik juist extra bang zijn’. Dit kan uiteraard zo zijn, echter is het de kunst om er een andere houding bij te ontwikkelen. Dat je leert het leven te nemen zoals het komt, in plaats te leven vanuit angst. In feite hebben we het hier ook over de tweede vorm van lijden.

Opheffing eerste vorm van lijden

Graag wil ik hier persoonlijk aan toevoegen dat vanuit een non-duaal perspectief ook de eerste vorm van lijden opgeheven kan worden. Pijn, stress, ongemak zijn vanuit dit perspectief slechts concepten, woorden, labels.
Echter ben ik wel voorzichtig met dit statement, want hiermee kun je vreselijk leed bagatelliseren.

Toch kan het helpen, verlichtend werken, om regelmaat hierop te reflecteren. Bijvoorbeeld enkele dagen vanuit bewust vanuit dit perspectief kijken. Eigenlijk is dit niets anders dan in ‘het Zijn vertoeven’. Echter vergt dit wel de nodige mate van inzicht en wijsheid om dit te kunnen (oefenen). Het Theravada Boeddhisme zoals ik dit ken legt hier geen nadruk op. Vanuit de Advaita Vedanta stroming is dit echter het voornaamste waarop wordt gereflecteerd.

Een andere manier om op een meer lichte wijze met de eerste vorm van lijden om te gaan is het ontwikkelen van vertrouwen. En dan met name ‘vertrouwen in het leven zoals het zich ontvouwt’. Dat het goed is zoals het gaat. En met goed bedoelen we dan niet wat JIJ denkt dat goed is. Maar goed zoals het is. Er wordt wel eens gesteld dat het leven niet eerlijk is. En natuurlijk is het zo dat de een meer op het bordje krijgt dan de ander. Echter wel of niet eerlijk is ook vanuit duaal perspectief. Het leven nemen zoals het komt, zonder er een goed of fout op te leggen, werkt bevrijdend.

Drie aspecten van De Eerste Nobele Waarheid

De drie aspecten van De Eerste Nobele Waarheid zijn: Er is lijden. Het lijden moet begrepen worden. Het lijden is begrepen.

Een uitspraak door Thich Nhat Hanh:
“The art of happiness is also the art of suffering well. When we learn to acknowledge, embrace, and understand our suffering, we suffer much less.”

Het lijden is universeel

Wellicht helpt het ook door te beseffen dat iedereen lijdt. Je staat er niet alleen voor. Het is universeel.
De wetenschap dat jij lijdt zoals anderen ook lijden, leidt naar compassie voor jezelf en voor anderen.

Er is een weg om bevrijd te worden van lijden

Het is niet alleen kommer en kwel. Zeker niet. In De Vierde Nobele Waarheid wordt ‘een pad’ uitgelegd waarbij we het lijden kunnen opheffen. Waarbij we ieder geval het onnodig lijden aanzienlijk kunnen reduceren. In De Tweede Nobele Waarheid gaan we dieper in op de oorzaak van lijden (verlangen, aversie en onwetendheid) en bij De Derde Nobele Waarheid gaan we dieper in op het feit dat lijden overwonnen kan worden en (groter) geluk kan worden bereikt.

Geluk

Wat is geluk eigenlijk? Voor veel (Westerse) mensen staat genieten gelijk aan geluk. Daardoor wordt er massaal gestreefd naar comfort en zoveel mogelijk geniet momenten. Deze hunkering leidt echter vaak juist tot lijden. Het is namelijk feit dat dit niet altijd mogelijk is. Het is niet iets blijvends.
Als ik spreek over geluk gaat het meer over gelijkmoedigheid, een tevredenheid en innerlijke vreugde. Vanuit deze staat van tevredenheid zijn we gelukkig, ongeacht wat er op ons pad komt.

Genieten…, mag dat dan nog wel?

Maar betekent dit dat ik niet meer mag genieten? Zeker wel. Het is zelfs zo dat als je minder dukkha gaat ervaren, er een grotere helderheid en opmerkzaamheid ontstaat. Hiermee wordt een fundament gelegd voor een grotere, innerlijke vreugde. Dit maakt dat je juist meer vreugdevol kunt zijn bij prettige omstandigheden en minder lijdt bij onprettige omstandigheden. Als je iets lekkers eet, eet met echte aandacht. Als je een kind vasthoud, houd je kind vast met echte aandacht. Als je naar de blauwe lucht kijk, kijk met echte aandacht. Het is wel zo dat naarmate je bewuster leeft, naarmate je transformeert, de bronnen van waar jij van geniet verschuift. Het gaat veelal meer in de kleine dingen zitten, in plaats van de dingen die een zogenaamde kick geven.

Lees hier: De Tweede Nobele Waarheid. Het lijden heeft een oorzaak.

Lees hier ook: “De Vier Nobele Waarheden

 

 

Door Gerjan Schoemaker
Vihara meditatielessen en webshop

Observeren kun je (af)leren

Gastblog door Liza Disselhorst

Observeren was een van de eerste belangrijke onderwerpen in mijn studie Psychologie, aan de Universiteit van Amsterdam. In de Psychologie was het nuttig en nodig, om van een afstandje te leren zien welk gedrag een baby, kind of volwassene vertoont. Observeren als in onderzoeken, objectief willen bekijken. Maar ook observeren van mensen in het algemeen vond ik fantastisch, vanaf een terras voorbijgangers observeren, of leeftijdsgenoten met uitgaan. Mega interessant; ‘zet mij op een stoel zwevend boven iedereen en ik ben perfect gelukkig’ zei ik vaak. 

Maar deze liefde voor observeren had ook een andere kant; ik voelde me vrijwel nooit onderdeel van een groep mensen, was bijna altijd bewust van mezelf, oftewel mezelf aan het observeren. En bij die uitgezoomde blik hoorde ook een commentator, zo eentje met een microfoon die als bij een voetbalwedstrijd commentaar levert op wat er gebeurt op het veld. Mijn commentator was alleen niet helemaal objectief (zoals een goede observator betaamt), maar vooral kritisch. Van dit alles was ik me niet echt bewust, tot een aantal jaren geleden. 

Ik was vaak rusteloos, soms gespannen en gestrest, had hoge verwachtingen van mezelf in werk, onderhouden van vriendschappen etc, was eigenlijk nooit echt tevreden of alleen voor heel korte duur. Ik wilde vaak iets nieuws doen, proberen, mezelf ontwikkelen, niet stilstaan; na een aantal weken of soms maanden kwam er altijd een moment dat ik (op grotere of kleinere schaal) een nieuwe wending in mijn leven nodig had. Ik heb van alles gedaan; gestudeerd, gereisd, theaterlessen gevolgd, altijd gesport, aan meditatie gedaan, yoga, een aantal keer verhuisd, en in besturen en commissies gezeten Maar twee jaar geleden begon ik echt antwoorden te vinden, rust te vinden, toen ik in aanraking kwam met Rainbow Tai Chi. 

En daar kom ik weer terug bij het observeren, of de observator. In Rainbow Tai Chi werd namelijk van me gevraagd om te luisteren naar mijn hart; letterlijk met de hand op mijn hart naar de pauzes tussen hartslagen luisteren, en voelen wat daar gebeurt. Maar ook het bewust voelen van de energie genaamd Chi (levenskracht) die er altijd is maar nauwelijks bewust wordt waargenomen. Iets wat ik graag wilde leren, maar me totaal niet lukte. Sommige mensen voelden tintelingen, anderen zagen kleuren en weer anderen voelden liefde en dankbaarheid. Ik keek het met lichte jaloezie en wat scepticisme aan, maar ook met nieuwsgierigheid. 

Twee jaar kostte het me ongeveer om te begrijpen hoe ik de energie ook kon voelen. Waarvoor ik het observeren moest loslaten en ‘direct moest waarnemen’. Een soort sprong in het diepe, in een 

gevoel van ‘niks, niet weten wat er is/komt’, wat in het Chinees ‘Wu Chi’ wordt genoemd. Elke keer als ik werd aangesproken op het voelen met mijn hart, kwam de commentator terug ‘voel je al iets?’, ‘lukt het je nu nog niet?’, ‘misschien is dit gewoon bullshit’ etc etc. Maar al deze stemmen hebben me nooit geholpen in het vinden van rust, en van vertrouwen in mezelf. Wat me daarin wel veel geholpen heeft is de eerste fundamentele Tai Chi oefening, het principe van loslaten. Loslaten van de observator, de commentator, de vergelijker, de ‘alles wetende’, en leeg worden, niks zijn, open staan, luisteren. 

Ik leerde de afgelopen 2,5 jaar langzaam zinken van mijn hoofd (observator) naar mijn hart en buik, leerde luisteren en vertrouwen wat ik voelde en daar ruimte aan te geven. En nog steeds moedig ik mezelf aan om dat te doen, elke ochtend, om alles los te laten, en mijn dag fris en vers te kickstarten. Ik herinner me nog goed dat ik me ging beseffen dat ik mezelf zelfs observeer als ik lachte! Lachen was dus ook vaak maar van korte duur, voordat ik weer zelfbewust werd. Totdat ik een paar keer in het diepe werd gegooid tijdens mijn ‘FTT training’, en oa in een volle supermarkt moest zingen voor de caissières. Vol zenuwen zat ik in de auto, maar toen ik de supermarkt in liep was er geen tijd voor observeren. Ik betoog mijn liefde aan de Tesco supermarkt en haar geweldige caissières en producten door het voor ze te zingen! Sommige mensen keken verbaasd op, anderen doken weg alsof er elk moment een bom kon afgaan, en weer anderen lachten ons blij en aanmoedigend toe. Eigenlijk maakte dat niks uit, mijn hart ging tekeer maar ik was ook blij en trots! 

Of de eerste keer dat ik werd gevraagd om piano te spelen op de Rainbow Tai Chi school, zonder noten. Jaren had ik pianolessen gehad, maar nog nooit had ik geïmproviseerd. Zat ik daar achter de piano, met veel starende ogen op me gericht, afwachtend wat ik zou doen. Ik had geen idee! Weer die observator ‘ik kan dit niet’, ‘wat willen ze dat ik doe’, ‘ik wil weg’, maar ik had weinig keuze en dook erin. Ik zal niet zeggen dat er een meesterstuk uit kwam maar door dit veel te doen heb ik een volledige nieuwe manier van muziek maken ontdekt. Het is zo prachtig om vanuit mijn hart te spelen, de piano te laten vertalen wat er in mij gebeurt, in plaats van andermans muziek spelen. Maar steeds moet ik eerst weer die observator loslaten en rust vinden in de pauzes tussen mijn adem en hartslagen, en vanuit het niets iets laten opkomen. 

Een ander vlak waar de observator weinig te zoeken heeft is emoties. Ik heb een deel van me dat zich vaak eenzaam voelt. Ook al heb ik een vriend, fijne vrienden, lieve familie, voor deze Liza is dat nooit genoeg en op momenten voelt ik me alleen op de wereld. De observator/ commentator vindt daar wat van ‘lastig, geen tijd voor, niet nodig, je hebt het toch goed, of het is je vrije dag, niet nu’. En wil graag een verklaring en een oplossing ‘misschien moet ik gewoon iets leuks doen, een boek lezen, of 

even bellen met mn zusje’. Ik heb me in het verleden zelfs laten verleiden om seks te hebben om me beter te voelen, gewoon met mijn vriend, maar toch voelde het soms niet goed. Het gevoel van eenzaamheid kwam altijd terug en de observator heeft geen idee wat ermee te doen. Daar bovenop zijn we met zijn allen ook veel tijd kwijt aan het voorkomen van dit soort gevoelens; zorgen dat we constant wat ‘doen’, vergoelijken of verklaren waarom we ons niet goed voelen, etc. Ik ook! Dit is hoe we het aangeleerd gekregen hebben, omdat niemand echt weet hoe om te gaan met die rauwe eenzaamheid. En dus blijven we rondjes rennen in ons hoofd (en fysiek, om uit ons hoofd te komen!). 

Een eerste stap om te stoppen met rondjes rennen in mn hoofd is mindfulness en meditatie geweest. En uiteindelijk ben ik zelfs mindfulness trainer geweest in mijn baan als psycholoog. Het is een prachtige manier om meer in het moment te gaan leven, om met gedachten om te leren gaan en ze minder serieus te nemen, meer te relativeren en rust te vinden. Maar het had voor mij zijn beperkingen. Rainbow Tai Chi heartbeat listening brengt me dichter bij mijn gevoel, mijn hart, en bij het leren zijn met mezelf. Ik dacht dat ik mezelf accepteerde, maar 9 van de 10 keer had ik geen trek in de sombere kant van mezelf, en gaf ik daar dus geen ruimte aan. In heartbeat listening leer ik te accepteren vanuit de eindeloze onvoorwaardelijke liefde van het hart, en dit is volgens mij de echte manier om empathisch te zijn. Vanuit het hart, en niet vanuit denken. Dan hoef je je niet te verplaatsen in een ander, maar voel je dat die ander voor een deel ook in jou is. Iedereen is een, we zijn uiteindelijk allemaal verbonden, en om dat steeds meer direct te ervaren is heel bijzonder. 

Wil je ook leren loslaten, meer ontspanning en meer gezondheid in je leven? En van daar de volgende stap nemen om negatieve gevoelens met positieve te balanceren, nieuwe creatieve oplossingen te vinden en jezelf volledig te accepteren zoals je bent? Na 2,5 jaar studie bij Tai Chi Master Choy in Devon, UK, kom ik mijn eerste workshops Rainbow Tai Chi geven in Nederland. 12 Februari 2017 in Dalfsen, 11 Maart 2017 in Zutphen en 12 Maart 2017 in Hoonhorst. Voor meer informatie en inschrijving neem contact met me op via liza.disselhorst@gmail.com. 

 

Gastblog door Liza Disselhorst
 

 

Meditatie maakt je niet overschillig of een mak schaapje

Meditatie maakt NIET onverschillig

Als je voor het eerst uitleg krijgt over (delen van) de Boeddhistische filosofie en of meditatie kan het zijn dat dit de indruk geeft dat je wat onverschillig en passief wordt. Dit is echter niet het geval en graag licht ik hier een en ander over toe om misverstanden uit de weg te ruimen.

Acceptatie BETEKENT NIET Je er bij neerleggen
Gelijkmoedigheid BETEKENT NIETonverschillig

Acceptatie
Meditatie betekent in de kern 'zijn met dat wat er is', zonder oordeel. We accepteren hetgeen dat het leven aan ons presenteert.
Acceptatie betekent echter niet dat je jezelf overal bij neerlegt. Integendeel, door bewustwording en opmerkzaamheid zien we meer helder wat er gebeurt en hebben we de keuze om hiernaar te handelen. Door het te accepteren en niet in verzet te gaan tegen 'wat is' zal je ook minder krampachtig/geforceerd reageren en juist 'beter' handelen.

Onlangs hoorde ik iemand een metafoor maken:
Het leven is een spelletje Tetris. Je accepteert wat zich aandient en gaat hiermee aan de slag. Dus als je met Tetris vier vakjes op een rij vrij hebt kan je wel wensen voor een liggend balkje, maar als zich wat anders aandient accepteer je dat en geef je deze een zo goed mogelijke plek.

Gelijkmoedigheid
In de Boeddhistische filosofie wordt veel het woord gelijkmoedigheid gebruikt. Persoonlijk gebruik ik liever de term 'evenwichtig', als dat passend is. Evenwichtigheid heeft voor mij, als Westerse mens, een betere accociatie. Er wordt dan ook niet bedoeld dat als je gelijkmoedigheid ontwikkeld dat je passief, emotieloos en/of onverschillig wordt. Het betekent meer dat jij controle hebt over je emoties in plaats van dat emoties controle hebben over jou!

Omgaan met te sterke hindernissen tijdens meditatie

Hoe ga je om met extreem sterke 'bezoekers' tijdens meditatie?

Voorafgaand aan dit bericht is het wellicht goed om eerst het blog te lezen over de toepassing van meditatietechnieken bij verschillende soorten afleidingen/bezoekers.

Het kan voorkomen dat tijdens de meditatie, of in het dagelijks leven, je wordt overvallen door een extreem sterke 'hindernis' of 'bezoeker'. Normaal gesproken proberen we hiermee om te gaan door deze intuitief te analyseren totdat het minder sterk wordt (lees hier meer over de toepasbare meditatietechnieken). Echter kan een bezoeker zo extreem en overweldigend zijn dat het niet lukt om vanuit de rol van de toeschouwer de bezoeker te observeren. Vaak bij gebeurtenissen en emoties die wij als zeer heftig ervaren. Indien dit lang aanhoudt, lukt het niet meer om goed te mediteren. In deze gevallen kan je de volgende technieken toepassen:

– BEWUST LIEFDEVOLLE VRIENDELIJKHEID OPROEPEN
Dit kan je doen door aan jezelf liefdevolle wensen te richten en/of aan iets te denken waar jij blij van wordt. Het is daarom goed om voor je zelf na te gaan wat voor jou 'hulpmiddelen' kunnen zijn. Bijvoorbeeld als je aan een bepaalde persoon denkt, een herinnering aan een bijzonder moment, een fictieve scenario, etc.. 

– RESOLUUT EN TOCH LIEFDEVOL TERUGKEREN NAAR JE BASISOPJECT
Normaal gesproken blijven we vanuit de rol van de toeschouwer kijken naar onze afleidingen totdat deze langzaamaan minder sterk worden. Echter in deze gevallen kunnen we resoluut terug gaan naar ons basisobject. Bij de zitmeditatie is dit meestal de buikademhaling en bij de loopmeditatie de voeten. Doe dicht wel liefdevol! 

– DE WENS DOEN DAT JE EEN FRACTIE VAN EEN MOMENT BEVRIJD MAG ZIJN VAN DEZE HINDERNIS. ALS DAT IS GELUKT, DAN DOE JE DE WENS DAT JE 2 FRACTIES VAN EEN MOMENT BEVRIJD VAN DE HINDERNIS MAG ZIJN. VERVOLGENS, 4, 8, 16 TOTDAT DE MOMENTEN SAMENSMELTEN.
Bedenk hierbij dat een wens doen iets anders is dan een (krampachtig) verlangen. Je wenst dat je bevrijd mag zijn van de hindernis, maar je accepteert hoe het zich ontvouwt.

Bedenk hierbij dat al het samengestelde vergangelijk is. Dus ook deze hindernis die op je pad is gekomen zal weer verdwijnen.

Geralteerde artikelen:
– meditatietechnieken bij verschillende soorten afleidingen/bezoekers
De vijf hindernissen
RAIN methode

 

Door Gerjan Schoemaker
Meditatieleraar Vihara

Waarom mindfulness?

Waarom opmerkzaamheid ontwikkelen?

Steeds meer mensen beginnen met mediteren en volgen mindfulness cursussen, maar waarom eigenlijk? De aanleiding is vaak dat de mensen stress, onrust, slapeloosheid, angsten, depressies, negatieve gedachten of andere 'onprettigheden' ervaren. Echter eenmaal op het pad van bewustwording komt men erachter dat meditatie en mindfulness veel meer positieve effecten heeft. Mindfulness geeft rust en tevredenheid. Oftewel geluk. Maar hoe zit dit nou eigenlijk?

Door mindfulness krijg jij meer grip op je gedachten en emoties, in plaats van dat zij jou volledig controleren

Opmerkzaam zijn op je gedachten, emoties en zintuigelijke indrukken is een vaardigheid die eigenlijk op de basisschool al geleerd zou dienen te worden. Het is eenvoudig en complex tegelijkertijd. De basis is eenvoudig: je bent opmerkzaam op wat voor je gedachten, emoties en zintuigelijke indrukken je ervaart en dit geeft je de keuze om hier naar te handelen. Om regelmatig opmerkzaam te zijn en mindfulness toe te passen is echter niet zo eenvoudig. Dit vergt oefening en ervaring. Meditatie kan dit leerproces versnellen.

Door mindfulness ontstaat er ruimte tussen een impuls en een handeling.

Een voorbeeld:

Stel je zit in een auto en je wordt afgesneden door een andere auto. Het is goed mogelijk dat je een gedachte krijgt als: "Wat een *****, hij snijdt mij zomaar af. Kan die niet uitkijken!" 
En wat er dan vaak gebeurt is dat je direct op deze gedachte reageert. Je wordt boos. Je kaken, gezicht en andere spieren trekken samen. En je gaat misschien wel schreeuwen, toeteren of een middelvinger opsteken. Er is geen ruimte tussen de impuls en jouw reactie. 

Als je echter mindful bent kan je opmerken wat voor gedachte er naar boven komt en je kan ook opmerken hoe je lichaam hierop reageert. 
Echter, je hoeft vervolgens hier niet naar te handelen door je middelvinger op te steken en uit je raam allerlei verwensingen te schreeuwen, terwijl je buurvrouw op de fiets naast jou staat en hier 'het hare van denkt'. 
Er ontstaat namelijk ruimte tussen een gedachte en/of emotie en een handeling.

Door mindfulness krijg je meer grip op je gedachten en emoties, in plaats van dat zij jou volledig controleren.

Dit wil niet zeggen dat je niet meer boos of gefrustreerd mag worden. Integendeel. Als het nuttig is dan kan dit zeker. Maar naarmate je meer opmerkzaamheid en bewustwording ontwikkeld, zal je inzien dat het lang niet altijd in je voordeel werkt. Vaak niet.
En als je wel boosheid of frustratie uit, dan is het mogelijk dit op die manier te doen zoals jij dit wilt. Het wordt een bewuste keuze en een enigzins gecontroleerde uiting.

Mindfulness helpt bij piekeren en (andere) negatieve gedachten

Nee, het is niet zo dat je door Mindfulness (alleen) nooit meer zal piekeren of negatieve gedachten krijgt. Het is wel zo dat piekergedachten aan kracht afnemen en minder lang duren. Allereerst ben je sneller bewust van piekergedachten en dit geeft de mogelijkheid om afstand te scheppen. Vaak zijn het reperterende gedachten die vrijwel geen tot weinig nut dienen. Natuurlijk is het zo dat als je een probleem hebt dat je niet 'je kop in het zand moet steken', maar je doet er vaak verstandig aan om het werken aan een oplossing te parkeren. Ook hebben je hersenen uiteraard geen 'uitknop' waar je eenvoudig op kan drukken om de gedachten te stoppen. Maar door opmerkzaamheid schep je ruimte en een ander perspectief waardoor de intensiteit van de negatieve gedachten afneemt en mogelijk ook sneller tot stilstant komen. Je kan hiervoor de volgende stappen toepassen:

  1. Opmerkzaam zijn dat er negatieve gedachten zijn.
  2. Verwelkom het en accepteer dat het op dit moment zo is. Zonder oordeel.
  3. Opmerkzaam zijn hoe je lichaam hierop reageert. Wat kan je in je lichaam waarnemen en merk op dat de lichamelijke sensaties continu veranderen.
  4. Zie hoe de gedachten zijn geconstrueerd. Merk reperterende gedachten op. Weet dat je deze neurotische gedachten niet als waarheid hoeft aan te nemen. 
  5. Plan een moment om serieus, van bovenaf, met het probleem bezig te gaan. Eventueel met pen en papier met actiepunten.
  6. Zijn met wat er is. Als je aandacht naar je gedachten wordt getrokken observeer je deze als het ware vanaf een afstandje. Anders richt je jouw aandacht op je lichaam. Eventueel, indien mogelijk, concentreer je op de lichamelijke sensaties die je kan waarnemen op de ademaling. Doe dit met liefdevolle vriendelijkheid. Accepteer dat het nu is zoals het nu is. 

Mindfulness geeft de mogelijkheid niet op al je verlangens in te gaan

Mindfulness kent zijn oorsprong vanuit het Boeddhisme. Vipassana Meditatie is de meditatievorm van waaruit minfulness zoals wij het kennen is ontstaan. In de Boeddhistische filosofie wordt gesteld dat Verlangen, Afkeer en Onwetendheid de bronnen zijn voor al het (onnodige) lijden in de wereld. Nu is lijden een zwaar maar veelomvattend woord. Kleine frustraties en ongemakken wordt hier ook onder verstaan. 

Door mindfulness te ontwikkelen is het mogelijk om dit 'lijden' voor een groot deel te beperken. Laten we bijvoorbeeld inzoomen op verlangen. We maken onderscheid tussen 'heilzaam' en 'onheilzaam' verlangen. Heilzaam verlangen kan bijvoorbeeld het verlangen naar een geliefde zijn. Onheilzaam verlangen kan bijvoorbeeld het verlangen naar een brownie zijn terwijl je eigenlijk wilt afvallen. 
Doordat je opmerkzaam bent dat je het verlangen hebt terwijl de brownie voor het grijpen ligt, heb je de keuze om deze toch te laten liggen omdat je van jezelf weet dat je dit eigenlijk niet wilt. Je spreekt hiermee je innerlijke discipine aan.

Door mindfulness is het mogelijk oude conditioneringen te doorbreken en te kiezen voor iets anders.

Door meditatie ontwikkel je innerlijke discipline

Door meditatie kunnen we deze 'innerlijke discipline' overigens ook verder trainen. Stel je bent aan het mediteren en je merkt op dat je niet met de aandacht bij het anker bent, maar in gedachten een probleem aan het oplossen. Voorafgaand aan de meditatie hebben we de intentie uitgesproken om bij de ademhaling te blijven, dus het is dan eigenlijk de bedoeling om het verhaal niet verder af te maken. Je gaat vanuit een afstandje kijken naar wat voor soort gedachten je hebt, maar je zet de gedachten niet (bewust) voort. Je keert vervolgens terug naar de ademhaling. Nu is dit natuurlijk erg moeilijk. Als je een probleem aan het oplossen bent wil je de gedachte maar wat graag afmaken. Als je dit echter niet doet en toch telkens terugkeert naar de ademhaling, ontwikkel je 'innerlijke discipline'. Uiteraard is het mogelijk om na de meditatie tijd en ruimte te nemen om eventuele problemen aandacht te geven.

Door meditatie ontwikkel je mindfulness

Ook ontwikkel je door meditatie opmerkzaamheid, oftewel mindfulness. Je probeert hele meditatiesessies vanuit de rol van de toeschouwer te aanschouwen wat er gebeurt. Je probeert bewust te zijn van de sensaties in je buik bij een zitmeditatie, of van de voeten bij een loopmeditatie. Indien je afgeleid wordt door gedachten probeer je opmerkzaam te zijn op het soort gedachten. Indien je een emotie ervaart probeer je opmerkzaam te zijn op de gedachten die erbij horen en de sensaties die je in het lichaam kunt waarnemen. Indien je pijntjes in je lichaam ervaart probeer je met aandacht de pijn te observeren. Je onderzoekt of deze in intensiteit verschilt, van plek verandert, de temperatuur verandert, etc. etc.

De hele meditatie proberen we opmerkzaam te zijn. En hoewel dit vaak niet lukt, trainen we ons hierin door telkens weer terug te gaan naar de rol van de toeschouwer.

Door opmerkzaamheid of mindfulness leef je meer in het 'NU'

Door steeds vaker bewust te zijn van de handelingen die je verricht, en deze met aandacht doet, kom je los van je oude conditioneringen. Bij oude conditioneringen ben je continu bezig om naar een 'einde' te werken. Je bent niet met aandacht in het huidige moment. Als je handen wast voor het eten ben je al bezig met het eten, als je aan het eten bent ben je al bezig met wat je daarna gaat doen. Je bent altijd bezig met een 'einde' dat er nooit komt want het enige dat er is, is het huidige moment

Hoe kan je opmerkzaamheid of mindfulness ontwikkelen?

Als je opmerkzaamheid eerst oefent met simpele dingen zoals mindful eten of mindful de deur open doen en je blijft dit uitbouwen dan lukt het uiteindelijk in steeds meer situaties 'vanzelf' (lees ook de leercircel van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam). Je wordt langzaam bekwaam in mindful leven en dat geeft rust en geluk doordat je niet continu bezig bent om naar het volgende punt toe te werken.

Zelfs in verbinding met anderen of als je aan het werk bent.

Loopmeditatie is, naast zitmeditatie, overigens ook een goede training om mindfulness te ontwikkelen.

Mindfulness Quote

De volgende quote legt mindfulness treffend uit:

“Mindfulness gives you time. Time gives you choices. Choices, skillfully made, lead to freedom. You don’t have to be swept away by your feelings. You can respond with wisdom and kindness rather than habit and reactivity.”

― Henepola Gunaratana

 

Lees ook: Wat is mindfulness?

Infographic over mindfulness:

mindfulness

 

Door Gerjan Schoemaker, meditatieleraar bij Vihara meditatielessen en winkel

Zelfkennis, wat is het, waarom is het belangrijk en hoe leer je jezelf kennen?

Gastblog door Raymond Besems.

Wat is zelfkennis?

Zelfkennis is makkelijk gezegd: kennis hebben over jezelf. Maar waar heb je dan precies kennis over? Het gaat over inzicht hebben in je eigen denkwijze, weten wat je kunt of niet kunt op geestelijk en lichamelijk niveau. Weten welke gedachten je hoofd bezig houden, kennis hebben over spanning in je lichaam en weten waar deze spanning vandaan komt. Oftewel een bewustzijn hebben over je eigen gevoelens en verlangens, hoe een ander je ervaart, waarom de ander je zo ervaart, hoe je op dingen reageert en waarom je zo op dingen reageert.

Waarom is zelfkennis belangrijk?

Stel, een vriendin vraagt je om mee te gaan naar een openluchtconcert. Het is een zonnige dag, je bent net klaar met werken en denkt: "Ja! Dat lijkt mij leuk!" Terwijl je daar aankomt, raak je na een uur oververmoeid. Je hebt het niet naar je zin, ondanks dat je het waardeert om uit te zijn met je vriendin. Je hebt geen idee waarom je zo moe bent en denkt er alleen maar aan om naar huis te gaan. Toch, ga je niet. Je houdt het nog even vol, tot je vriendin eindelijk zegt: "Ik ben moe, zullen we naar huis gaan?"


Misschien heb je eens iets soortgelijks meegemaakt. Een situatie waarin je terecht komt waar je jezelf niet durft uit te spreken. Misschien wil je de pret niet bederven voor een ander, of probeer je een bepaald imago van jezelf in stand te houden. Wat de reden ook is, hoe voel je je uiteindelijk?

Door het hebben van zelfkennis, groeit je zelfvertrouwen. Je weet namelijk wat je energie geeft en wat energie wegneemt. Daarnaast, wanneer je kennis over jezelf hebt, zul je op een vrije en ontspannen manier de wereld tegemoet gaan. Zelfvertrouwen hebben, betekent dat je beter bij jezelf kunt blijven. Dat je nee kunt zeggen tegen hetgeen dat niet bij je past.

Lees hier verder

Dit artikel is een bijdrage van Anand Opleidingen. Wil je graag je zelfkennis ontwikkelen en leren mediteren? Kijk dan eens naar de 1-jarige meditatie opleiding bij Anand.


Deze blog is geschreven door gastblogger Raymond Besems.

Auteursrecht Foto: yuriz / 123RF Stockfoto

Afvallen met yoga

Blog over afvallen met yoga door Janco König.

Waarom is blijvend afvallen zo moeilijk? Veel mensen vallen terug nadat ze zijn begonnen met afvallen, omdat ze het afvallen in de eerste plaats hebben onderschat. Afvallen is net zo moeilijk als afkicken van een zware drugsverslaving. Dat komt doordat drugsverslaving en overeten allebei vaak hetzelfde doel nastreven: vervelende gevoelens onderdrukken.

Stilstaan bij gevoelens

De vervelende gevoelens worden vaak verergerd doordat we niet goed weten om te gaan met nare, lichamelijke gevoelens. Wij proberen ze vaak in het hoofd op te lossen door de lichamelijk sensatie te negeren of door meteen na te denken over een oplossing. Beide strategiën hebben één ding gemeen: ze zorgen ervoor dat je het lichamelijk voelen van de emotie overslaat.

Eetverslaving
Omdat je nooit permanent je lichamelijke gevoelens kunt omzeilen door in je hoofd te vluchten, zul je toch zo nu en dan geconfronteerd worden met deze fysieke gevoelens. Dit is vaak het moment waarop we naar het eten grijpen. Het bijzondere van een eetverslaving is dat je deze de hele dag kunt combineren met allerlei activiteiten. Dit maakt afvallen nog moeilijker dan stoppen met een andere verslaving. Omdat je de hele dag kunt eten, ben je dus ook gewend om de hele dag een afleiding bij de hand te hebben op het moment dat je wordt overvallen door heftige emoties.

Yoga als hulpmiddel

Stoppen met eten zal dus veel emoties blootleggen die je eerst misschien helemaal nog niet hebt gevoeld. Daarom is het een goed idee om eerst met yoga te beginnen. Als je eerst met yoga begint, kun je alvast wennen aan het toelaten van gevoelens. Hierdoor zul je de gevoelens al als bekend ervaren als ze nog sterker opkomen tijdens het afvallen. Hieronder vind je yoga-oefeningen die ideaal zijn voor beginners. Ze zijn niet heel erg ingewikkeld, zodat je aandacht over hebt voor je lichamelijke gevoelens.

Yoga beginnersoefeningen

Yoga legt de onderliggende gevoelens bloot die zorgen voor je overeten

Het kan behoorlijk schrikken zijn als je begint met yoga. Omdat je misschien nooit eerder echt de tijd hebt genomen om te voelen, kun je in het begin het idee krijgen dat de yoga je situatie alleen maar erger maakt. Je moet goed onthouden dat de gevoelens die je tijdens en na de yoga voelt er altijd al zaten, maar door alle afleiding nooit eerder gevoeld zijn. De gevoelens worden dus niet veroorzaakt door de yoga, maar er alleen door blootgelegd.

Het bijzondere van bewustwording is dat als je je eenmaal ergens van bewust bent, je er altijd van bewust blijft. Het kan dus goed zijn dat je na de yoga ook tijdens de dagelijkse werkzaamheden ineens dezelfde negatieve emoties voelt als tijdens de yoga. Dit is alleen maar een goed teken. Waar je vroeger zo erg in je hoofd zat dat je niets voelde, ben je je nu al bewust van negatieve gevoelens die in bepaalde situaties bovenkomen. Dit is uiteindelijk ook de hele bedoeling van de yoga.

Wat is het doel van de yoga en hoe helpt dit mij met afvallen?

We doen yoga niet om heel goed in ons eentje op de zolderkamer te ontspannen. We doen yoga, zodat we tijdens stresssituaties kunnen ontspannen en zo kunnen voelen wat bepaalde situaties met ons doen. Hierdoor kunnen we gaan inzien wat nu eigenlijk echt de stress veroorzaakt in ons leven, zodat we er iets aan kunnen doen. Dit kan de ene keer een bepaalde situatie zijn waar jij jezelf steeds maar weer in stort en de andere keer ontdek je dat je zelf de oorzaak van de stress bent, doordat je teveel in je hoofd blijft zitten.

Wat moet ik doen als ik wil eten?

Het mooie van de yoga-ontspanningstechnieken is dat je in beide bovengenoemde gevallen hetzelfde moet doen om niet in de stress te schieten en te grijpen naar eten. Probeer steeds weer opnieuw de aandacht van het hoofd terug naar je lichaam te brengen. Hierbij is het gevoel in borst en buik heel erg belangrijk. Misschien heb je wel eens eerder een zenuwachtig gevoel in je borst of buik gevoeld. Sommige mensen ervaren dit soms ook als een drukkend gevoel op de borst. De eerste reactie is altijd: weg van het gevoel en met de aandacht vluchten in het hoofd. Dit zal dus steeds opnieuw gebeuren en is niet erg, zolang je maar weer steeds terug gaat naar het vervelende gevoel. Dit nare gevoel kan door het voelen in eerste instantie erger worden, maar als je lang genoeg aandacht blijft geven, zal het vanzelf gaan dalen. Het kan ook zijn dat je er achter komt dat het gedurende de dag op de achtergrond blijft zeuren. Dit is niet erg, je hebt alleen maar ontdekt dat dit er altijd al was. Daarom is het ook belangrijk dat je kennismaakt met deze gevoelens via de yoga nog voordat je begint met afvallen. In het onderstaande filmpje wordt het bovenstaande nog verder uitgewerkt:

Filmpje over hoe je die vervelende dingen moet voelen

Met yoga voelen, hoe moet dat?

Je kunt de oefening uit het filmpje de hele dag toepassen. De yoga die je thuis doet, doe je om in alle rust alvast te oefenen in het voelen. Hierdoor zal het steeds gemakkelijker worden om ook tijdens andere activiteiten een beetje contact met je gevoel te houden.

Moeilijkheden bij afvallen met yoga

Als je met yoga gaat afvallen, ga je wel meteen voor de moeilijkste weg. Je gaat voor het eerst echt proberen om niet langer weg te lopen voor je diepst opgepotte frustraties. Hierdoor heb je ook veel minder kans om je eetverslaving te vervangen met een andere verslaving. Het nadeel is wel dat je soms het gevoel kunt hebben dat je wordt overspoeld met heftige emoties. In dit geval kun je het beste even wat yoga-oefeningen doen. Als je hier geen tijd voor hebt, kun je de oefeningen uit het bovenste filmpje doen. Heb je wel tijd voor yoga, dan zijn onderstaande yoga-oefeningen ideaal voor het omgaan met heftige emoties:

Oefeningen voor heftige emoties

Voor meer info over yoga en afvallen? Klik hier:

Afvallen met yoga

Als je graag oefeningen wilt doen die helpen bij het leren voelen, maar als je liever niet wilt bewegen dan vind je op deze pagina een hele reeks oefeningen:

Bodyscan

Deze blog is geschreven door gastblogger Janco König.

 

 

De 7 factoren van verlichting

De ‘zeven factoren van verlichting’ in het boeddhisme zijn vooral een verdieping op 3 aspecten van het ‘Achtvoudige pad’. Namelijk op juiste inspanning, juiste aandacht en juiste meditatie.
De zeven factoren van verlichting zijn tevens een tegenhanger van ‘De vijf hindernissen (de vijf hindernissen kunnen de 7 factoren van verlichting overschaduwen).

Volgens de boeddhistische leer ervaren mensen die deze zeven factoren van verlichting volledig tot ontwikkeling laten komen werkelijke vrijheid.

De zeven factoren van verlichting worden daarom ook wel de zeven factoren voor bevrijding genoemd. Voor sommige mensen is verlichting een te ‘groot’ woord en hebben zij een beter gevoel bij het woord bevrijding.

De zeven factoren van verlichting luiden als volgt:

  1. Aandacht (mindfulness)
  2. Onderzoek (onderzoek naar de waarheid, of ook wel de dhamma)
  3. Energie (ook wel inspanning/inzet en toewijding)
  4. Vreugde
  5. Kalmte (ook wel gemoedsrust of (innerlijke) vrede)
  6. Concentratie (als zijns-kwaliteit)
  7. Gelijkmoedigheid

Passieve factoren van verlichting
Drie factoren van verlichting zijn passieve factoren. Namelijk: 1. Concentratie, ook wel eenpuntige aandacht van de geest) 2. Kalmte, ook wel innerlijke vrede 3. Gelijkmoedigheid, ook wel onthechting en balans van de geest bij verandering.

Actieve factoren van verlichting
Er zijn ook drie actieve factoren van verlichting. Namelijk: 1. Energie, ook wel de toewijding/inzet om mindful/aandachtig te zijn. 2. Onderzoek, ook wel stil observeren naar wat er gebeurt (niet reactief) 3. Vreugde, wat zich manifesteert als geluk en opgewekte interesse in spirituele ontwikkeling.

Neutrale factor: Aandacht (mindfulness)

De eerste factor van verlichting is een neutrale factor. Namelijk: Mindfulness. Bij mindfulness observeer je ieder object in het huidige moment. Ofwel, je ervaart alles in het ‘nu’.
Door mindfulness toe ontwikkelen, ontwikkel je ook automatisch alle andere factoren van verlichting. Het brengt ook de andere factoren in balans. Want wanneer je teveel van een factor hebt, is het mogelijk dat het zich verschuift naar een hindernis in plaats van een kracht. Zo kan bijvoorbeeld teveel kalmte, zonder juiste aandacht en energie resulteren in slaperigheid.

Energie

Energie is in deze tweeledig. Enerzijds wordt bedoeld de inzet/toewijding die nodig is om actief de voorwaarden te scheppen voor de factoren van ontwaken. Anderzijds de energie die voortkomt door de beoefening en de ontwikkeling van de andere factoren van verlichting.

Toewijding

Hier voorafgaand is er ook toewijding nodig. We moeten bewust de keuze maken om de intentie te hebben aandachtig te zijn. We kunnen er namelijk voor kiezen om lekker suf op de bank te hangen. Dat is fijn op zijn tijd en ontspannend. Maar het helpt je niet echt verder. Er is dus toewijding nodig om echt wakker te worden/blijven. Een retraite is hierbij ook een goed voorbeeld (en dan bedoel ik niet retraites zoals je die tegenwoordig ook vaak ziet met een zwembad en gezellig kletsen, maar meer een traditionele Vipassana of Zen retraite). Tijdens een traditionele retraite moeten we bijvoorbeeld vroeg op staan, komen we fysieke pijn/ongemak tegen en mogelijk ook mentale ongemakken (als we naar binnen kijken zien we niet altijd de leuke kanten van onszelf).

Voor deze toewijding is er (zeker voor de beginnende yogi) ook het nodige vertrouwen nodig. Vertrouwen dat dit je verder zal brengen. Uit je bestaande conditioneringen haalt en dat het leidt tot verdieping in het meditatieproces en transformatie naar verdere ontwaking.

Inzet

Als we ons er eenmaal aan toe hebben gezet om actief aandachtig te zijn, is er ‘juiste inzet’ of ‘juiste energie’ nodig. Met juiste inzet wordt bedoeld dat we niet te krampachtig proberen aandachtig te zijn waardoor we er gespannen bijzitten, maar ook weer niet te losjes zodat we telkens afdwalen. We zoeken hierin de middenweg. Juiste inzet.

Inzet in het dagelijks leven
In het dagelijks leven is er

  1. inzet nodig om ‘te laten’ wat niet goed (onheilzaam) voor ons is (niet ingaan op verlangens die niet goed voor ons zijn)
  2. inzet nodig om een basis te ontwikkelen van waaruit minder onheilzame neigingen te laten ontstaan
  3. inzet nodig om een basis te ontwikkelen van waaruit heilzame neigingen ontstaan
  4. inzet nodig om hetgeen dat heilzaam is verder te ontwikkelen

Energie ontwikkelen/krijgen door aandachtig zijn

Naast inzet wordt bij energie ook bedoeld het resultaat van aandachtig zijn. Ga voor jezelf na hoe energiek je je voelt als je onderuitgezakt ligt te dagdromen op de bank in vergelijk met hoe je je voelt als je rechtop zit en gewaar bent van wat er in en om je heen gebeurt.

Onderzoek

Onderzoek geeft inzicht. Onderzoek naar ‘de waarheid’ van bestaan. Elementen waarop je kunt reflecteren zijn bijvoorbeeld:

  • Onderzoek het feit dat alles aan verandering onderhevig is
  • Onderzoek het feit dat lijden ontstaat doordat alles aan verandering onderhevig is. Bronnen van lijden zijn ingaan op onheilzame verlangens en afkeer. Lees ook de Vier Nobele Waarheden
  • Onderzoek het feit dat er geen onveranderlijk, permanent ‘ik’ of ‘zelf’ is.

Neem hierbij niets voor waarheid aan. Onderzoek het zelf. Klopt dit?
Dit onderzoeken leidt dikwijls tot inzichten die weer de motivatie geven tot verder onderzoek, enzovoort.

Vreugde

Vreugde kan een gelukzalig gevoel zijn. Bij een staat van hoge concentratie kan er zelfs enorme verrukking en blijdschap ontstaan. Uiteindelijk bedoelen we meer een innerlijke vreugde. Ook wel ‘een glimlach in het hart’.

We kunnen vreugde niet helemaal afdwingen, maar we kunnen wel de meditatie starten met een opgewekte interesse. De intentie hebben om datgene dat we opmerken met mildheid en acceptatie tegemoet te treden. Dit is een van de redenen waarom de Boeddha vaak met een glimlach wordt afgebeeld.

Deze innerlijke glimlach schept een vredige basis. Een basis voor kalmte.

Kalmte

Kalmte is in tegenstelling tot de vorig genoemde factoren een factor die je niet kunt afdwingen. Deze ontstaat door de ontwikkeling van de actieve factoren.

Concentratie

Concentratie is een zijnskwaliteit. Net als kalmte kunnen we deze niet afdwingen maar kunnen we hier wel de voorwaarden voor scheppen. Concentratie wordt nog wel eens verward met opmerkzaamheid. Echter, we kunnen op van alles en nog wat opmerkzaam zijn. Zelfs op chaos in de mind. Als er concentratie is lukt het ons om langere tijd gefocust te blijven op 1 object.

Gelijkmoedigheid

Gelijkmoedigheid is de balans tussen de twee extremen verlangen en afkeer. We reageren evenwichtig op datgene wat er op ons pad komt. We nemen het leven zoals het komt. In de wetenschap dat we het ene als onprettig en het andere als prettig ervaren. We gaan evenwichtig om met verlies en winst, succes en falen, lof en blaam.

Gelijkmoedigheid wordt nog wel eens verward met onverschilligheid. Het is eerder het tegenovergestelde. We geven wel om wat er gebeurt maar laten ons niet meeslepen. We ervaren volledig.

Aandacht

Aandacht, ook wel opmerkzaamheid of mindfulness (Sati). Opmerkzaam zijn op wat zich aandient in het hier en nu. Non-duaal, zonder voorkeur of afkeur. ‘Zijn’ met dat wat zich aandient.

Universele factoren voor ontwaken

Hoewel dit rijtje met ‘De 7 factoren van Verlichting’ uit het Boeddhisme komen, is het universeel. Er bestaan vele stromingen en oefeningen waarmee je deze factoren van ontwaken kunt ontwikkelen. Persoonlijk vind ik de Osho Dynamic bijvoorbeeld een zeer krachtige meditatie waarbij we met volledige inzet de hindernissen in korte tijd minder krachtig maken en zo de ruimte maken voor de factoren van verlichting tot ontwikkeling te laten komen.

 

Lees ook, de Vijf hindernissen in het boeddhisme (de tegenhangers of ‘overschaduwingen’ van de 7 verlichtingsfactoren).

 

Door Gerjan Schoemaker
Vihara meditatielessen & webshop

Hoe moet je mediteren? Uitleg Vipassana Meditatie.

Hoe beoefen je Vipassana meditatie?

Hoe moet je nou mediteren? Hieronder een uitleg over Vipassana meditatie.
Vipassana meditatie betekent inzicht meditatie en komt voort uit het Boeddhisme.

1. Neem tijd voor een goede zithouding
Zorg allereerst dat je goed zit. Ontspannen, maar in een waardige houding met een rechte rug. Het is belangrijk dat je een vrije buikademhaling hebt, dus zorg dat je loszittende kleding draagt. Is dit niet het geval kan je bijvoorbeeld de bovenste knopen van je broek losmaken.

2. Ga na hoe je er nu bij zit
Als je goed zit, kan je nagaan hoe je er nu bij zit. Hiermee ontwikkelen we bewustwording en inzicht door als het ware van een afstandje naar jezelf te kijken. Is het rustig of druk in het hoofd? Is het lichaam gespannen of ontspannen? Zijn er gedachten wat zijn dit voor gedachten (gedachten over de toekomst, of in het verleden)?

Het is hierbij belangrijk dat we dit gadeslaan vanuit de rol van een toeschouwer. We gaan NIET mee in het verhaal, en we gaan NIETS veranderen. Dus als er onrust is, dan is er onrust. Als er spanning is, dan is er spanning. Als er boosheid is, dan is er boosheid. Als er gedachten zijn, dan zijn er gedachten. Je observeert, en je bent niet reactief.

Alles mag er zijn en je verwelkomt wat er is.

Door dit te doen ontwikkelen we onder meer inzicht en bewustwording.

3. Concentreer je op een meditatieobject
Nadat je hebt onderzocht hoe je erbij zit richt je jouw aandacht op 1 object. Dit wordt jouw meditatieobject. Vaak is dit de buikademhaling omdat deze altijd aanwezig is en bij een goede buikademhaling kan je veel sensaties in je lichaam (rond het gebied van je buik) waarnemen.

Bovendien werkt dit positief voor een optimale buikademhaling. Je hebt de INTENTIE om helemaal, echt helemaal met je aandacht hier bij te zijn. Merk op dat je buik uitzet bij een inademing, en weer daalt bij een uitademing. Eventueel kan je ook de stilte tussen de uit- en inademing waarnemen (retentie). Een moment dat er helemaal niets is. Probeer tijdens de hele meditatie op een alerte en ontspannen wijze bij dit anker, je meditatieobject te blijven.

Uiteraard lukt dat niet altijd, of zelfs zelden!!

Het is dan ook niet het doel van de meditatie om helemaal geen gedachten of gevoelens meer te hebben, het doel is om vanuit een afstandje te observeren wat er plaats vind in jou. Zonder dat dit jouw intentie is/was.

Het is ook niet het primaire doel om tot ontspanning te komen, dit is een (mogelijk) effect van de meditatie!

Als je merkt dat je bent afgedwaald dan is er bewustwording, en dat is al de eerste winst. Vervolgens accepteer je hetgeen waardoor je bent afgedwaald. Je probeert dus nergens over te oordelen. Zie ook punt 2. Als er onrust, dan is er onrust, als er boosheid is, dan is er boosheid, als er gedachten zijn, dan zijn er gedachten.

Vervolgens kijk je naar hetgeen waardoor je bent afgeleid vanuit de rol van de toeschouwer. Dus van een afstandje. Dit laat zich het makkelijkst uitleggen bij emoties. Als er bijvoorbeeld boosheid is, merk op wat er zich allemaal afspeelt. Wat voor gedachten zijn er, waar kan ik die boosheid in mijn lichaam waarnemen? In mijn buik? Of bij mijn borst? En wat kan ik daar dan waarnemen? Bijvoorbeeld spanning, kou of warmte?
Onderzoek het, doe inzichten op, maar let op dat je niet meegaat in het verhaal. Blijf in de rol van de toeschouwer.

Maak ook de identificatie met hetgeen waardoor je bent afgeleid los. Wie al langer mediteert begrijpt waarschijnlijk direct wat hiermee wordt bedoelt. Je ziet in dat jij de betreffende emotie of gedachte niet bent. Het is vanzelf opgekomen, maar jij bent dit niet. De identificatie losmaken is een lastige voor degene die net begint met mediteren. Dan volstaat het ook om hetgeen waardoor je bent afgeleid gewoon los te laten en terug te keren naar je initiële anker (de buikademhaling).


Hier kan je nog meer lezen over identificatie met gedachten en gevoelens.

 

Klik hier ook voor Audio bestanden om begeleide meditaties van mij te downloaden

 

Werking Vipassana Meditatie / Inzicht Meditatie

– Ontwikkeling bewustwording

– Betere concentratie

– Minder onrust

– Meer evenwichtig

– Meer helderheid

– Vergroot creativiteit – Minder obsessief denken – Minder onnodige (spier)spanning

– Meer zelfvertrouwen – Minder oordelen/Meer compassie – Versterkt imuumsysteem – Vergroot empathisch vermogen – Vergroot emotionele intelligentie – Minder zorgen (toekomst)

– Minder spijt (verleden)

– Minder ‘verkeerd’ zelfbeeld (verleden)

 

Door Gerjan Schoemaker, meditatieleraar en eigenaar Vihara.

 

 

RAIN bij meditatie: Recognise, Acceptation, Investigation, Non-Identification

Binnen de Vipassana Meditatie of ook wel Inzichts Meditatie is het mogelijk om het ezelsbruggetje R.A.I.N toe te passen.

R.A.I.N. staat voor Recognise, Acceptation, Investigation en Non-Identification. Dit kan je als volgt toepassen tijdens de meditatie:

Recognise
Aan de start van de meditatie heb je de intentie om bij je meditatieobject te blijven. Vaak de ademhaling zoals je deze kan waarnemen in de buik. Het is echter natuurlijk dat je op een gegeven moment (vroeg of laat) wordt afgeleid. We zijn opmerkzijn op het moment dat we dit in de gaten hebben. Dat je bent afgeleid is niet erg en het is mooi als je het opmerkt. Vanaf dat moment kan je vanuit de rol van de toeschouwer kijken naar hetgeen waardoor je bent afgeleid.

Acceptation
Zodra je opmerkt dat je bent afgeleid, is het de kunst om te accepteren dat je bent afgeleid + dat je hetgeen waardoor je bent afgeleid volledig aanvaard.

Investigation
Als je opmerkt dat je bent afgeleid, kan je dit onderzoeken. Hoe verhoudt je jezelf tegen hetgeen waardoor je bent afgeleid? Zijn er nog oordelen die je verder kan loslaten? Is het een veel terugkomend iets (patroon) waardoor ik ben afgeleid? Etc. Als je nog niet zo lang mediteert kan dit analyseren nog een rationeel analyseren zijn, echter is het de bedoeling dat je dit intuitief analyseert. Als je vaardig bent kan je dit intuitief analyseren in drie fasen doen:

  1. Wat voor gedachten heb ik? Kijk hiernaar vanuit de rol van de toeschouwer, ga er niet verder in mee. Dus maak ook niet een gedachte af ook al wil je dat nog zo graag.
  2. Wat voor gemoedstoestand heb ik hierbij. Aangenaam, onaangenaam of neutraal.
  3. Wat kan ik waarnemen in mijn lichaam (en merk hierbij op dat niets vaststaand is)

Non-identification
In deze fase maak je een verschuiving van concept naar de directe waarneming. Je keert volledig in de rol van de toeschouwer. En in plaats van het benoemen van concepten en intuitief analyseren ga je over tot puur waarnemen. Op deze manier ontmantel je het mind-object en zodra het minder sterk wordt en naar de achtergrond verdwijnt, richt je de volledige aandacht weer op je anker. Je meditatieobject.

Van bewust bekwaam naar onbewust bekwaam

In het begin zal dit een ‘analytisch’ proces kunnen zijn. Op den duur doorloop je dit proces ‘vanzelf’. Je bent opmerkzaam tijdens/nadat je bent afgeleid door een Medium of Large bezoeker en de rest ontvouwt zich zonder dat er een IK aan te pas komt. Je doet er goed aan om R.A.I.N. op ‘speelse wijze’ toe te passen. Je hoeft niet iedere keer exact deze stappen door te lopen. De ene keer volstaat het om opmerkzaam te zijn en los te laten, de andere keer vergt het enige tijd om het hele proces te doorlopen.

Zoals bij alles wat we nieuw leren: Je gaat van onbewust onbekwaam uiteindelijk naar bewust bekwaam. Het wordt dan onderdeel van je systeem.

 

De originele bron van de RAIN methode weet ik niet zeker, maar volgens mij heeft Tara Brach deze uiteenzetting bedacht op basis van de traditioneel Boeddhistische Vipassana methodes.  

Lees ook het artikel dat hieraan voorafgaand kan worden toegepast “Omgaan met afleiding tijdens meditatie

 

Door Gerjan Schoemaker.
Vihara meditatie en webshop

Van ‘onbewust onbekwaam’ naar ‘onbewust bekwaam’

Bewustwording kan je ontwikkelen. Veel mensen overkomt het wel eens om uren, dagen of zelfs weken of jaren in een frustratie te bijven hangen. Gefrustreerd over iets of iemand. Ze hebben niet door, dat degene die het meest onder deze frustratie lijdt, zij zelf zijn. Onnodig. Maar ja… als je niet weet dat het ook anders kan, zal dit patroon zich blijven herhalen. Ik gun deze mensen dan ook de eerste stap naar bewustwording. Als je het eerste stapje hebt genomen is er vaak geen weg meer terug 🙂

De leercircel van bewustwording

Onbewust onbekwaam
Als iemand zich niet bewust is dat hij of zij in een emotie blijft hangen, terwijl dit niet nodig is, dan is deze persoon ‘onbewust onbekwaam’. Hij of zij weet niet beter. In dit geval heeft is er ook geen andere keuze. Het inzicht moet ontstaan (vaak komen mensen pas op ‘het pad van bewustwording’ na een heftige gebeurtenis) en kan niet door deze persoon worden afgedwongen.

Bewust onbekwaam
Je wordt ‘bewust onbekwaam’ als je het inzicht krijgt dat het ook anders kan. Je ziet dat je weer in een emotie blijft hangen en je bent je er van bewust dat het geen zin heeft. Je krijgt een keuze! Blijf ik lekker onbekwaam (waarom zou je?) of kies je ervoor om er bekwaam in te raken om er anders mee om te gaan waardoor er ‘minder lijden’ is.

Bewust bekwaam
Je bent er je bewust van dat het anders kan. In het voorbeeld kan je er voor kiezen om de emotie te accepteren, observeren en de identificatie ermee loslaten. Hiermee wordt de emotie mogelijk minder sterk, of mogelijk verdwijnt de emotie zelfs. Je kan er in ieder geval beter mee ‘zijn’ waardoor er minder ‘lijden’ ontstaat.

Onbewust bekwaam
Als je nog bewust bekwaam bent, dan werk je nog met name vanuit je verstand. Maar als je dit vaak toepast, zal je zien dat het steeds meer onderdeel van jouw eigen systeem wordt. Op een gegeven moment hoef je er niet meer over na te denken, maar wordt het onderdeel van jouw conditioneringen. Het gaat vanzelf. Dus dan ben je onbewust bekwaam.

Non-Dualisme en Anatta

Non-Dualisme en Anatta beoefenen en toepassen

Non-Dualisme

Onderdeel van het achtvoudige pad (in de boeddhistische filosofie) is "Juist Zien". Vaak wordt Juist Zien ook als eerste benoemd in het achtvoudige pad. Met juist zien wordt met name naar het non-dualisme gerefereerd. Letterlijk vertaald: Geen twee. Je ziet alles als één geheel. Als één grote stroom.

In de praktijk betekent dit dat je ervaart, zonder in concepten te denken en zonder oordelen. In het NU leven. Wat je van moment tot moment ervaart.

Als je dit juist doet, verlies je ook de identificatie met hetgeen dat je ervaart. Je ziet alles als één geheel, dus ook dat wat je doorgaans "ik" noemt komt te vervallen. En hiermee komen we bij het begrip Anatta: Niet zelf.

Anatta

Bewust vertaal ik Anatta naar 'Niet zelf' en niet naar 'Geen zelf' omdat het bestaan van een 'ik' niet wordt erkent en niet wordt ontkent. Als je juist ziet (volgens de boeddhistische filosofie de realiteit) dan komt dit concept simpelweg te vervallen.
Volgens de geschriften wilde de Boeddha ook geen antwoord geven op de vraag of er geen ik bestaat, omdat de vraag er niet zou zijn als je alles non-duaal ervaart.

Hoe kan je Non-Dualisme en Anatta beoefenen tijdens de meditatie?

Vipassana meditatie is een uitstekende manier om non-duaal ervaren (en dus ook Anatta) te beoefenen. Tijdens de Vipassana meditatie wordt vaak gebruik gemaakt van het benoemen van wat we ervaren. Dat is op zich een handig hulpmiddel om ons te helpen er volledig in het moment bij te zijn. Als we met onze aandacht bij de ademhaling(vaak het anker) zijn kunnen we deze benoemen met rijzen (bij een inademing) en dalen (bij een uitademing). Als we opmerken dat onze aandacht bij het anker weg is, maar bijvoorbeeld bij iets dat we horen dan kunnen we dit benoemen als horen. En als we opmerken dat we in gedachten zijn verzonken kunnen we dit benoemen als denken.

Op deze manier zijn we allert bij de ervaring zonder te oordelen, we registreren slechts wat er is. We denken overigens nog wel in concepten (dat is ook wel zo handig om iets te kunnen benoemen, maar hier kom ik straks op terug).

Los maken van de identificatie
Wat wel regelmatig gebeurt bij mensen die de Vipassana meditatie beoefenen, is dat ze wel ervaren wat er op het moment gebeurt, maar nog niet non-duaal denken. Terwijl ze benoemen "horen" denken ze eigenlijk "ik hoor" en als ze benoemen "denken" denken ze nog dikwijls "ik denk".

Om het non-dualistisch ervaren te beoefenen kan ik daarom adviseren om het anders te benoemen. Namelijk als "er is horen" en "er is denken". Op deze manier laat je de identificatie met hetgeen dat je ervaart volledig los.

Toepassing in het dagelijks leven
Door het beoefenen van non-dualisme kan je in het dagelijks leven meer geluk (minder Dukkha) beleven. Hier is heel veel over te vertellen. Een voorbeeld van hoe Non-Dualisme en Anatta kan helpen in het dagelijks leven is bij emoties. Het geldt bij alle emoties maar laten we er nu één uitlichten: Angst.

Als wij angst ervaren benoemen we dit vaak ook als "Ik heb angst". Door jezelf met het concept angst te identificeren zal de angst alleen maar toenemen. Je zet jezelf helemaal vast door 1. te denken in concepten 2. jezelf een begrip/feit toe te schrijven.

Daarom kan je (net als bij de beoefening tijdens de Vipassana Meditatie) eerst beginnen met de angst anders te benoemen. Namelijk als "Er is angst" in plaats van "Ik heb angst". Als je zegt "Er is angst" vereenzelvig jezelf niet met dit concept en ontstaat er al ruimte. Je gaat vanuit het lijdend voorwerp naar de rol van de toeschouwer.

Je kan het vervolgens nog dieper toepassen. Angst is ook maar een concept. Wat is angst? Vaak (of altijd?) zijn het gedachten die gepaard gaan met fysieke sensaties.
We laten nu het concept angst vallen, we breken dit verder op. Wat ervaren we nou eigenlijk aan fysieke sensaties? Tintelingen in de keel? Spanning in het borst gebied? Warmte of kou?
Ga na wat je fysiek ervaart en je zal opmerken dat de gedachten al minder worden.

Als je zo een beetje hebt gescand wat je ervaart aan fysieke sensaties, richt je jouw aandacht op die plek die je het sterkt kan waarnemen. Bijvoorbeeld tintelingen in het borstgebied. Door zo ver in te zoomen op die tintelingen zal je eerst opmerken dat het daadwerkelijk een stroom is. De tintelingen verschuiven steeds iets van plek, veranderen van intensiteit, komen en gaan. Ofwel het is geen vast concept.

Vervolgens laat je alle concepten los: angst, tintellingen, borstgebied, keel, nek, denken,… Je ervaart. Verder niets. Niets moet weg.

Hoewel je ervaart zonder concept en oordeel (er hoeft dus niets weg, alles mag er zijn) zal je opmerken dat de angst minder hevig wordt en mogelijk helemaal verdwijnt. Neem ook de derde waarheid van de vier nobele waarheden in het achterhoofd: Er is een einde aan Doekha. Alles is vergankelijk. Alles wat wordt geboren vergaat ook weer, zo ook hetgeen dat jij als angst benoemt".

Zijn met dat wat er is. Dat is meditatie. Dat is non-dualiteit.

 

 

non-dualisme

non-dualiteit

Osteopathie om lekker in je vel te komen (het geheim van Arjen Robben)

Ik ga geregeld naar de osteopaat om weer lekker in mijn vel te komen. Maar weinig mensen weten wat dit voor hen kan betekenen. Zo kwam ik er zelf pas achter na een lange zoektocht.

De eerste keer dat ik naar buiten liep nadat ik naar mijn osteopaat was geweest leek het alsof er een groot wonder was voltrokken. Nu, bijna 3 jaar later, voelt het iedere keer als ik ben geweest nog steeds als een klein wonder.
Hoe vaak ik nu ga? Dit hangt helemaal van de behoefte af.
Ik merk dat ik het nodig heb als de volgende verschijnselen (ik wil het niet klachten noemen) zich voordoen:
– continu een gespannen gevoel
– minder energie
– een meer oppervlakkige ademhaling dan anders
– nek- en schouderklachten
Maar algeheel kan je zeggen dat ik vooral minder goed in mijn vel zit en diverse zaken als een last ervaar, terwijl ik dat normaal niet zo ervaar.

Direct na een behandeling merk ik aanzienlijk verschil.

Steeds meer sporters gaan ook naar de osteopaat, waardoor het steeds breder wordt geaccepteerd. In de wielersport zie je het veel. Maar een recent en goed voorbeeld is Arjen Robben die naar eigen zeggen zo fit was, door het wonder genaamd “de osteopaat”. Dat hij fit is mag duidelijk zijn gezien zijn prestaties op het afgelopen WK.
Lees hier bijvoorbeeld één van de vele artikelen die er over zijn geschreven:

http://www.nusport.nl/voetbal/1979257/mysterieuze-osteopaat-kreeg-robben-fit.html

Let wel, niet iedere osteopaat is even goed (of voor jou geschikt?). Zelf ga ik naar Hans Voerman. Vanaf het eerste moment heb ik goede ervaringen met hem. Hiervoor was ik 3 keer zonder resultaat bij een andere osteopaat geweest.
Merk je al de eerste keer geen verschil? Vanuit mijn eigen ervaring raad ik dan aan om niet direct op te geven, maar het eens bij een andere osteopaat te proberen.

Gerjan

P.s.: Het was natuurlijk ook mooi om te zien dat het Nederlands elftal voor de wedstrijd massaal yoga oefeningen deed 🙂

Blog Bewust Online

 

Blog Bewust - meditatie - yoga - spiritualiteit - duurzaameheidSinds vandaag is Blog Bewust online Het doel is om een compleet platform te creëren met waanzinnig veel informatie over bewust leven.

Graag nodig ik iedereen uit die wat te vertellen heeft over bewustwording, spiritualiteit en duurzaamheid om artikelen in te sturen.

Dit kan naar info@meditatiezwolle.nl

Bedankt allemaal,

Gerjan