Drie niveaus van meditatie; Praktisch, Psychisch en Filosofisch

Mediteren kan grofweg gezien op drie niveaus.

  1. Praktisch niveau: Mediteren om een bepaald effect te ervaren. Denk aan het mediteren om tot rust te komen, beter te leren concentreren, beter te slapen, meer compassie ontwikkelen, etc.
  2. Psychisch niveau: Mediteren om meer inzicht te krijgen in je (beperkende) gedachten, conditioneringen, overtuigingen, interpretaties, gevoelens, etc. Ook op psychisch niveau willen begrijpen wat de oorzaak is van ons geestelijk ‘lijden’.
  3. Filosofisch of ook wel Spiritueel niveau: Mediteren om inzicht te krijgen in verdiepende zienswijzen over onder andere het Niet Zelf/Hogere Zelf, Non-dualiteit, etc.

Steeds meer mensen mediteren en ik vermoed dat het gros van de (Westerse) mensen begint vanuit een praktische overweging, waarbij de meeste mensen op zoek zijn naar rust. De huidige maatschappij vergt (vaak te) veel van onze mind en als tegenhanger zoeken we rust. Mediteren dus als antwoord op de toenemende stress. Anderen beginnen vaak op psychisch niveau, vanwege negatieve denkpatronen of psychische klachten. Slechts een enkeling begint vanwege het zoeken naar filosofische verdieping en/of verlichting.

Toch is het zo dat als je volledig(!) inzicht hebt gekregen in het Niet Zelf of Non-dualiteit, dat dit direct alle stress en psychische klachten uitroeit. Dit wordt ook wel Zelfrealisatie of Verlichting genoemd. Mensen die begonnen zijn op praktisch of psychisch niveau en hiervan een glimp hebben ervaren, vervolgen hun meditatie dan vaak ook met als doel dit hoogste inzicht als een permanente staat en zienswijze te ervaren.

Vandaar ook de quote van Gandhi die ik bij dit blog heb geplaatst: “Nobody can hurt me without my permission”. Als zelf-gerealiseerd persoon kan hij een dergelijke uitspraak doen.

Zelf ben ik tot de verdeling van deze drie grove niveaus gekomen. Het indelen van spiritualiteit is echter niet nieuw en kan uiteraard ook andere indelingen krijgen. Grofweg gezien komen deze ook overeen met mijn theorie maar het schets wel een volledig beeld om deze hieronder ook te plaatsen:

Niveaus van bewustzijn

Door Master Mindo
Niveaus van bewustzijn

7 Niveaus van bewustzijn

7 Niveaus van bewustzijn

3 Niveaus van Meditatie

3 niveaus van meditatie

De Vier Nobele Waarheden en Anatta in het dagelijks leven

Hoe kun je de Vier Nobele Waarheden en Anatta in het dagelijks leven toepassen?

Indien je niet bekend bent met de Vier Nobele Waarheden adviseer ik eerst dit blog artikel te lezen. En lees hier meer over Anatta of Non-dualiteit.

Reflecteren op de Vier Nobele Waarheden

Het is interessant om regelmatig te reflecteren bij ‘lijden/stress/ongemak’ of er ook ‘onnodig’ lijden is voortkomend uit verlangen of afkeer. De tweede pijl die ik toelicht in de Eerste Nobele Waarheid.
Willen we iets bereiken dat (nog) buiten onze mogelijkheden ligt?
Willen we iets vasthouden (denk aan een situatie, bezit, persoonlijkheden, fysieke omstandigheden, mentale omstandigheden, etc) dat van ons weg dreigt te gaan of al bij ons weg is?
Of de andere kant van dezelfde medaille: Willen we de dingen anders dan ze zijn? Willen we iets niet, dat we wel op ons bordje krijgen?
Als dat zo is ga dan na wat voor invloed dit op je heeft in alle aspecten.
Heb hier geen oordeel over, maar bekijk het als het ware van bovenaf, met mildheid, met een innerlijke glimlach.
Vervolgens kun je ook het Achtvoudige pad bij langsgaan en inzicht proberen te krijgen in hoe het ‘lijden’ dat zich heeft aangediend zich verhoudt tot het Achtvoudige pad.
Door dit te doen krijg je inzicht. Onder meer in welke verlangens heilzaam zijn en welke niet.
Een uitspraak die volgens mij van Nisargadatta afkomstig is: “De meeste mensen handelen vanuit verlangen en afkeer. Verlichte mensen handelen vanuit wijsheid en liefde.”
Ik toets mijn gedrag en overtuigingen hier regelmatig aan.

Reflecteren op ‘Niet zelf’ en ‘Non-dualiteit’

Voor mij is niet-zelf en non-dualiteit een zienswijze. Je kunt inzoomen en uitzoomen. Ingezoomd zit je volledig in de relatieve waarheid, uitgezoomed kijk je meer van bovenaf. Zie je de dingen zoals ze werkelijk zijn en zit je niet meer midden in het verhaal. Vanuit dit perspectief vervalt de identificatie met datgene wat we vaak voor ‘zelf’ aanzien.
Vandaag diende mij via Facebook een mooie quote aan (niet voor niets denk ik dan maar): Effort is the key in the relative; Effortlessness is the key to the absolute.
Deze quote is heel treffend. Zodra er inspanning is, dan is er spanning. Ga dit maar voor jezelf eens na.
Om vanuit het absolute perspectief te kunnen leven heb je ook inzicht en vertrouwen nodig.
Als er een diep vertrouwen is, dat alles o.k. is zoals het zich ontwikkeld (ook indien onprettig voor ‘jezelf’), dan kun je zonder echte inspanning/inzet door het leven. Moeiteloosheid is dan het sleutelwoord.
Vaak hebben we de overtuiging dat we alles moeten controleren om gelukkig te kunnen zijn. Het vergt uiteraard vertrouwen om dit ook los te kunnen laten.
Dat wil niet zeggen dat je niets doet. Maar je ziet meer dat het als vanzelf gebeurt. De doener verdwijnt.
Een mooie aflevering van Mooji (een inspirerende meester uit de Advaita Vedanta stroming) die je via iTunes kunt luisteren: https://itunes.apple.com/nl/podcast/satsang-with-mooji/id1134425259?mt=2&i=1000375944093
Hier zie je ook veel andere afleveringen van Mooji staan. Zelf beluister ik regelmatig Podcast afleveringen van Mooji.

Inschrijven inspiratiemails voor tips, inspiratie en retraites

Wat kun je in onze inspiratiemails verwachten?

Boeddhisme religie of filosofie? Of weg naar bevrijding?

Een veel gehoorde vraag is of Boeddhisme een religie of een filosofie is. Maar eigenlijk is deze vraag niet interessant.
Onderzoek zelf of er aspecten zijn aan de Boeddhistische leer die je kunnen helpen los te komen van stress, ongemak en andere vormen van lijden.

De Boeddha wou de mensen geen filosofie of religie verkopen

De Boeddha had een groot deel van zijn leven 1 primair doel: Uitzoeken hoe je een einde aan al het menselijk lijden kunt maken. Zowel de kleine ongemakken zoals kleine frustraties als grote vormen van leiden zoals het verlies van een dierbare. Dit heeft hij op vele manieren onderzocht. Uiteindelijk heeft hij een weg gevonden dat hem geholpen heeft. Of zelfs volledig bevrijd van lijden. Aanvankelijk had de Boeddha geen intentie om hetgeen dat hij had ontdekt verder door te geven. Hij dacht dat de (meeste) mensen er niet toe in staat zouden zijn om het einde van lijden te bereiken. Uiteindelijk is hij dit toch gaan doen. Niet om een geloof te verkondigen. Niet om een filosofie op te dringen. Nee, hij wou dat alle mensen bevrijd zouden worden van lijden. En als dit via een andere weg gaat dan die hij heeft bewandeld dan is dit o.k..

Een mooie uitspraak van de Dalai Lama is: “Gebruik het Boeddhisme niet om Boeddhist te worden. Gebruik het Boeddhisme om een beter ‘wat je al bent’ te worden.

Religieuze aspecten in het Boeddhisme

De Boeddha zei “Niets van wat ik zeg is waarheid, totdat je het zelf als waarheid ervaart”. Kijk voor jezelf dan ook wat je kunt met de onderdelen uit de leer van de Boeddha. Het is inderdaad zo dat er enkele religieuze aspecten (al dan niet symbolisch bedoeld) in de leer van de Boeddha zitten. De Boeddha zelf was natuurlijk ook beïnvloed door aspecten uit zijn tijd en cultuur. Een religieus aspect uit het Theravada Boeddhisme zijn reïncarnatie en hiermee samenhangend karma dat je opbouwt uit/voor een vorig of volgend leven. Toch zijn verder de religieuze aspecten in het Boeddhisme zeer beperkt. Bovendien is het uiteindelijk alsnog de vraag hoe de Boeddha het werkelijk heeft bedoeld. Het is een kwestie van interpretatie.

Als Atheist kan ik erg goed met het Theravada Boeddhisme. Grotendeels is het een praktische leer zonder geloofsovertuigingen. Grotendeels wordt de werking van de mens vanuit psychologisch oogpunt behandeld en is er een goed verklaarbare zienswijze.

Seculier Boeddhisme

De leer van de Boeddha wordt uitgelegd in de Dhamma. Er is nu een stroming gaande genoemd “Seculier Boeddhisme” waarbij naar de Dhamma wordt bekeken vanuit een ‘niet religieus en heden ten daags’ oogpunt. Stephen Bachelor heeft onder andere hieraan gerelateerde boeken geschreven waaronder ‘Buddhism without believes’ en ‘After Buddhism’.

 

Lees ook interpretatie van reïncarnatie en karma

Quote Ajahn Chah: Een meditatieve staat op zichzelf staand is niet belangrijk

Via een Boeddhistische cursus die dieper ingaat op de Dhamma kwam ik onderstaande tekst/quote van Ajahn Chah tegen. Naar mijn idee is dit de kern. Hier gaat het om als we  met de Dhamma of Vipassana meditatie bezig zijn.

“Meditatieve staten zijn op zichzelf staand niet belangrijk. Meditatie is een manier om de geest kalm te krijgen zodat je gedurende de hele dag opmerkzaamheid kunt beoefenen, waar je ook bent. Als mindfulness aanwezig is zie je het grijpen of wegduwen, gehechtheid en lijden, en dan kun je dit loslaten.
Wat overblijft is verlichting, altijd in het hier en nu, een loslaten van de veranderlijke condities van het bestaan, een berusting in bewustzijn.”

 

Deze quote is vrij vertaald vanuit het Engels en komt uit het boek: Bringing Home the Dharma van Ajahn Chah.

Omgaan met moeilijke mensen. Hoe doe je dat?

Regelmatig krijg ik de vraag hoe je om moet gaan met ‘lastige mensen’. Denk aan conflicten of irritaties met een collega of baas, met een kennis, etc.

Ik moet daarbij direct denken aan een uitspraak van Thich Nhat Hanh:

“Understanding is love’s other name”.
Hiermee bedoeld hij met name dat je het lijden van de ander ziet en begrijpt.

Het is daarbij goed te onderzoeken waar je ego en identificatie met jezelf een rol speelt. Vaak als we meer los weten te komen van ons ego (of soms is inzien dat het ego er is ook al voldoende),  kunnen we vaak meer rechtvaardig en wijs handelen EN toch een bepaalde lichtheid behouden.

Methode: “Accepteer hoe het is en handel met wijsheid en liefde aan een meer heilzame situatie”
Hiervoor heb ik een methode bedacht. Even van bovenaf kijken, bijvoorbeeld door het op te schrijven:
1 Het verhaal. Wat gebeurt er nu eigenlijk? Wat voor emoties spelen er mee? Bijvoorbeeld: Is er frustratie? Is er boosheid? Is er angst?
2 Waarmee identificeer ik mij bij deze specifieke situatie? Denk aan: MIJN baan, MIJN recht, MIJN collega’s, MIJN trots, MIJN inkomen, MIJN werksfeer
3 Wat zijn MIJN overtuigingen/normen/waarden/principes?
4 Ga dan na hoe sterk de identificatie bij ieder onderdeel is.
5 Als je dit ziet (en hier is overigens niets mis mee! iedereen doet het, behalve misschien als je verlicht bent) kun je ook beseffen hoe je EGO er alles aan doet om je IK in stand te houden en te verstevigen. Waar wordt je ego in deze situatie door bedreigd?
Zie dit met mildheid. Het is niet fout, het is wat het ego nu eenmaal doet, maar je kunt wel nagaan hoe de identificatie hierbij leidt tot stress.
6 Besef dat het allemaal een opgebouwd verhaal is. Het is niet de ultieme waarheid. In het NU is het er allemaal niet. Het is niets meer dan gedachten. Herinneringen zijn dood. Toekomst bestaat niet.
Dit stukje is uiteraard erg filosofisch en kun je misschien niet zo zien, tenzij je het een keer (b.v. in de meditatie) hebt ervaren. Bij mijzelf is er een ultiem weten hiervan. Dit weten wordt bij mij (althans nu nog steeds, wie weet krijg ik ooit de zegen hiervan verlost te worden 😉 dit weten telkens weer ondergesneeuwd door de relatieve waarheid van de dag. Maar dat pak sneeuw wordt wel steeds minder dik en de dooi komt ook steeds sneller naarmate je hierin ontwikkelt 😉
Doordat je zo geïdentificeerd bent met je verhaal, ontstaat het meeste lijden. Door af en toe hier heel even van los te komen kun je de mindfulness verruimen.
7 Heb vrede met hoe het NU is. Vertrouw erop dat je vanzelf doet wat gedaan moet worden. Je kunt het niet fout doen. Vertrouw op het ontvouwende (van het leven, maar ook vooral op je eigen wijsheid).
8 Handel vanuit wijsheid en liefde. Het is niet zo dat we passief moeten worden. Als jij voelt/ziet/weet dat jou, of anderen onrecht wordt aangedaan, ga dan na wat je kunt doen vanuit wijsheid en liefde. Zoals ik al aangaf is ‘begrip’ een ander woord voor ‘liefde’. Ga daarom, waar mogelijk, de dialoog aan om meer inzicht te krijgen. Blijf in verbinding. Besef ook dat je nooit precies zult weten waarom men handelt zoals men handelt. Dat is een veel te complex netwerk van invloeden. Maar weet dat er altijd een oorzaak is.
Kijk hoe je hier vanuit rust, zonder (of zo min mogelijk) je te verliezen in het verhaal, verandering in gang kunt brengen. En soms/vaak gaat dit niet zomaar. Het is een proces en vaak moet de grond eerst vruchtbaar worden gemaakt om iets moois te kunnen laten groeien.

Samen gelukkig zijn is het allermooiste. Maar dit kan volgens mij niet als jij vindt dat er onrecht is.
Dus nee, bij de pakken neerzitten is wat mij betreft nooit de oplossing.
Mijn motto hierbij is “accepteer de situatie zoals hij is, maar werk met wijsheid en liefde aan een meer heilzame situatie”.
Deze wijsheid gaat in dit geval ook vooral over geduld en begrip.

Bijpassende meditaties
Om deze kwaliteiten te ontwikkelen adviseer ik Metta meditatie, samen met de andere hartkwaliteiten.
Vooral Metta en Gelijkmoedigheid in deze. In eerste instantie vooral gericht op jezelf.
Daarnaast ook de Osho Nadabrahma om kalmer te worden, en de stilte en eenheid te ervaren van waaruit je met wijsheid en liefde kunt handelen.

Nu ik Google op de uitspraak van Thich Nhat Hanh, kom ik deze mooie uitspraak tegen:

If you pour a handful of salt into a cup of water, the water becomes undrinkable. But if you pour the salt into a river, people can continue to draw the water to cook, wash, and drink. The river is immense, and it has the capacity to receive, embrace, and transform. When our hearts are small, our understanding and compassion are limited, and we suffer. We can’t accept or tolerate others and their shortcomings, and we demand that they change. But when our hearts expand, these same things don’t make us suffer anymore. We have a lot of understanding and compassion and can embrace others. We accept others as they are, and then they have a chance to transform.

omgaan met irritaties en lastige mensen
Begrip is een ander woord voor liefde.

Het verhaal van een wijze boer en zijn paard.

“het is zoals het is”

Dit verhaal gaat over een boer en zijn paard

Op een dag brak zijn paard door een omheining en loopt weg. De buurman van de boer komt langs en zegt: “Ik vind het zo erg voor je dat je paard is weggelopen.” Waarop de boer zegt: “Wie weet wat goed of slecht is?”. De buurman is in de war omdat dit duidelijk verschrikkelijk is. Het paard was het meest waardevolle dat de boer bezat.

Maar het paard komt de volgende dag terug en hij brengt 12 wilde paarden mee. De buurman komt terug om het te vieren: “Gefeliciteerd met je geweldige fortuin!” En de boer antwoordt opnieuw: “Wie weet wat goed of slecht is?”.

En de volgende dag temt de zoon van de boer een van de wilde paarden en hij wordt geworpen en breekt zijn been. Opnieuw komt de buurman terug: “Het spijt me van je zoon.” En weer zegt de boer: “Wie weet wat goed of slecht is?”

De volgende dag komt het leger naar het dorp van de boer om alle jonge mannen op te halen, om te gaan vechten in de oorlog. De zoon van de boer hoeft niet mee omdat hij gewond is.

En dit verhaal kan zo doorgaan. Goed. Slecht. Wie weet?

Het moraal van dit verhaal is we een andere kijk kunnen hebben op het Westerse paradigma waarin we onprettige en prettige ervaringen als verkeerd en goed beschouwen. Het is een valse tweedeling. Een ervaring kan hooguit prettig of onprettig zijn.

De oorsprong van dit verhaal is onbekend. Het komt uit de Taoïstische traditie, dus het kan gemakkelijk meer dan 2000 jaar oud zijn. Bijzonder dat betreft ‘wijsheid’ we allen nog op een vergelijkbaar niveau zitten. Misschien zijn we er zelfs wel behoorlijk op achteruit gegaan de afgelopen tijd (zonder hier een goed of fout aan te verbinden ;-). Bovenstaand verhaal is in ieder geval nog steeds volledig relevant voor deze tijd!

 

De Vier Hartkwaliteiten – De Brahma-Vihara

Het Boeddhisme kent de Brahma-Vihara. Dit zijn de kwaliteiten van het hart van waaruit je WILT leven, maar wat niet altijd lukt. Het vergt oefening en inzicht.

De vier hartkwaliteiten (of traditioneel ook ‘de vier verheven toestanden van de geest’) zijn:

  • Metta (Liefdevolle vriendelijkheid > De wens dat alle wezens gelukkig zijn)
  • Karuna (Compassie > De wens dat het lijden van alle wezens minder wordt)
  • Mudita (Altruïstische vreugde > De wens dat alle wezen vreugde mogen ervaren)
  • Upekkha (Gelijkmoedigheid > Het accepteren van het leven zoals het zich ontvouwt. Voor jezelf en de ander)

Uitwerking van de Hartkwaliteiten

Het praktiseren van de vier hartkwaliteiten leidt tot een (meer) diepe staat van onvoorwaardelijk welzijn. Niet afhankelijk van voorwaarden en condities. Ontvankelijk voor verandering. We komen meer in verbinding met anderen. Door verandering in houding naar onszelf en anderen, reageren we op een meer wijze manier dat leidt tot een meer vredige staat van zijn.

“Mensen worden vaak gedreven vanuit verlangens en afkeer. Wijze/Verlichte mensen leven vanuit wijsheid en liefde.”

Hoe beoefenen we ‘De Vier Hartkwaliteiten’?

Bij iedere hartkwaliteit reciteren we zinnen die ons helpen de specifieke hartkwaliteit te ontwikkelen. Deze wensen/zinnen richten we op verschillende ‘groepen wezens’.

Kies niet de moeilijkste personen uit, maar iemand waarop je het eenvoudig kunt beoefenen zonder in sterke emoties te komen. Kies 1 persoon uit, niet meer. Deze persoon staat voor alle personen die in dezelfde groep vallen.

Telefoonboek Metta

Het is mogelijk dat je interesse weg-ebt en-/of ‘het gevoel’ bij de woorden verdwijnt. Silvia Bornstein noemt dit ook wel ‘Telefoonboek Metta’. Weet dat ook dit van voorbijgaande aard is. Vertrouw erop dat het wel weer komt. Besef ook dat Metta meer is dan een gevoel en dichter bij een intentie staat. Ga door met het opnoemen van de zinnen op een mindful wijze.

Liefdevolle Vriendelijkheid meditatie – Metta meditatie

De Metta meditatie is er op gericht liefdevolle vriendelijkheid te ontwikkelen. Het ontwikkelen van liefdevolle vriendelijkheid wordt in de formele beoefening vaak als eerste gedaan, omdat een staat van ‘liefdevolle vriendelijkheid’ een goede basis is voor de beoefening van de andere hartkwaliteiten.

Volgorde van groepen

Van oorsprong wordt gezegd dat we Metta als eerste op onszelf richten omdat dit het makkelijkste zou zijn. Misschien dat het in de tijd van de Boeddha anders was, maar ik weet dat in ieder geval NU niet iedereen een positief zelfbeeld heeft waardoor deze vlieger niet altijd opgaat. Je kunt er dan ook voor kiezen om de Metta als eerste te richten op een inspirerend persoon of ander wezen.

De volgorde van groepen mensen/wezens is liefdevolle vriendelijkheid gericht aan:

  1. jezelf (of 1 en 2 omdraaien)
  2. een inspirerend persoon
  3. een vriend
  4. een moeilijk persoon
  5. alle wezens

Traditionele wensen die we reciteren zijn:

“Mag ik/jij veilig zijn”

“Mag ik/jij gezond zijn”

“Mag ik/jij gelukkig zijn”

“Mag ik/jij leven in vrede”

Kijk welke wensen voor jou passend zijn. Je kunt ook andere woorden gebruiken. Het is beter om er maar 2 te nemen, dan te struikelen over de woorden. Uiteindelijk doen de woorden er niet toe. Het gaat om de intentie. Vertrouw erop dat wat je uitkiest goed is. Ga er niet meer ‘aan sleutelen’ tijdens de formele beoefening. Dit geldt ook voor de zinnen van de andere drie hartkwaliteiten.

Enkele zinnen ter inspiratie:

“Mag ik/jij sterk zijn”
“Mag ik/jij vitaal zijn”
“Mag ik/jij liefde zijn”

Let wel, we wensen iemand iets liefdevols toe, maar we verwachten geen uitkomsten. Wensen is dus iets anders dan hopen en verlangen.
“De achterzijde van de munt ‘hoop’ is ‘angst’.
Ik hoop dat dit gebeurd. Ik ben bang dat dit niet gebeurd.”

Lees ook het artikel: Metta Meditatie

Compassie meditatie – Karuna meditatie

In het Boeddhisme kent men een gezegde:
De leer van de Boeddha heeft twee vleugels, net als een vogel: wijsheid en compassie. Zonder een van de twee zul je gaan dwalen. Wijsheid zonder compassie is droog en onverschillig. Compassie zonder wijsheid wordt papperig, zoet, overdreven sentimenteel.

Daarom is het belangrijk om bij alle hartkwaliteiten ook mindfulness in ogenschouw te nemen. Doe de beoefening met wijsheid. Verder helpt de beoefening van gelijkmoedigheid hier ook bij (zie volgende paragraaf gelijkmoedigheid).

Bij compassie erkennen we als eerste dat er lijden is (zie ‘De Vier Nobele Waarheden’). Bij ieder mens. Niemand kan ontsnappen aan bijvoorbeeld lijden bij geboorte, ziekte en ouderdom. Aan de buitenkant kan het misschien anders lijken, toch is dit een waarheid.

Compassie = NIET medelijden

Bij medelijden neem je het lijden van de ander als het ware over. Bij compassie geef je wel om het lijden van de ander, maar gaat hier zelf niet in mee.

Compassie = NIET oplossingen aandragen

Vaak hebben we de neiging om iemand direct oplossingen aan te bieden. Maar compassie gaat meer over ‘iemand te horen’. Ook wel ‘Holding space’.

Deze Youtube video illustreert goed het verschil: https://www.youtube.com/watch?time_continue=13&v=1Evwgu369Jw

Als er verdriet, medelijden of onverschilligheid ontstaat

Het is goed mogelijk dat als we compassie beoefenen, het tegenovergestelde ontstaat. Dit is niet fout! Omarm wat er ontstaat.
Het beste wat je dan kunt doen is schakelen tussen liefdevolle vriendelijkheid en compassie. Ga eerst terug naar het wensen van liefdevolle vriendelijkheid naar jezelf. En kijk of je dan weer terug kunt keren naar compassie. Je kunt hiertussen heen en weer pendelen.

Zinnen die we kunnen reciteren zijn:

[Eventueel naam] Mag jij vrij zijn van lichamelijk en geestelijk lijden

Of

[Eventueel naam] Ik geef om je. Ik geef om je pijn. Mag de pijn dragelijker worden doordat ik er om geef.

Je kunt eventueel zelfs je Metta wensen riciteren als ze passend zijn bij de intentie van Compassie.

Volgorde van groepen bij het wensen van compassie:

– Een vriend/goede bekende die lijdt

– Iemand die jou heeft geholpen

– Een bekende vreemde (neutraal persoon)

– Jezelf

– Alle wezens

Altruïstische vreugde meditatie – Mudita meditatie

Bij deze vreugde meditatie wensen wij vooral vreugde aan anderen en dit resulteert in geluk in onszelf.

Het is niet ongewoon dat, als wij anderen gelukkig of vreugdevol zien, dat er in onszelf iets anders ontstaat. Denk bijvoorbeeld aan oordelen, jaloezie, verontwaardiging en onverschilligheid. Soms hebben we het idee dat er niet genoeg vreugde voor iedereen is. Met de beoefening van Mudita oefenen we onszelf in altruïstische vreugde.

Let hierbij op (net als bij de andere hartkwaliteiten) dat je mindfulness niet uit het oog verliest. Vreugde zonder mindfulness is bijvoorbeeld extreem extatisch zijn. Door het dolle heen. Dat is NIET wat er wordt bedoeld met Muditata.

De wensen die je kunt gebruiken bij Muditatie meditatie:
Dat jouw vreugde en geluk voort mag gaan.
Dat jouw geluk groter mag worden.”

De volgorde van groepen:
– Een vriend of bekende die geluk ervaart of iets positiefs beleefd

– Een inspirerend persoon

– Een bekende vreemde (neutraal persoon)

– Een moeilijk persoon

– Alle wezens

Het is mogelijk om een moment voor te stellen waarbij iemand gelukkig of vreugdevol was.

Bij Altruïstische vreugde moet ik zelf altijd aan een moment van mijn dochtertje (op dat moment net 3 jaar) denken. Wij geven haar graag zo min mogelijk suiker en heel af en toe mag ze een koekje of een ijsje hebben.
Laatst kwam ik thuis van de supermarkt met een pak koekjes. Ze zegt “Heb jij koekjes gekocht?”. Ik antwoord “Ja, maar ze zijn niet voor jou”. “O” zegt ze. “De koekjes zijn voor oma, die komt vanavond op visite” vul ik aan. Zo’n 4 uur later komt oma eraan en mijn dochter rent naar de voordeur en schreeuwt “Oma! Oma! Papa heeft koekjes voor jou gekocht voor bij de koffie!”.
Ze was zo blij voor oma dat zij die koekjes kreeg, ondanks dat zij deze niet kreeg. Dat is Mudita.

Eigenlijk zelfs dubbele mudita want ik wordt vreugdevol bij het denken aan de vreugde van mijn dochter die vreugdevol was voor de aanstaande vreugde van oma. En zo verspreid Mudita zich voort.

Gelijkmoedigheid meditatie – Upekkha meditatie

De traditioneel Boeddhistische zinnen die we reciteren zijn:

“All beings are the owners of their karma; their happiness and unhappiness depends upon their actions, not on my wishes for them’.

Voor veel mensen is het woord Karma hierin lastig. Bedenk hiermee dat wordt bedoeld dat alles afhankelijk van elkaar is. Dat onze intenties en handelingen er toe doen m.b.t. de uitkomst.

Je kunt hier ook je eigen zinnen bedenken die bij onze huidige tijd passen, zoals:
“[Eventueel naam], ik weet jij hebt pijn. Ik ben niet in staat het ontvouwende (leven) te controleren. Ik geef om je en dit zal je pijn dragelijker maken”

of

“[Eventueel naam], ik geef om je. Ik weet jij hebt pijn. De dingen zijn zoals ze zijn en ik ben niet in staat dit te veranderen.”

Het gaat niet om de woorden. Maar het ontwikkelen van de intentie.

De volgorde bij gelijkmoedigheid verschilt met die van de andere Brahma-Vihara meditaties.
– Start met een neutraal persoon (of wellicht beter gezegd, een bekende vreemde). Het is het makkelijkste om hier je gelijkmoedigheid op te oefenen.

– Een inspirerend persoon

– Een vriend
– Iemand die je niet mag
– Jezelf
– Alle wezens

Gelijkmoedigheid is NIET onverschilligheid. Dan zit je er ver naast. Dit kan ook een ongemerkt proces zijn als je gelijkmoedigheid beoefend. Als je enige vormen van aversie bespeurt kun je tijdelijk stoppen met het beoefenen van gelijkmoedigheid en overgaan tot het opnoemen van liefdevolle wensen.

Met gelijkmoedigheid wordt bedoelt dat we niet gevangen worden daar dat wat we ervaren. Wanneer gelijkmoedigheid goed is ontwikkeld, geeft het een sterk gevoel van vrede.

Zelf gebruik ik ook wel eens het woord ‘evenwichtigheid’ als ik merk dat ik voor een persoon of groep zit die moeite, of verkeerde associaties hebben bij het woord gelijkmoedigheid. Evenwichtigheid wordt meer als een leiderschapskwaliteit gezien en valt dan in betere aarde. Evenwichtigheid komt heel dichtbij de lading van gelijkmoedigheid.

Onlangs heb ik een ‘hart-retraite’ gedaan bij Heather Sundberg en zij had een mooie uitleg over gelijkmoedigheid (vrij vertaald naar het Nederlands):
“Gelijkmoedigheid is de balans en ruimte tussen
niet-reactive geest en hart
gegrond in wijsheid
dat een diep ‘er om geven’ ondersteund
en leidt tot een passende reactie”

 

 

vier hartkwaliteiten brahma viharas

 

De Vijf Krachten bij Meditatie

Wat zijn De Vijf Sterktes in Boeddhisme?

Als we mediteren ontwikkelen we bepaalde ‘krachten’ die ons helpen om meer mindful en met meer tevredenheid door het leven te gaan. Indien je op regelmatige basis mediteert kom je in een ‘heilzame’ vicieuze cirkel terecht, want deze krachten (of ook wel sterktes genoemd) ondersteunen ons ook weer ons meditatieproces waardoor we meer kunnen ‘profiteren’ van de effecten van meditatie.

De Vijf Spirituele Krachten zijn:

  1. Vertrouwen / Overtuiging
  2. Energie / Inzet / Vastberadenheid
  3. Mindfulness
  4. Concentratie
  5. Wijsheid

Deze krachten werken door in ons dagelijks leven, waardoor we ons leven op een hele andere manier kunnen leven en beleven, dan als we niet met meditatie bezig zouden zijn.

De vijf krachten hebben ook een bevorderende, ‘heilzame’ werking tegen hindernissen (hindernissen in meditatie maar ook in het dagelijks leven).  Zo helpt vertrouwen tegen twijfel, energie tegen slaperigheid, mindfulness tegen achteloosheid, concentratie tegen afleiding en wijsheid tegen onwetendheid.

Ook door specifiek Metta meditatie te beoefenen kun je alle vijf Spirituele Krachten cultiveren.

Lees ook het artikel over hoe de vijf krachten ontstaan nadat je balans en harmonie hebt ontwikkeld tijdens meditatie.

 

vijf krachten boeddhisme meditatie

De Vier Nobele Waarheden en het Achtvoudige Pad

De vier Nobele waarheden zijn:

  • 1. Er is Dukkha (Vanuit het Pali wordt Dukkha vaak vertaald naar lijden maar ook stress/ontevredenheid/ongemak valt hieronder; Het gaat niet altijd zoals we wensen) – Meer over: Eerste Nobele Waarheid
  • 2. Het lijden heeft een oorzaak – Meer over: Tweede Nobele Waarheid
  • 3. Er is een einde aan het lijden mogelijk
  • 4. Het einde van lijden kan worden bereikt d.m.v. het achtvoudige pad:
    1. Juist zien (Begrijpen wat Dukkha inhoudt, de oorzaak van Dukkha begrijpen, begrijpen hoe Dukkha ophoudt, het pad begrijpen dat leidt tot opheffing van lijden. Maar ook de karakteristieken van bestaan).
    2. Juiste motivatie (ook wel juiste intentie. Een juiste intentie kan je onder meer ontwikkelen door de beoefening van Metta meditatie)
    3. Juist spreken (geen leugens, roddelen, laster etc. lijdt tot verwarring/onrust)
    4. Juist handelen (niet stelen, seksueel wangedrag, etc. lijdt tot verwarring/onrust)
    5. Juiste manier van levensonderhoud (onder ander vanuit ethisch aspect bekeken, kun je jezelf in de spiegel aankijken? En ook is het bevordelijk voor de ontwikkeling van de Verlichtingskwaliteiten.)
    6. Juiste inspanning (niet krampachtig/gespannen, niet lui, maar alert zijn in het moment met een bepaalde lichtheid. Dit is voor iedereen anders en een ieder dient hier de middenweg in te zoeken)
    7. Juiste aandacht/opmerkzaamheid/meditatie (in het nu aanwezig) > Je kunt mindful zijn op de vier velden van aandacht: 1. Lichaam 2. Geest 3. Gevoelens 4. Mentale objecten (zie het schema van de Satipatana Sutta)
    8. Juiste concentratie > Concentratie is een zijnskwaliteit. Je kunt de het niet afdwingen, maar wel de voorwaarden voor scheppen. Onder meer door concentratie en juiste inspanning. Concentratie is dan ook meer een uitkomst van het zesde en zevende aspect van het pad.

Hoe kan dit achtvoudige pad concreet in de meditatie en in je dagelijks leven worden toegepast en hoe reduceert dit het lijden en komt dit het geluk ten goede? Hierover zal ik vanaf nu een aantal blogartikelen schrijven en hieronder deze artikelen opsommen.

Lees ook dit artikel geschreven door Bhikku Bodhi over het achtvoudige pad (Engels talig) 

Hoe kunnen de Vier Nobele Waarheden en Het Achtvoudige pad in het dagelijks leven worden toegepast?

Het is interessant om regelmatig te reflecteren bij ‘lijden/stress/ongemak’ of er ook ‘onnodig’ lijden is voortkomend uit verlangen of afkeer. De tweede pijl die ik toelicht in de Eerste Nobele Waarheid.
Willen we iets bereiken dat (nog) buiten onze mogelijkheden ligt? Willen we iets vasthouden (denk aan een situatie, bezit, persoonlijkheden, fysieke omstandigheden, mentale omstandigheden, etc) dat van ons weg dreigt te gaan of al bij ons weg is?
Of de andere kant van dezelfde medaille: Willen we de dingen anders dan ze zijn? Willen we iets niet, dat we wel op ons bordje krijgen?
Als dat zo is ga dan na wat voor invloed dit op je heeft in alle aspecten.
Heb hier geen oordeel over, maar bekijk het als het ware van bovenaf, met mildheid, met een innerlijke glimlach. Vervolgens kun je ook het Achtvoudige pad bij langsgaan en inzicht proberen te krijgen in hoe het ‘lijden’ dat zich heeft aangediend zich verhoudt tot het Achtvoudige pad. Door dit te doen krijg je inzicht. Onder meer in welke verlangens heilzaam zijn en welke niet.
Een uitspraak die volgens mij van Nisargadatta afkomstig is: De meeste mensen handelen vanuit verlangen en afkeer. Verlichte mensen handelen vanuit wijsheid en liefde.
Ik toets mijn gedrag en overtuigingen hier regelmatig aan.

Belangrijk om in ogenschouw te nemen

– Dukkha wordt vaak vertaald als lijden. Hiermee worden niet alleen grote vormen van lijden mee bedoeld zoals ziekte en dood, maar juist ook stress en kleine ongemakken als frustraties en ontevredenheid. Het gaat niet altijd zoals wij wensen.
– Graag spreek ik in eerste instantie over het reduceren van lijden/ongemak in plaats van het ‘opheffen van lijden’
– Anatta wil niet zeggen dat er geen zelf is, maar als je juist ziet (non-dualistisch) dan zie je geen zelf meer. Er is niet een onveranderlijk, permanent iets dat we zelf kunnen noemen. Volgens de geschriften wou de Boeddha op de vraag “is er geen zelf?” geen antwoord geven. Bij juist zien verdwijnt de vraag en is hier geen antwoord nodig.

Op deze pagina heb ik een filmpje staan van Paul Smit over Wat is Non-Dualiteit

In het volgende artikel gaan we dieper in op: De Eerste Nobele Waarheid en lees hier ook mijn artikel over De Tweede Nobele Waarheid.

Door Gerjan Schoemaker, Vihara meditatie

 

Het achtvoudige pad

De tweede nobele waarheid: Lijden heeft een oorzaak

Lees voordat je dit artikel leest: De Eerste Nobele Waarheid

“Hij weet gelijk het werkelijk is ‘dit is het ontstaan van dukkha’
– Satipatthana Sutra –

 

De oorzaken van lijden (dukkha)
In de Eerste Nobele Waarheid wordt vastgesteld dat er lijden (dukkha) is. In de Tweede Nobele Waarheid gaan we in op de oorzaak van het lijden.
Dukkha komt voort uit:
– verlangen
– afkeer of
– onwetendheid

Hierbij is verlangen misschien wel het voornaamste aspect. Gezien afkeer eigenlijk ook verlangen is. Afkeer is het verlangen iets niet, of iets anders te willen. Onwetendheid maakt de oorzaak van verlangen troebel.

Er zijn drie vormen van verlangen die onnodig lijden veroorzaken, namelijk:
– Zintuiglijk verlangen: Verlangen naar plezierige gevoelens die ontstaan door zintuiglijk contact (denk aan lekker drinken, eten, sex, etc.)
– Verlangen te zijn (denk aan manifestatiedrang maar ook te willen blijven zijn zoals het nu is)
– Verlangen niet te zijn (denk aan vernietigingsdrang maar ook anders te willen zijn dan het nu is)

Gehechtheid of hunkering
Persoonlijk spreek ik liever over gehechtheden en hunkering dan verlangens. Verlangen op zich is niet iets mis mee. Er zijn dan ook gezonde en ongezonde verlangens (heilzame of onheilzame verlangens). Het leven brengt veel onbevredigende verschijnselen met zich mee. Het gaat niet altijd zo ideaal, vredig, perfect, prettig, comfortabel zoals wij wellicht wensen. Dat hebben we ook gesteld in de Eerste Nobele Waarheid. Echter ontstaat er ontstaat pas lijden als er hunkering of gehechtheid bij aanwezig is. Dus als er een verlangen is, dan is dat op zich geen probleem. Echter als er weerstand ontstaat omdat het verlangen niet wordt vervuld (door hunkering of gehechtheid aan het verlangen) of als we dermate gehecht zijn dat we niet willen loslaten, dan ontstaat er werkelijk lijden.

 

Voorbeeld van hoe hunkering of gehechtheid leidt tot lijden
Stel dat er iets volledig anders gaat dan jij jezelf had voorgesteld. Bijvoorbeeld je hebt een gesprek met je manager en je verwacht een promotie. Je weet dit bijna zeker gezien de informele gesprekken die je al hebt gehad met deze zelfde manager. In tegenstelling wordt je contract niet verlengt omdat het niet goed gaat met het bedrijf.

Dan zijn er twee manieren om hiermee om te gaan:
1. De eerste manier van reageren: Het als een feit aannemen dat dit de situatie is, en van daaruit verder handelen. Let wel! Dit houdt dus niet in dat je zomaar alles over je heen moet laten komen. Integendeel. Door opmerkzaamheid en je niet te identificeren lukt het vaak om ‘heilzamer’ te reageren en wellicht ben je zelfs beter in staat om de manager te overtuigen dat ze beter af zijn als zij jou die promotie geven. Echter, je kunt dit proberen zonder dat je hunkert naar een ‘positieve’ uitkomst.

In dit voorbeeld accepteren we dus wat er is. Maar reageren we wel op een manier die goed voor ons is.

Om dit te kunnen zijn er de nodige aspecten nodig zoals je niet identificeren, opmerkzaam zijn en handelen met wijsheid. Hierover meer in de Vierde Nobele Waarheid.

2. De tweede manier van reageren: De situatie niet accepteren. Je laat je wellicht leiden door onder meer irritatie, boosheid of angst. Hierbij ontstaat er een psychologisch lijden. Je identificeert je volledig en hebt gedachten als ‘ik heb net een nieuw huis gekocht, hoe moet ik die hypotheek betalen. En we verwachten straks een kindje hoe kan ik daar goed voor zorgen. Wat een gemene streek van die manager, in de wandelgangen schijnheilig positief zijn en dan nu opeens zich zo opstellen. Ik krijg hem nog wel.’ En mogelijk reageer je dan ook op een minder heilzame manier en maak je de dingen nog ‘erger’ dan ze zijn. In ieder geval lijd je er persoonlijk onder. Je accepteert niet wat er is. Er was hunkering naar een bepaalde situatie en het pakte anders uit. Je accepteert niet de Eerste Nobele Waarheid ‘er is lijden’.

 

Verlangens en gehechtheden zijn in essentie niet slecht
Natuurlijk is het niet zo dat verlangens slecht zijn. Verlangen naar eten is bijvoorbeeld een ‘heilzaam’ of ‘gezond’ verlangen. Echter als je genoeg voedsel hebt en er ontstaat verlangen naar chocolade, dan kan je jezelf afvragen hoe heilzaam dit verlangen is. Echter, ook dit verlangen op zich is dus niet slecht (sowieso wordt er in het boeddhisme nooit over goed en slecht gesproken). Dit verlangen hoeft ook niet tot onnodig lijden te leiden als we ons niet identificeren en opmerkzaam blijven. Het ontstaat nu eenmaal. Het komt op. Echter als dit een hunkering wordt, als we per se chocolade willen hebben kan het leiden tot onnodig lijden.

Gehechtheden zijn ook niet per se verkeert. Zo meen ik dat het heel heilzaam is om gehecht te zijn aan je familieleden. Voor een baby geldt zelfs hoe meer gehecht hoe beter. Echter kan ook gehechtheid aan familie doorslaan in onheilzame of ongezonde gehechtheden. Je kan immers niet alles controleren.

 

Het gaat er om: In hoeverre kun je de identificatie loslaten en opmerkzaam blijven.
Je moet zeker niet van verlangens af. Je dient er een wijze relatie mee aan te gaan.

 

Wat is de oorzaak van jouw lijden?
Hierboven heb ik een heel concreet en praktisch voorbeeld geschetst. Echter veel lijden zit dieper en is ook minder zichtbaar. Veel mensen hebben terugkerende vormen van lijden. Zoals vaak wederkerende onrust, irritatie/boosheid, angst, eenzaamheid, verdriet, etc.. Ga voor je jezelf eens na wat voor verlangen, afkeer en/of onwetenheid hieraan ten grondslag licht. Dit is vaak een zeer complex gegeven en onderzoek hierna kan lijden tot inzichten, wijsheid en uiteindelijk zelfs tot het opheffen van lijden.

 

Het opheffen van lijden in de Vierde Nobele Waarheid
Hoe kunnen we nou bevrijd worden van dit lijden? Dit wordt uitgelegd in De Vierde Nobele Waarheid.

 

vierde nobele waarheid achtvoudige pad

De Eerste Nobele Waarheid: Er is lijden – Dukkha

“Er is dukkha. PUNT.”

De eerste nobele waarheid is dat er lijden/stress is. Vooral in het Westen doen we er van alles aan om dit niet onder ogen te komen, maar het is een feit dat er lijden is in ons bestaan. Door dit alleen al te erkennen kunnen we het lijden reduceren.

Wat bedoelen we met lijden?

Met lijden bedoelen we niet alleen de ‘zware’ vormen van lijden zoals ziekte en dood, maar vooral ook kleinere ongemakken waaronder irritatie, ontevredenheid en teleurstelling. Het Pali woord dukkha wordt (vaak) vertaald met het Nederlandse woord lijden, maar het dekt niet helemaal goed de lading. Het woord dukkha bestaat uit twee delen, Du en Kha. Du betekent ‘moeilijk’ en ‘Kha’ betekent leeg. Een specifieke verwijzing hiermee is het ronde gat in het midden van een wiel. Als deze niet perfect past op de as wordt het een hobbelige rit. En dat is een goede metafoor voor dukkha. Hoewel dukkha meestal vertaald wordt naar lijden, is ‘stress’ misschien nog wel een betere vertaling.

“De dingen gaan niet altijd zoals we wensen”

Pad naar bevrijding

De vier edele waarheden vormen in het Boeddhisme de basis voor het pad naar bevrijding (van lijden). Of ook wel het pad naar ontwaking of verlichting genoemd.

Wat is dukkha praktisch gezien?

Je kunt het zo zien dat er twee vormen van lijden zijn. De eerste is vorm is ‘iets dat jou overkomt’. Stel je fiets per ongeluk tegen een stilstaande auto aan. Je valt op de grond en schaaft je handen en de auto heeft een deuk. Dat je handen pijn doen is een vorm van dukkha die niet te voorkomen is. Er is pijn (hoewel dit vanuit absoluut perspectief ook een concept is). De tweede vorm van dukkha zijn de gedachten die hieruit voort vloeien. “O nee, wat dom van mij. Waarom let ik nou weer niet goed op. Degene eigenaar van deze auto is vast woedend. Hoeveel zal het wel niet kosten. Hoe moet het dan met dit en dat.” Alle deze gedachten vormen een vorm van lijden die we ‘onnodig lijden’ kunnen noemen.

Volgens de boeddhistische filosofie is deze tweede vorm van lijden op te heffen. Op absoluut perspectief kunnen zelfs beide vormen van lijden verwijden.

In de boeddhistische geschriften staat: “Geboren worden is lijden, ouder worden is lijden, ziekte is lijden, gescheiden worden van degene die we liefhebben is lijden, niet krijgen wat je wilt is lijden, in het kort: de vijf categorieën van gehechtheid zijn lijden“.

De tweede vorm van lijden is optioneel

De Boeddha heeft eens een vergelijking gemaakt met twee pijlen:

“Als een persoon geraakt wordt door een pijl, is dat pijnlijk? Als een persoon wordt geraakt door een tweede pijl, is dat nog pijnlijker?”

De Boeddha legde dit als volgt uit:

“In het leven hebben we geen controle over de eerste pijl. Maar de tweede pijl is onze reactie op de eerste. De tweede pijl is optioneel”

De tweede pijl in dit voorbeeld is te vergelijken met de gedachten en emotionele reactie die ontstaat als we tegen een auto aanfietsen, zoals hierboven omschreven.

Het erkennen maakt dat je niet onaangenaam verrast komt te staan

Onlangs hoorde ik een mooie metafoor. “Stel dat je met de hond gaat wandelen in een bos bij jou in de buurt. Plotseling springt er iemand in een berenpak voor je met een luide brul. Waarschijnlijk zal je je een hoedje schrikken. Maar stel nou dat een goede vriend jou van te voren waarschuwt. Hij zegt dat er iemand een gek pak heeft aangetrokken en mensen probeert te laten schrikken in het bos. Op dat moment ben je er op voorbereid. Wellicht zal je nog schrikken, maar je het zal een stuk minder zijn dan als je het totaal niet verwacht.”. Hetzelfde geldt voor het besef dat ook jij niet vrij bent van lijden. Zo is bijvoorbeeld iedereen onderhevig aan ziekte, ouderdom en dood.

Deze metafoor heb ik ook aan mijn meditatiegroepen verteld. Hier stuitte ik soms op de opmerking ‘als ik weet dat er iemand in het bos op mij zit te wachten, zal ik juist extra bang zijn’. Dit kan uiteraard zo zijn, echter is het de kunst om er een andere houding bij te ontwikkelen. Dat je leert het leven te nemen zoals het komt, in plaats te leven vanuit angst. In feite hebben we het hier ook over de tweede vorm van lijden.

Opheffing eerste vorm van lijden

Graag wil ik hier persoonlijk aan toevoegen dat vanuit een non-duaal perspectief ook de eerste vorm van lijden opgeheven kan worden. Pijn, stress, ongemak zijn vanuit dit perspectief slechts concepten, woorden, labels.
Echter ben ik wel voorzichtig met dit statement, want hiermee kun je vreselijk leed bagatelliseren.

Toch kan het helpen, verlichtend werken, om regelmaat hierop te reflecteren. Bijvoorbeeld enkele dagen vanuit bewust vanuit dit perspectief kijken. Eigenlijk is dit niets anders dan in ‘het Zijn vertoeven’. Echter vergt dit wel de nodige mate van inzicht en wijsheid om dit te kunnen (oefenen). Het Theravada Boeddhisme zoals ik dit ken legt hier geen nadruk op. Vanuit de Advaita Vedanta stroming is dit echter het voornaamste waarop wordt gereflecteerd.

Een andere manier om op een meer lichte wijze met de eerste vorm van lijden om te gaan is het ontwikkelen van vertrouwen. En dan met name ‘vertrouwen in het leven zoals het zich ontvouwt’. Dat het goed is zoals het gaat. En met goed bedoelen we dan niet wat JIJ denkt dat goed is. Maar goed zoals het is. Er wordt wel eens gesteld dat het leven niet eerlijk is. En natuurlijk is het zo dat de een meer op het bordje krijgt dan de ander. Echter wel of niet eerlijk is ook vanuit duaal perspectief. Het leven nemen zoals het komt, zonder er een goed of fout op te leggen, werkt bevrijdend.

Drie aspecten van De Eerste Nobele Waarheid

De drie aspecten van De Eerste Nobele Waarheid zijn: Er is lijden. Het lijden moet begrepen worden. Het lijden is begrepen.

Een uitspraak door Thich Nhat Hanh:
“The art of happiness is also the art of suffering well. When we learn to acknowledge, embrace, and understand our suffering, we suffer much less.”

Het lijden is universeel

Wellicht helpt het ook door te beseffen dat iedereen lijdt. Je staat er niet alleen voor. Het is universeel.
De wetenschap dat jij lijdt zoals anderen ook lijden, leidt naar compassie voor jezelf en voor anderen.

Er is een weg om bevrijd te worden van lijden

Het is niet alleen kommer en kwel. Zeker niet. In De Vierde Nobele Waarheid wordt ‘een pad’ uitgelegd waarbij we het lijden kunnen opheffen. Waarbij we ieder geval het onnodig lijden aanzienlijk kunnen reduceren. In De Tweede Nobele Waarheid gaan we dieper in op de oorzaak van lijden (verlangen, aversie en onwetendheid) en bij De Derde Nobele Waarheid gaan we dieper in op het feit dat lijden overwonnen kan worden en (groter) geluk kan worden bereikt.

Geluk

Wat is geluk eigenlijk? Voor veel (Westerse) mensen staat genieten gelijk aan geluk. Daardoor wordt er massaal gestreefd naar comfort en zoveel mogelijk geniet momenten. Deze hunkering leidt echter vaak juist tot lijden. Het is namelijk feit dat dit niet altijd mogelijk is. Het is niet iets blijvends.
Als ik spreek over geluk gaat het meer over gelijkmoedigheid, een tevredenheid en innerlijke vreugde. Vanuit deze staat van tevredenheid zijn we gelukkig, ongeacht wat er op ons pad komt.

Genieten…, mag dat dan nog wel?

Maar betekent dit dat ik niet meer mag genieten? Zeker wel. Het is zelfs zo dat als je minder dukkha gaat ervaren, er een grotere helderheid en opmerkzaamheid ontstaat. Hiermee wordt een fundament gelegd voor een grotere, innerlijke vreugde. Dit maakt dat je juist meer vreugdevol kunt zijn bij prettige omstandigheden en minder lijdt bij onprettige omstandigheden. Als je iets lekkers eet, eet met echte aandacht. Als je een kind vasthoud, houd je kind vast met echte aandacht. Als je naar de blauwe lucht kijk, kijk met echte aandacht. Het is wel zo dat naarmate je bewuster leeft, naarmate je transformeert, de bronnen van waar jij van geniet verschuift. Het gaat veelal meer in de kleine dingen zitten, in plaats van de dingen die een zogenaamde kick geven.

Lees hier: De Tweede Nobele Waarheid. Het lijden heeft een oorzaak.

Lees hier ook: “De Vier Nobele Waarheden

 

 

Door Gerjan Schoemaker
Vihara meditatielessen en webshop

Meditatie maakt je niet overschillig of een mak schaapje

Meditatie maakt NIET onverschillig

Als je voor het eerst uitleg krijgt over (delen van) de Boeddhistische filosofie en of meditatie kan het zijn dat dit de indruk geeft dat je wat onverschillig en passief wordt. Dit is echter niet het geval en graag licht ik hier een en ander over toe om misverstanden uit de weg te ruimen.

Acceptatie BETEKENT NIET Je er bij neerleggen
Gelijkmoedigheid BETEKENT NIETonverschillig

Acceptatie
Meditatie betekent in de kern 'zijn met dat wat er is', zonder oordeel. We accepteren hetgeen dat het leven aan ons presenteert.
Acceptatie betekent echter niet dat je jezelf overal bij neerlegt. Integendeel, door bewustwording en opmerkzaamheid zien we meer helder wat er gebeurt en hebben we de keuze om hiernaar te handelen. Door het te accepteren en niet in verzet te gaan tegen 'wat is' zal je ook minder krampachtig/geforceerd reageren en juist 'beter' handelen.

Onlangs hoorde ik iemand een metafoor maken:
Het leven is een spelletje Tetris. Je accepteert wat zich aandient en gaat hiermee aan de slag. Dus als je met Tetris vier vakjes op een rij vrij hebt kan je wel wensen voor een liggend balkje, maar als zich wat anders aandient accepteer je dat en geef je deze een zo goed mogelijke plek.

Gelijkmoedigheid
In de Boeddhistische filosofie wordt veel het woord gelijkmoedigheid gebruikt. Persoonlijk gebruik ik liever de term 'evenwichtig', als dat passend is. Evenwichtigheid heeft voor mij, als Westerse mens, een betere accociatie. Er wordt dan ook niet bedoeld dat als je gelijkmoedigheid ontwikkeld dat je passief, emotieloos en/of onverschillig wordt. Het betekent meer dat jij controle hebt over je emoties in plaats van dat emoties controle hebben over jou!

Waarom mindfulness?

Waarom opmerkzaamheid ontwikkelen?

Steeds meer mensen beginnen met mediteren en volgen mindfulness cursussen, maar waarom eigenlijk? De aanleiding is vaak dat de mensen stress, onrust, slapeloosheid, angsten, depressies, negatieve gedachten of andere 'onprettigheden' ervaren. Echter eenmaal op het pad van bewustwording komt men erachter dat meditatie en mindfulness veel meer positieve effecten heeft. Mindfulness geeft rust en tevredenheid. Oftewel geluk. Maar hoe zit dit nou eigenlijk?

Door mindfulness krijg jij meer grip op je gedachten en emoties, in plaats van dat zij jou volledig controleren

Opmerkzaam zijn op je gedachten, emoties en zintuigelijke indrukken is een vaardigheid die eigenlijk op de basisschool al geleerd zou dienen te worden. Het is eenvoudig en complex tegelijkertijd. De basis is eenvoudig: je bent opmerkzaam op wat voor je gedachten, emoties en zintuigelijke indrukken je ervaart en dit geeft je de keuze om hier naar te handelen. Om regelmatig opmerkzaam te zijn en mindfulness toe te passen is echter niet zo eenvoudig. Dit vergt oefening en ervaring. Meditatie kan dit leerproces versnellen.

Door mindfulness ontstaat er ruimte tussen een impuls en een handeling.

Een voorbeeld:

Stel je zit in een auto en je wordt afgesneden door een andere auto. Het is goed mogelijk dat je een gedachte krijgt als: "Wat een *****, hij snijdt mij zomaar af. Kan die niet uitkijken!" 
En wat er dan vaak gebeurt is dat je direct op deze gedachte reageert. Je wordt boos. Je kaken, gezicht en andere spieren trekken samen. En je gaat misschien wel schreeuwen, toeteren of een middelvinger opsteken. Er is geen ruimte tussen de impuls en jouw reactie. 

Als je echter mindful bent kan je opmerken wat voor gedachte er naar boven komt en je kan ook opmerken hoe je lichaam hierop reageert. 
Echter, je hoeft vervolgens hier niet naar te handelen door je middelvinger op te steken en uit je raam allerlei verwensingen te schreeuwen, terwijl je buurvrouw op de fiets naast jou staat en hier 'het hare van denkt'. 
Er ontstaat namelijk ruimte tussen een gedachte en/of emotie en een handeling.

Door mindfulness krijg je meer grip op je gedachten en emoties, in plaats van dat zij jou volledig controleren.

Dit wil niet zeggen dat je niet meer boos of gefrustreerd mag worden. Integendeel. Als het nuttig is dan kan dit zeker. Maar naarmate je meer opmerkzaamheid en bewustwording ontwikkeld, zal je inzien dat het lang niet altijd in je voordeel werkt. Vaak niet.
En als je wel boosheid of frustratie uit, dan is het mogelijk dit op die manier te doen zoals jij dit wilt. Het wordt een bewuste keuze en een enigzins gecontroleerde uiting.

Mindfulness helpt bij piekeren en (andere) negatieve gedachten

Nee, het is niet zo dat je door Mindfulness (alleen) nooit meer zal piekeren of negatieve gedachten krijgt. Het is wel zo dat piekergedachten aan kracht afnemen en minder lang duren. Allereerst ben je sneller bewust van piekergedachten en dit geeft de mogelijkheid om afstand te scheppen. Vaak zijn het reperterende gedachten die vrijwel geen tot weinig nut dienen. Natuurlijk is het zo dat als je een probleem hebt dat je niet 'je kop in het zand moet steken', maar je doet er vaak verstandig aan om het werken aan een oplossing te parkeren. Ook hebben je hersenen uiteraard geen 'uitknop' waar je eenvoudig op kan drukken om de gedachten te stoppen. Maar door opmerkzaamheid schep je ruimte en een ander perspectief waardoor de intensiteit van de negatieve gedachten afneemt en mogelijk ook sneller tot stilstant komen. Je kan hiervoor de volgende stappen toepassen:

  1. Opmerkzaam zijn dat er negatieve gedachten zijn.
  2. Verwelkom het en accepteer dat het op dit moment zo is. Zonder oordeel.
  3. Opmerkzaam zijn hoe je lichaam hierop reageert. Wat kan je in je lichaam waarnemen en merk op dat de lichamelijke sensaties continu veranderen.
  4. Zie hoe de gedachten zijn geconstrueerd. Merk reperterende gedachten op. Weet dat je deze neurotische gedachten niet als waarheid hoeft aan te nemen. 
  5. Plan een moment om serieus, van bovenaf, met het probleem bezig te gaan. Eventueel met pen en papier met actiepunten.
  6. Zijn met wat er is. Als je aandacht naar je gedachten wordt getrokken observeer je deze als het ware vanaf een afstandje. Anders richt je jouw aandacht op je lichaam. Eventueel, indien mogelijk, concentreer je op de lichamelijke sensaties die je kan waarnemen op de ademaling. Doe dit met liefdevolle vriendelijkheid. Accepteer dat het nu is zoals het nu is. 

Mindfulness geeft de mogelijkheid niet op al je verlangens in te gaan

Mindfulness kent zijn oorsprong vanuit het Boeddhisme. Vipassana Meditatie is de meditatievorm van waaruit minfulness zoals wij het kennen is ontstaan. In de Boeddhistische filosofie wordt gesteld dat Verlangen, Afkeer en Onwetendheid de bronnen zijn voor al het (onnodige) lijden in de wereld. Nu is lijden een zwaar maar veelomvattend woord. Kleine frustraties en ongemakken wordt hier ook onder verstaan. 

Door mindfulness te ontwikkelen is het mogelijk om dit 'lijden' voor een groot deel te beperken. Laten we bijvoorbeeld inzoomen op verlangen. We maken onderscheid tussen 'heilzaam' en 'onheilzaam' verlangen. Heilzaam verlangen kan bijvoorbeeld het verlangen naar een geliefde zijn. Onheilzaam verlangen kan bijvoorbeeld het verlangen naar een brownie zijn terwijl je eigenlijk wilt afvallen. 
Doordat je opmerkzaam bent dat je het verlangen hebt terwijl de brownie voor het grijpen ligt, heb je de keuze om deze toch te laten liggen omdat je van jezelf weet dat je dit eigenlijk niet wilt. Je spreekt hiermee je innerlijke discipine aan.

Door mindfulness is het mogelijk oude conditioneringen te doorbreken en te kiezen voor iets anders.

Door meditatie ontwikkel je innerlijke discipline

Door meditatie kunnen we deze 'innerlijke discipline' overigens ook verder trainen. Stel je bent aan het mediteren en je merkt op dat je niet met de aandacht bij het anker bent, maar in gedachten een probleem aan het oplossen. Voorafgaand aan de meditatie hebben we de intentie uitgesproken om bij de ademhaling te blijven, dus het is dan eigenlijk de bedoeling om het verhaal niet verder af te maken. Je gaat vanuit een afstandje kijken naar wat voor soort gedachten je hebt, maar je zet de gedachten niet (bewust) voort. Je keert vervolgens terug naar de ademhaling. Nu is dit natuurlijk erg moeilijk. Als je een probleem aan het oplossen bent wil je de gedachte maar wat graag afmaken. Als je dit echter niet doet en toch telkens terugkeert naar de ademhaling, ontwikkel je 'innerlijke discipline'. Uiteraard is het mogelijk om na de meditatie tijd en ruimte te nemen om eventuele problemen aandacht te geven.

Door meditatie ontwikkel je mindfulness

Ook ontwikkel je door meditatie opmerkzaamheid, oftewel mindfulness. Je probeert hele meditatiesessies vanuit de rol van de toeschouwer te aanschouwen wat er gebeurt. Je probeert bewust te zijn van de sensaties in je buik bij een zitmeditatie, of van de voeten bij een loopmeditatie. Indien je afgeleid wordt door gedachten probeer je opmerkzaam te zijn op het soort gedachten. Indien je een emotie ervaart probeer je opmerkzaam te zijn op de gedachten die erbij horen en de sensaties die je in het lichaam kunt waarnemen. Indien je pijntjes in je lichaam ervaart probeer je met aandacht de pijn te observeren. Je onderzoekt of deze in intensiteit verschilt, van plek verandert, de temperatuur verandert, etc. etc.

De hele meditatie proberen we opmerkzaam te zijn. En hoewel dit vaak niet lukt, trainen we ons hierin door telkens weer terug te gaan naar de rol van de toeschouwer.

Door opmerkzaamheid of mindfulness leef je meer in het 'NU'

Door steeds vaker bewust te zijn van de handelingen die je verricht, en deze met aandacht doet, kom je los van je oude conditioneringen. Bij oude conditioneringen ben je continu bezig om naar een 'einde' te werken. Je bent niet met aandacht in het huidige moment. Als je handen wast voor het eten ben je al bezig met het eten, als je aan het eten bent ben je al bezig met wat je daarna gaat doen. Je bent altijd bezig met een 'einde' dat er nooit komt want het enige dat er is, is het huidige moment

Hoe kan je opmerkzaamheid of mindfulness ontwikkelen?

Als je opmerkzaamheid eerst oefent met simpele dingen zoals mindful eten of mindful de deur open doen en je blijft dit uitbouwen dan lukt het uiteindelijk in steeds meer situaties 'vanzelf' (lees ook de leercircel van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam). Je wordt langzaam bekwaam in mindful leven en dat geeft rust en geluk doordat je niet continu bezig bent om naar het volgende punt toe te werken.

Zelfs in verbinding met anderen of als je aan het werk bent.

Loopmeditatie is, naast zitmeditatie, overigens ook een goede training om mindfulness te ontwikkelen.

Mindfulness Quote

De volgende quote legt mindfulness treffend uit:

“Mindfulness gives you time. Time gives you choices. Choices, skillfully made, lead to freedom. You don’t have to be swept away by your feelings. You can respond with wisdom and kindness rather than habit and reactivity.”

― Henepola Gunaratana

 

Lees ook: Wat is mindfulness?

Infographic over mindfulness:

mindfulness

 

Door Gerjan Schoemaker, meditatieleraar bij Vihara meditatielessen en winkel

Natuurlijk ouderschap en Onvoorwaardelijk ouderschap

Verschil en overlap tussen ouderschap en Onvoorwaardelijk ouderschap

Blog door Kristin van Little Greeny.

Het verschil tussen gedrags- en humanistische opvoeding weten de meeste bewuste ouders nog wel te onderscheiden, maar het verschil tussen natuurlijk en onvoorwaardelijk ouderschap is even wat lastiger. Wat is precies de overlap en het verschil tussen deze twee vormen van opvoeden?

Natuurlijk en onvoorwaardelijk ouderschap vloeit uit de humanistische opvoedingpsychologie. De humanistische opvoeding gaat voornamelijk over de gelijkwaardigheid tussen jou en het kind. Ieder mens is gelijk in basisbehoeften. Natuurlijk kan een kind nog geen belangrijke beslissingen nemen maar als het kind een redelijke leeftijd heeft bereikt kan er wel naar zijn of haar mening gevraagd en geluisterd worden. Bij humanistische opvoeding staat de zelfontplooiing en ontwikkeling van het kind altijd voorop.

Het natuurlijk ouderschap zegt onder meer iets over de hechting met je kind. Deze vorm van opvoeden gaat er vanuit dat het kind zich goed moet kunnen hechten aan één van de ouders, dit is vaak de moeder. Om dit goed te kunnen regelen heeft het kind de verzorging en aanwezigheid van de moeder dag en nacht nodig. Samen slapen (co-slapen), het dragen in een draagdoek of draagzak en borstvoeding kunnen manieren zijn om de hechting tussen beiden goed te laten verlopen.

Bij onvoorwaardelijk ouderschap bekijk je de gevoelens en de motivatie achter het gedrag van het kind. Je laat opvoedsituaties geen machtsstrijd worden met een winnaar en verliezer, maar zoekt samen naar oplossingen en alternatieven. Op deze manier leer je elkaar beter kennen en werk je actief aan een goede relatie met je kind. Kinderen hebben snel de neiging zichzelf te spiegelen aan hun ouders. Wanneer je jezelf open opstelt, veel interesse toont en oordelen probeert te vermijden zal je jouw kindje opvoeden met ongeveer dezelfde eigenschappen als jij.

De verschillen van deze twee vormen van ouderschap zijn in de praktijk minder makkelijk te onderscheiden. Toch is het handig om enige kennis van deze opvoedingsmethodes te hebben zodat je er achter komt welke methode jou het meest aanspreekt. Je kunt misschien zeggen dat het natuurlijk ouderschap draait om hechting en het onvoorwaardelijk ouderschap over hoe je elkaar aanvoelt en met elkaar communiceert. Vaak wordt onvoorwaardelijk ouderschap als opvolger van het natuurlijk ouderschap gezien. Natuurlijk is het mogelijk om de twee methodes te combineren en niet één van de twee kiest. Alles mag en kan, wanneer jij je maar goed voelt bij de opvoeding van je kind.

Blog door Kristin van Little Greeny.

Rust door inzichten uit de meditatie

Rust krijgen door meditatie en onstane inzichten uit de meditatie

Ik schat dat zeker 8 op de 10 mensen die bij mij beginnen met meditatie, als motivatie “het krijgen van rust” aangeven. Laten we daarom hier dieper op ingaan. Voor dit specifieke onderdeel ben ik (weer eens) geïnspireerd geraakt door Dingeman Boot tijdens een retraite die hij onlangs begeleidde.

Als ik het in dit artikel heb over rust, bedoel ik ook ‘innerlijke vrede’, ‘vrijheid’ en hieruit voortvloeiend ‘geluk’.

Rust door Meditatie

Het is wetenschappelijk bewezen dat meditatie inderdaad ‘rust’ teweegbrengt. Zo ontstaan er aanwijsbare veranderingen in de hersenen. Klik hier indien je 1 van de onderzoeken wil lezen.

Daarnaast hoef je geen geleerde te zijn om te beseffen dat als je op een kussen gaat zitten met de intentie niet te denken, dat je dan tot rust komt. Je hersenen mogen eindelijk even tot stilstand komen. Echter bedoel ik in dit artikel rust die de volgende dag niet weg is. Ik bedoel wezenlijke rust, die je ook ervaart tijdens je dagelijkse leven. En ook daar draagt meditatie dus aan bij.

Eenmaal “op het pad van meditatie” ontstaan ook weer inzichten die versterkend werken bij het krijgen van rust. Er ontstaat een levensovertuiging die rust verankert. Innerlijke vrede die een onderlaag biedt bij alle situaties die je tegenkomt.

Rust door inzicht
De boeddhistische filosofie biedt vele inzichten, en wie al langer het pad van meditatie bewandeld, komt automatisch zelf ook tot deze inzichten.

Inzichten uit de boeddhistische filosofie
De inzichten die de Boeddha zou hebben opgedaan, vormen de basis voor de boeddhistische filosofie. Deze filosofie is als het ware een dik boek waarin wordt verteld hoe je werkelijke vrijheid (vrede, geluk of verlichting) kunt verkrijgen. De boeddhistische leer bevat meerdere ‘rijtjes’ om de filosofie goed te overzien en om ook de afzonderlijke onderdelen goed te onthouden. Je begrijpt dat dit erg handig was in de tijd dat er nog niets werd opgeschreven, maar alles van mond tot mond werd overgebracht. Maar ook nu zijn de rijtjes handig voor een goed overzicht.

Inzicht: De Drie Vergiften

Belangrijke ‘rijtjes’ zijn de ‘7 factoren voor verlichting’ en ‘de 5 hindernissen’. 1 van de 7 factoren voor verlichting is “Vrede”, of ook wel rust. Dit lichten we dus tijdens dit artikel verder uit. Rust kan je onder meer versneld ontwikkelen als je inziet wat voor onrust zorgt. En ook hiervoor kent het boeddhisme een rijtje, namelijk de 3 vergiften.
De 3 vergiften luiden als volgt:

– Begeerte
– Afkeer
– Onwetenheid

De eerste twee van de drie vergiften staan ook bovenaan het rijtje van de vijf hindernissen. En niet voor niets worden deze twee zo prominent genoemd.

Als dit de 3 vergiften zijn die onrust veroorzaken (of breder getrokken, de 3 vergiften die al het lijden veroorzaken), kunnen we het tegenovergestelde gebruiken om juist rust / geluk / innerlijke vrede te krijgen.
– Loskomen van gehechtheid
– Loskomen van afkeer
– Inzicht

Loskomen van gehechtheid

Vaak wordt in uit het Pali ‘Begeerte’ de eerste van de drie vergiften vertaald als ‘begeerte’ of ‘verlangen’. Zelf gebruik ik liever het woord ‘gehechtheid’. Het is niet erg, en naar mijn idee menselijk, om verlangens te hebben. Maar zodra je gehecht bent dan wordt het verlangen iets dat in de weg staat en voor onrust zorgt. Want als je ergens aan gehecht bent en het dreigt te verdwijnen, ontstaat er conflict. Ongecontroleerde impulsen om ergens krampachtig aan vast te houden. Onrust.
Terwijl dit onzinnig is als je beseft dat alles, maar dan ook alles vergankelijk is. Probeer daar vaker op reflecteren en je zult zien dat je jouw gehechtheden steeds verder los kan laten.

En loskomen van gehechtheden leidt tot een grotere innerlijke vrede.

Loskomen van afkeer
Afkeer of aversie is de tweede van de drie vergiften. Denk bij afkeer ook aan termen als aversie, frustratie en woede. Maar denk vooral ook aan ‘de dingen anders willen hebben dan zoals ze zijn’. Als je de dingen accepteert zoals ze zijn, dan zal je ook meer rust ervaren.

Ik hoor je denken ‘ja, ik moet toch niet alles zomaar passief accepteren en laten gebeuren’. Nee, dat is inderdaad niet wat er wordt bedoeld. Je zal wel blijven handelen naar wat jij denkt dat heilzaam is, maar je verliest jezelf niet meer in het verhaal.

Inzicht

Onwetenheid is niet doorhebben dat je jezelf verliest in gehechtheid en afkeer. Inzicht is dus het tegenovergestelde. Je krijgt, naarmate het inzicht meer onderdeel wordt van je conditioneringen, in de gaten dat als je van afkeer en gehechtheid loskomt, dat er ‘innerlijke vrede’ ontstaat. Rust.

Inzicht gaat ook over het doorhebben dat alles gaat zoals het gaat. En dat dingen niet anders gegaan kunnen zijn dan zoals ze zijn gegaan. Alles is een reactie op een voorgaande actie. Een persoon kan ook niet anders handelen dan hoe hij handelt of heeft gehandeld. Dit komt weer voort uit de opvoeding, cultuur en miljoenen andere invloeden. Om meer over deze theorie te weten te komen kan ik het boekje ‘verlichting voor luie mensen’ aanbevelen. Een superdun boekje waarin wordt uitgelegd dat alles gaat zoals het gaat en dat je daar geen invloed op hebt. Dus waarom zou je je dan nog druk maken over dingen? De Engelse versie is gratis te downloaden en de Nederlandse versie kan je voor €5,95 bestellen op bol.com.

De 7 factoren van verlichting

Naast inzicht in de 3 vergiften is het heilzaam en bevorderend voor ‘rust’ om ook de 7 factoren van verlichting in balans te krijgen en te houden.
De zeven factoren van verlichting luiden als volgt:

1. Aandacht (mindfulness)

2. Onderzoek (onderzoek naar de waarheid, of ook wel de dhamma)
3. Energie (ook wel inspanning/inzet en toewijding)
4. Vreugde
5. Kalmte (ook wel gemoedsrust of (innerlijke) vrede)
6. Concentratie

7. Gelijkmoedigheid

Lees meer over: De zeven factoren van verlichting

Inspirerende liedjes

Graag wil ik ter inspiratie 2 nummers delen die hier prachtig bij aansluiten:
1. Skik (Daniel Lohues) – ‘t Giet Zoals ‘t Giet (ook al denk ie soms van nie)
2. Stef Bos – Niets te verliezen

Paul Smit: Wat is non-dualiteit? Waarom is piekeren niet nodig?

Eerder deelde ik al een film van Paul Smit in een blogartikel, en in dit artikel deel ik twee animaties waarin hij vrij helder en kort begrippen als non-dualiteit en in het nu leven uitlegt.

Nu kan ik mij niet 100% vinden in met wat Paul Smit zegt en dat hoeft ook niet. Probeer zelf ook zo naar deze video’s te kijken. Zoals in de Boeddhistische filosofie vaak wordt gezegd ‘niets is waarheid tenzij je het zelf als waarheid ervaart’. Kijk wat je eruit kan halen. Je opvattingen veranderen overigens ook altijd, net zoals alles veranderlijk is. Overigens kan ik mij bij onderstaande video’s in vrijwel alles vinden.

Wat is non-dualiteit?
Non dualiteit is op verstandelijk niveau niet uit te leggen, er is alleen naar te verwijzen, en Paul Smit doet dit op vrij heldere wijze.

Geplaatst door Paul Smit op dinsdag 19 januari 2016

Waarom is piekeren niet nodig?

Uiteraard makkelijker gezegd dan gedaan, maar zodra deze zienswijze meer waarheid en zo onderdeel van je conditioneringen wordt, zal je merken dat het echt bijdraagt om meer in het Nu te leven en dus minder te piekeren.

Geplaatst door Paul Smit op donderdag 21 januari 2016

Geplaatst door Paul Smit op donderdag 21 januari 2016

 

Door Gerjan Schoemaker, eigenaar Vihara Meditatie Zwolle en webshop.

Meditatie is als surfen

Er luidt een gezegde:

“Je kan de golven niet stoppen, maar je kan wel leren surfen.”

Zie de golven hier als metafoor voor emoties die mensen ervaren. Je kan niet voorkomen dat je als mens emoties ervaart, maar je kan wel leren om hiermee om te gaan. Krijg controle over emoties, in plaats van dat de emoties controle over jou krijgen.

En ja, je zal altijd van je surfboard blijven vallen. Maar je kan hier ook telkens weer op krabbelen. En naarmate je meer meditatie beoefent en je de filosofie over non-dualiteit hierbij begrijpt zal je meer eenvoudig over de golven glijden en er ook meer plezier in krijgen.

Als we de golven nader bekijken komen we tot de conclusie dat deze op zichzelf niet bestaan. De golven komen op en verdwijnen weer in de zee. Ze zijn dus eigenlijk gewoon zee in een ogenschijnlijk andere vorm. 

Het helpt om zo ook naar emoties te kijken. Emoties zijn slechts een concept waaraan wij mensen woorden hebben gegeven. 

Stel dat je boosheid ervaart. Het helpt dan om in te zien dat boosheid slechts een concept is. Het is een paraplu of container woord voor allemaal processen die gebeuren. Denk hierbij aan gedachten en lichamelijke sensaties. Als je dan inziet ‘er zijn lichamelijke sensaties’ in plaats van dat je tegen jezelf zegt ‘ik ben boos’ zal je zien dat de emotie al sterk in kracht afneemt. 

Je kan bij emoties goed de RAIN formule toepassen;

RAIN: 1 Recognition 2 Acceptation 3 Investigation 4 Non identification

De eerste stap is te herkennen dat ‘je boos bent’. De tweede stap is te accepteren dat dit zo is. Daarna kan je onderzoeken wat je ervaart aan gedachten en gevoelens in je lichaam. En de laatste stap is in te zien dat jij de emotie niet bent. Het zijn slechts sensaties die plaatsvinden waaraan jijzelf een parapluwoord had verbonden. Deze kan je nu loslaten. 

De zee is onvoorspelbaar en laat zich niet controleren. Zo ook het leven. 

Toch denken de meeste mensen dat ze het leven onder controle kunnen houden. Als het dan even niet zo gaat als ze zouden willen ontstaat er lijden. 

Vanuit de meditatie ontwikkel je inzicht in dat ‘de dingen gaan zoals ze gaan’. En je leert ‘te zijn met dat wat er is’. 

Dat schept enorme vrijheid.

Loslaten is hierbij een belangrijk, overkoepelend begrip. Volgens de geschriften van de boeddha heeft onnodig lijden altijd te maken met:

– gehechtheid

– aversie

– onwetendheid

Als je zo min mogelijk gehecht bent (aan materialistische dingen, situaties, emoties, etc.) dan kan je ook makkelijker alles loslaten. Dat geldt ook het NIET willen van bepaalde situaties en emoties. Aversie is eigenlijk ook een vorm van gehechtheid. Je wilt iets anders dan dat er is. Het gaat er dan om om juist te zijn met dat wat zich aandoet.

Gerjan Schoemaker
www.meditatiezwolle.nl

Interpretatie van reïncarnatie vanuit nondualiteit

In de boeddhistische filosofie wordt er nogal eens gestruikeld over het begrip reïncarnatie. Het boeddhisme spreekt mensen aan omdat het een filosofie is (waarover gediscussieerd mag worden, geen dogma’s) en geen geloof*. Maar wanneer er wordt gesproken over reïncarnatie en karma riekt het toch naar geloof. En daar hebben veel mensen dan moeite mee. Echter vanuit de nondualitische benadering is dit toch op een filosofische manier goed uit te leggen.

Bij het begrip reïncarnatie wordt vaak gedacht dat een ‘ziel’ wordt wedergeboren in een ander wezen. En op basis van de handelingen die je hebt verricht wordt je wedergeboren als een ‘hoger’ of ‘lager’ geplaatst wezen (op basis van Karma). Maar als je het boeddhistisch inzicht goed begrijpt, dan is er helemaal geen ziel. Geen ik. Er wordt dus niet bedoeld dat de ziel van Adolf Hitler bijvoorbeeld miljoenen keren herboren wordt als een kakkerlak.

Thich Nath Han legt dit ook op een mooie, heldere manier nader uit:

“Als je denkt dat er een ziel is, een zelf, dat een lichaam bewoont, en dat het lichaam verlaat als het lichaam vergaat en wederkeert in een andere vorm, dan is dat niet het Boeddhisme.
Als je kijkt naar een persoon, zie je vijf skandha’s, of elementen: vorm, gevoelens, waarnemingen, mentale formaties en bewustzijn. Er is geen ziel, geen zelf, buiten deze vijf. Dus als de vijf elementen vergaan, gaat het karma, ofwel de acties die je hebt uitgevoerd in je leven, door als vervolg. Wat je hebt gedaan en dacht bestaat nog steeds als energie. Je hebt niet een ziel, of een zelf nodig, om te blijven.

Het is als een wolk. Zelfs wanneer de wolk er niet is blijft deze altijd voortbestaan als sneeuw of regen. De wolk heeft geen ziel nodig om voort te bestaan. Er is geen begin en geen einde. Je hoeft niet te wachten tot je lichaam volledig is opgelost. Je blijft bestaan in ieder moment. Stel je voor dat ik mijn energie overbreng aan honderden mensen; dan zetten zij mij voort. Als je denkt dat ik alleen dit ben (wijzend naar zichzelf), dan heb je mij niet gezien. Maar als je mij ziet in mijn toespraak en mijn acties, zal je zien dat zij mij voortzetten. Als je kijkt naar mijn leerlingen, mijn studenten, mijn boeken, en mijn vrienden, zie je mijn vervolg. Ik zal nooit sterven. Er is een ontbinding van het lichaam, maar dat betekent niet mijn dood. Ik blijf altijd.
Dat geldt voor ons allemaal. Je bent meer dan alleen dit lichaam, omdat de vijf skandha’s altijd energie blijven producere . Dat noemt mijn karma of handeling. Maar er is niet iemand die handelt-je hoeft niet te handelen. Actie is goed genoeg. Dit kan worden begrepen in termen van de kwantumfysica. Massa en energie en kracht en stof, ze zijn niet twee aparte dingen. Zij zijn hetzelfde.”

 

*Of het boeddhisme een filosofie of geloof is, daar mag ook over gediscussieerd/gefilosofeerd worden 😉
Lees ook: Is Boeddhisme een geloof of een filosofie?