Verschil mindfulness, bewustzijn en concentratie

De Engelse woorden mindfulness, awareness en concentratie worden nog al eens door elkaar gehaald. Als we de woorden mindfulness en awareness naar het Nederlands vertalen wordt het al iets duidelijker maar dan nog begrijpt niet iedereen het verschil. Hoewel mindfulness op zich een begrip is geworden, betekent het letterlijk ‘opmerkzaamheid’. Awareness letterlijk vertaald betekent ‘bewustzijn’.
Als we opmerkzaam zijn, dan richten we onze aandacht op een object of meerdere objecten. Opmerkzaamheid is dus noodzakelijkerwijs duaal. Bewustzijn is daarentegen enkel herkenning van alles dat er is. Non-duaal. Opmerkzaamheid wordt binnen het bewustzijn ‘herkent’.
Concentratie is de uitkomst van juiste inspanning en juiste opmerkzaamheid (mindfulness). Concentratie kun je niet afdwingen. Je kunt het niet doen, enkel de voorwaarden scheppen.
In het Boeddhisme kennen ze een voorbeeld om opmerkzaamheid, inspanning, bewustzijn en concentratie uit te leggen:
Drie jongens zien een boom met prachtige bloemen in de toppen en ze willen de bloemen plukken. Echter, de bloemen groeien zo hoog dat zelfs de langste jongen deze niet kan plukken. Één jongen bukt en biedt zijn rug aan om op te gaan staan. De langste jongen klimt erop maar is bang te vallen als hij uitreikt om de bloemen te plukken. De derde jongen gaat vervolgens voor hun staan en biedt zijn schouders aan om tegenaan te leunen. Op deze manier lukt het de langste jongen de bloemen te plukken. De lange jongen die de bloemen plukt staat voor concentratie, de jongen die bukt voor de juiste inzet en de jongen die zijn schouders aanbiedt als de stabiliserende opmerkzaamheid die voortvloeit uit opmerkzaamheid. 

Nieuwe locatie Meditatie Zwolle, lessen vanaf nu in de Terp

Meditatie Zwolle start het nieuwe jaar met meditatielessen op een nieuwe locatie.
Doordat het huidige pand in het centrum een nieuwe bestemming heeft gekregen, worden de lessen vanaf januari gegeven in de Terp aan de Radewijnsstraat in Zwolle.

Introductieavond op 15 januari en aansluitend een cursus.
15 januari 2018 is er een introductieavond voor nieuwe deelnemers. Zij kunnen vervolgens instromen bij de huidige deelnemers. De meditatielessen worden gegeven op maandagavond. Je kunt kiezen voor wekelijkse deelname of 1 keer per 2 weken. De ene week zijn er ‘Inzicht-meditatielessen’ en de andere week met name ‘Actieve meditatielessen’. Tijdens de Inzicht-meditatie avonden wordt er onder andere Vipassana meditatie, loopmeditatie, ontspanningsoefeningen, lichaamsbewustzijnsoefeningen en mindful movements beoefend. Tijdens de Actieve meditatie avonden worden er onder andere Osho meditaties, Hara meditatie, Mindfulness oefeningen, en Ademmeditatie beoefoend.

Meer informatie zoals de kosten, tijden en lesdata staat op www.meditatiezwolle.nl

Winkelen met aandacht

Gastblog door Karen Kammeraat

Mindfulness gaat over het leven met liefdevolle aandacht voor wat er is. De uitdaging is om dit in alle aspecten van het leven toe te passen. Vaak wordt begonnen met het toepassen van aandacht in de kleinere dagelijkse activiteiten zoals opstaan, eten, tandenpoetsen, wandelen en fietsen. Ook gesprekken met anderen gaan erop vooruit als je deze met aandacht voor de ander en jezelf voert.

Een gewoonte die bij mindfulness ook wordt getraind is het inbouwen van een ‘stop’ moment. Met name wanneer je heftige emoties ervaart is het zinvol om daar even bij stil te staan en bewust te kiezen hoe je wil reageren op en met deze emotie.

Ik heb ontdekt dat het toepassen van liefdevolle aandacht en stop momenten goed gebruikt kan worden tijdens het winkelen en boodschappen doen. Kopen is ook emotie, vaak worden we geleid door ons gevoel van een plotseling verlangen bij het zien van een mooi of lekker product (zeker wanneer dit ook nog eens in de aanbieding is!).

Door dit impulsieve kopen zonder aandacht dragen we bij aan een overvloed aan consumptie. En dat leidt weer tot klimaatopwarming, milieuvervuiling en het onder druk zetten van arbeidsomstandigheden.

Het kan ook anders! Bouw een rustmoment in bij het voelen van het verlangen naar een product. Neem het product eens in je hand, bestudeer het van alle kanten, bekijk bijvoorbeeld het label van een kledingstuk, en vraag je af: Wie zou dit eigenlijk gemaakt hebben? Wat voor leven leidt deze persoon? Waar is het gemaakt, en onder welke omstandigheden? En kijk ook naar binnen. Heb ik dit product echt nodig? Wat heb ik thuis nog liggen? Ga ik het vaak gebruiken?

Dat zal ongetwijfeld leiden tot het aanschaffen van minder spullen. In het boek ‘De verborgen impact’ kun je lezen dat onze spullen het meest van alles bijdragen aan klimaatopwarming, een goede reden om daar met aandacht mee bezig te zijn. En de spullen die je wel koopt zal je meer waarderen en gebruiken. Win-win dus!

De website eerlijkwinkelen.nl helpt je met het vinden van die winkels waar ze met aandacht artikelen hebben ingekocht die gemaakt zijn met respect voor mens en milieu. Onder deze winkels zijn er ook een heel aantal die producten verkopen voor yoga en meditatie. Dat beweegt wel zo lekker!

 

Gastblog door Karen Kammeraat van eerlijkwinkelen.nl

Omgaan met moeilijke mensen. Hoe doe je dat?

Regelmatig krijg ik de vraag hoe je om moet gaan met ‘lastige mensen’. Denk aan conflicten of irritaties met een collega of baas, met een kennis, etc.

Ik moet daarbij direct denken aan een uitspraak van Thich Nhat Hanh:

“Understanding is love’s other name”.
Hiermee bedoeld hij met name dat je het lijden van de ander ziet en begrijpt.

Het is daarbij goed te onderzoeken waar je ego en identificatie met jezelf een rol speelt. Vaak als we meer los weten te komen van ons ego (of soms is inzien dat het ego er is ook al voldoende),  kunnen we vaak meer rechtvaardig en wijs handelen EN toch een bepaalde lichtheid behouden.

Methode: “Accepteer hoe het is en handel met wijsheid en liefde aan een meer heilzame situatie”
Hiervoor heb ik een methode bedacht. Even van bovenaf kijken, bijvoorbeeld door het op te schrijven:
1 Het verhaal. Wat gebeurt er nu eigenlijk? Wat voor emoties spelen er mee? Bijvoorbeeld: Is er frustratie? Is er boosheid? Is er angst?
2 Waarmee identificeer ik mij bij deze specifieke situatie? Denk aan: MIJN baan, MIJN recht, MIJN collega’s, MIJN trots, MIJN inkomen, MIJN werksfeer
3 Wat zijn MIJN overtuigingen/normen/waarden/principes?
4 Ga dan na hoe sterk de identificatie bij ieder onderdeel is.
5 Als je dit ziet (en hier is overigens niets mis mee! iedereen doet het, behalve misschien als je verlicht bent) kun je ook beseffen hoe je EGO er alles aan doet om je IK in stand te houden en te verstevigen. Waar wordt je ego in deze situatie door bedreigd?
Zie dit met mildheid. Het is niet fout, het is wat het ego nu eenmaal doet, maar je kunt wel nagaan hoe de identificatie hierbij leidt tot stress.
6 Besef dat het allemaal een opgebouwd verhaal is. Het is niet de ultieme waarheid. In het NU is het er allemaal niet. Het is niets meer dan gedachten. Herinneringen zijn dood. Toekomst bestaat niet.
Dit stukje is uiteraard erg filosofisch en kun je misschien niet zo zien, tenzij je het een keer (b.v. in de meditatie) hebt ervaren. Bij mijzelf is er een ultiem weten hiervan. Dit weten wordt bij mij (althans nu nog steeds, wie weet krijg ik ooit de zegen hiervan verlost te worden 😉 dit weten telkens weer ondergesneeuwd door de relatieve waarheid van de dag. Maar dat pak sneeuw wordt wel steeds minder dik en de dooi komt ook steeds sneller naarmate je hierin ontwikkelt 😉
Doordat je zo geïdentificeerd bent met je verhaal, ontstaat het meeste lijden. Door af en toe hier heel even van los te komen kun je de mindfulness verruimen.
7 Heb vrede met hoe het NU is. Vertrouw erop dat je vanzelf doet wat gedaan moet worden. Je kunt het niet fout doen. Vertrouw op het ontvouwende (van het leven, maar ook vooral op je eigen wijsheid).
8 Handel vanuit wijsheid en liefde. Het is niet zo dat we passief moeten worden. Als jij voelt/ziet/weet dat jou, of anderen onrecht wordt aangedaan, ga dan na wat je kunt doen vanuit wijsheid en liefde. Zoals ik al aangaf is ‘begrip’ een ander woord voor ‘liefde’. Ga daarom, waar mogelijk, de dialoog aan om meer inzicht te krijgen. Blijf in verbinding. Besef ook dat je nooit precies zult weten waarom men handelt zoals men handelt. Dat is een veel te complex netwerk van invloeden. Maar weet dat er altijd een oorzaak is.
Kijk hoe je hier vanuit rust, zonder (of zo min mogelijk) je te verliezen in het verhaal, verandering in gang kunt brengen. En soms/vaak gaat dit niet zomaar. Het is een proces en vaak moet de grond eerst vruchtbaar worden gemaakt om iets moois te kunnen laten groeien.

Samen gelukkig zijn is het allermooiste. Maar dit kan volgens mij niet als jij vindt dat er onrecht is.
Dus nee, bij de pakken neerzitten is wat mij betreft nooit de oplossing.
Mijn motto hierbij is “accepteer de situatie zoals hij is, maar werk met wijsheid en liefde aan een meer heilzame situatie”.
Deze wijsheid gaat in dit geval ook vooral over geduld en begrip.

Bijpassende meditaties
Om deze kwaliteiten te ontwikkelen adviseer ik Metta meditatie, samen met de andere hartkwaliteiten.
Vooral Metta en Gelijkmoedigheid in deze. In eerste instantie vooral gericht op jezelf.
Daarnaast ook de Osho Nadabrahma om kalmer te worden, en de stilte en eenheid te ervaren van waaruit je met wijsheid en liefde kunt handelen.

Nu ik Google op de uitspraak van Thich Nhat Hanh, kom ik deze mooie uitspraak tegen:

If you pour a handful of salt into a cup of water, the water becomes undrinkable. But if you pour the salt into a river, people can continue to draw the water to cook, wash, and drink. The river is immense, and it has the capacity to receive, embrace, and transform. When our hearts are small, our understanding and compassion are limited, and we suffer. We can’t accept or tolerate others and their shortcomings, and we demand that they change. But when our hearts expand, these same things don’t make us suffer anymore. We have a lot of understanding and compassion and can embrace others. We accept others as they are, and then they have a chance to transform.

omgaan met irritaties en lastige mensen
Begrip is een ander woord voor liefde.

DOCUMENTAIRE A MINDFUL CHOICE

NU TE ZIEN IN HET FILMHUIS OP DIVERSE LOCATIES, OF (NU OF LATER) OOK THUIS TE STREAMEN VIA VIMEO:
DOCUMENTAIRE A MINDFUL CHOICE

A mindful choice - documentaireA Mindful Choice plant een zaadje dat het mogelijk is om in harmonie samen te leven in onze maatschappij. Een verschuiving in perceptie is wat hiervoor nodig is. En die begint met het kiezen voor vrede in jezelf. Deze omslag is al mondiaal ingezet: zowel gemeenschappen als individuen maken deze keuze en hun impact op de wereld is duidelijk zichtbaar.

De film brengt bezinning en bezieling op een nuchtere manier. Het ontdoet bijvoorbeeld meditatie van zijn zweverige imago. Iedereen kan meditatie in zijn dagelijks leven integreren. En zo direct meer vrede, tevredenheid en plezier ervaren. Een keuze maken is het enige wat hiervoor nodig is.

We worden geleid langs de ‘weg van de held’ – de universele queeste naar innerlijke vrijheid – de reis van lijden en strijd, naar een leven van eenheid en service. Innerlijke vrede is niet alleen voor een select gezelschap, het is onze natuurlijke staat van zijn. Veel van ons zijn alleen vergeten op deze manier te leven. Deze documentaire inspireert en motiveert om terug te keren naar deze authentieke manier van leven.

We ontmoeten mensen met zeer uiteenlopende achtergronden, die hun innerlijke overgang naar vrede delen op persoonlijke wijze.

Een snap shot:

  • Een bezoek aan een maximaal beveiligde gevangenis in Mexico, welke 3 jaar geleden opgeschrikt werd door een van de dodelijkste rellen. Nu is hier een zorgzame en rustige sfeer. We krijgen een unieke kijk in hun wereld, die compleet is veranderd doordat 25% van de gevangenen, personeel en management is gaan mediteren.
  • Een Ducati-rijdende leraar die lid is van een oude monniksorde deelt parels van wijsheid.
  • Een voormalige Mexicaanse guerilla die tot de realisatie kwam dat de vrede die zij zocht binnenin te vinden was en niet met een wapen in de hand. Ze vertrekt naar Cuba om daar meer dan 4000 mensen te inspireren met haar passie voor vrede.
  • Een voormalige house-liefhebber uit Engeland, die zich realiseert dat er meer is in het leven dan feesten en drugs.
  • Een vrouw uit Engeland in het laatste stadium van kanker, die enorm geniet van het leven, maar tegelijkertijd de eindigheid ervan omarmt.

Het team bestaat uit succesvolle film- en documentairemakers. Zoals een editor met een BAFTA uit Nieuw-Zeeland en een cameraman uit de VS die een dubbele Emmy award heeft gewonnen.

MEER INFORMATIE:

Website:

www.choicethefilm.com

Wegens succes verlengt in het Fraterhuis Zwolle!

Link om de film te streamen (met Nederlandse ondertiteling):

https://vimeo.com/ondemand/amindfulchoicedutch

BEKIJK HIER DE TRAILER VAN DE ‘A MINDFUL CHOISE DOCUMENTAIRE’:

Gerelateerde woorden bij dit artikel: Mindfulness film, Meditatie documentaire, streamen, downloaden

 

a mindful choice documentaire

In balans en harmonie door meditatie

Meditatie brengt ons in harmonie

Als we mediteren brengen we onszelf in harmonie. Denk hierbij aan ons lichaam, onze emoties, onze gedachten en overtuigingen. Soms zijn we flink uit balans en dienen we hier wat aan te doen buiten de meditatie om. Zoals meer bewegen of gezonder eten als we fysiek uit balans zijn. Of we gaan naar een psychiater als we bijvoorbeeld depressief of verward zijn. Meditatie kan dit niet zomaar oplossen en het is zelfs zo dat als je dermate uit balans bent dat het een ‘wijze’ meditatie in de weg staat. Maar als er geen excessen zijn, dan helpt meditatie om meer balans en harmonie te krijgen.

Doordat we veel worden gedreven door verlangens en afkeer, is er vaak sprake van onbalans. Meestal zelfs onbewust en voor een grote groep mensen zelfs onwetend.

Werken met dat wat uit balans is, ter ondersteuning aan de meditatie

Alleen al door de tijd te nemen om stil te zitten, gadeslaan met een oordeelloze en accepterende houding, schept balans. Soms is het echter behulpzaam en ‘wijs’ om voorafgaand aan de meditatie iets te doen aan datgene dat uit balans is. We kunnen bijvoorbeeld wat yogaoefeningen of ‘mindful movements‘ doen om zowel aan ons lichaam te werken als aan onze mentale gesteldheid (Osho heeft speciaal ook meditaties ontwikkeld speciaal om voorafgaand aan de meditatie eerst ‘meer in je lichaam te komen’). Ook kunnen we werken aan onze gemoedstoestand. Er zijn gemoedstoestanden die ondersteund werken aan de meditatie zoals vreugde, dankbaarheid en geïnspireerd zijn. Hieraan kunnen we iets doen door van te voren iets te lezen waarvan we weten dat het bijdraagt aan onze ondersteunende gemoedstoestanden. Of we kunnen (in tegenstelling tot in de meditatie waarin we niet reactief zijn) onze ratio gebruiken door te kijken hoe we geïdentificeerd zijn met hetgeen dat er in ons omgaat. Of we gebruiken onze ‘mind’ of ratio om te herkennen welke overtuigingen er zijn die een ‘heilzame’ meditatie in de weg staan. Door dit van bovenaf te onderzoeken schept dit vaak al ruimte en afstand waardoor we ons hier meer los van kunnen maken.

De vijf krachten die ontstaan door meditatie

Je weet (intuïtief) dat je in harmonie komt doordat je meer kalmte, vreugde, lichtheid en tevredenheid voelt. En als alles in harmonie komt, ontwikkel je ‘krachten’ die het proces zelf weer ondersteunen. De vijf krachten zijn vertrouwen, energie, opmerkzaamheid, concentratie en wijsheid. En doordat je jezelf traint om alle facetten in harmonie te krijgen en ook te houden in het dagelijks leven, werken deze krachten steeds langer door. Hierdoor zijn deze vijf krachten steeds langer en sterker aanwezig wat er voor zorgt dat je ook minder snel uit balans en harmonie raakt.

Je merkt dan ook dat als je een retraite van enkele dagen of langer ondergaat, dat deze krachten zeer sterk aanwezig zijn. En als je na een retraite minder mediteert, dat deze krachten ook langzaamaan meer naar de achtergrond verdwijnen. Daarom ook het belang om met regelmaat te mediteren.

Lees hier meer over de Vijf Krachten bij Meditatie.

balans harmonie door meditatie

Relevante vragen bij dit topic:

  • Hoe kom ik meer in balans?
  • Wat zijn de effecten van meditatie?
  • Waarom mediteren?
  • Wat zijn de vijf sterktes in het Boeddhisme?
  • Waarom yoga beoefenen?

 

Meditatielessen in Zwolle – Wanneer beginnen de lessen weer?

“Mama, wanneer beginnen de meditatielessen weer?” Dit is het mooiste wat ik van mijn deelnemers meer dan eens heb gehoord. Kinderen voelen aan hoe je erbij zit. Je staat zelf in het centrum van je eigen leven.

Door de meditatie en bijhorende zienswijze:
– word je (meer) opmerkzaam op je eigen emoties
– doorbreek je (onbewuste) patronen en conditioneringen
– stop je met altijd maar reactief zijn, je krijgt een keuze van hoe te reageren op een meer ‘wijze’ manier
– krijg je inzicht in de oorzaken van ongemak, frustraties en grotere vormen van lijden en de tools hier op een andere wijze mee om te gaan.

Meditatie kan op diverse manieren. Afhankelijk van wat bij je past en waar je aan toe bent kun je kiezen uit diverse vormen. Ik geef de ene week ‘Inzicht-Meditatielessen’ en de andere week ‘Meditatie Plus’ lessen. De ‘Inzicht-meditatielessen’ zijn vooral gericht op de klassieke Vipassana meditatie en bevatten met name zitmeditatie, loopmeditatie en mindful oefeningen. De ‘Meditatie Plus’ oefeningen bevatten naast Inzicht-meditatie meer actieve meditaties van onder meer Osho. De actieve meditaties zijn gericht op de Westerse mens die door alle prikkels maar moeite heeft om opeens alert en opmerkzaam stil te gaan zitten.

Lees hier meer informatie over de meditatielessen die ik in Zwolle geef.

In mijn lessen probeer ik een brug te slaan tussen de klassieke Boeddhistische filosofie/psychologie en de moderne mens in de Westerse cultuur. Boeddhisme zonder religieuze aspecten zo gezegd.
Hoewel het populaire ‘mindfulness’ een belangrijk aspect is, gaat het verder dan dat alleen. Mindfulness zonder een ‘wijze’ ziens- en handelswijze heeft geen grond.

Ieder half jaar starten er weer nieuwe meditatielessen in Zwolle.

Aanmelden voor de introductiecursus en lessen kan door een mail te sturen naar info@meditatiezwolle.nl of kijk voor de lesdata en kosten op www.meditatiezwolle.nl

 

Vihara meditatiecentrum en webshop

 

Favoriete Geleide Meditaties

Geleide Advaita, Vipassana en Mindfulness meditaties.

Soms is het fijn om een begeleide meditatie te doen. Het werkt mogelijk inspirerend, tot verdere concentratie en/of tot inzichten.

Hieronder enkele van mijn favoriete Geleide meditaties. Hierbij heb ik gekozen voor meditaties vanuit verschillende stromingen en met verschillende invalshoeken. Zo benadert Tara Brach het vooral vanuit de Vipassana meditatie, Thich Nhat Hanh legt vooral de nadruk op mindfulness en ‘verwonderend zijn’ terwijl Mooji de meditatie vooral vanuit de Non-dualiteit begeleid. Allen even bijzonder om te luisteren.

Weet jij ook nog een Geleide meditatie? Laat een tip achter als reactie onderaan deze pagina!

Mooji – Geleide Advaita Meditatie

Een geleide meditatie vanuit de Advaita en Non-dualiteit. Mooji heeft een prachtige stem, fijn om naar te luisteren. Bij deze meditatie leer je onder andere om je identificaties te zien en los te laten. Word je (weer) bewust van wat voorbij komt, en wat je niet bent. Deze meditatie duurt 56 minuten. Een hele zit, maar de moeite waard.

Tara Brach – Geleide Vipassana Meditatie

Een geleide Vipassana meditatie. Tara Brach is de oprichter van de Insight Meditation Community in Washington.

Thich Nhat Hanh – geleide Mindfulness Meditatie

Thich Nhat Hanh is Zen boeddhist en ‘meester in mindfulness en dankbaarheid/verwondering’. De youtubevideo duurt 41 min. echter de geleide meditatie maar zo’n 10 minuten. Het is aan te bevelen om niet na 10 minuten te stoppen, maar daarna te blijven luisteren. Thich Nhat Hanh geeft je zeer praktische tips voor mindfulness in het dagelijks leven.

 

Wij hebben op vihara.nl/downloads ook nog enkele Nederlands gesproken geleide meditaties en ontspanningsoefeningen staan die je kan streamen of downloaden.

Meditatie maakt je niet overschillig of een mak schaapje

Meditatie maakt NIET onverschillig

Als je voor het eerst uitleg krijgt over (delen van) de Boeddhistische filosofie en of meditatie kan het zijn dat dit de indruk geeft dat je wat onverschillig en passief wordt. Dit is echter niet het geval en graag licht ik hier een en ander over toe om misverstanden uit de weg te ruimen.

Acceptatie BETEKENT NIET Je er bij neerleggen
Gelijkmoedigheid BETEKENT NIETonverschillig

Acceptatie
Meditatie betekent in de kern 'zijn met dat wat er is', zonder oordeel. We accepteren hetgeen dat het leven aan ons presenteert.
Acceptatie betekent echter niet dat je jezelf overal bij neerlegt. Integendeel, door bewustwording en opmerkzaamheid zien we meer helder wat er gebeurt en hebben we de keuze om hiernaar te handelen. Door het te accepteren en niet in verzet te gaan tegen 'wat is' zal je ook minder krampachtig/geforceerd reageren en juist 'beter' handelen.

Onlangs hoorde ik iemand een metafoor maken:
Het leven is een spelletje Tetris. Je accepteert wat zich aandient en gaat hiermee aan de slag. Dus als je met Tetris vier vakjes op een rij vrij hebt kan je wel wensen voor een liggend balkje, maar als zich wat anders aandient accepteer je dat en geef je deze een zo goed mogelijke plek.

Gelijkmoedigheid
In de Boeddhistische filosofie wordt veel het woord gelijkmoedigheid gebruikt. Persoonlijk gebruik ik liever de term 'evenwichtig', als dat passend is. Evenwichtigheid heeft voor mij, als Westerse mens, een betere accociatie. Er wordt dan ook niet bedoeld dat als je gelijkmoedigheid ontwikkeld dat je passief, emotieloos en/of onverschillig wordt. Het betekent meer dat jij controle hebt over je emoties in plaats van dat emoties controle hebben over jou!

Waarom mindfulness?

Waarom opmerkzaamheid ontwikkelen?

Steeds meer mensen beginnen met mediteren en volgen mindfulness cursussen, maar waarom eigenlijk? De aanleiding is vaak dat de mensen stress, onrust, slapeloosheid, angsten, depressies, negatieve gedachten of andere 'onprettigheden' ervaren. Echter eenmaal op het pad van bewustwording komt men erachter dat meditatie en mindfulness veel meer positieve effecten heeft. Mindfulness geeft rust en tevredenheid. Oftewel geluk. Maar hoe zit dit nou eigenlijk?

Door mindfulness krijg jij meer grip op je gedachten en emoties, in plaats van dat zij jou volledig controleren

Opmerkzaam zijn op je gedachten, emoties en zintuigelijke indrukken is een vaardigheid die eigenlijk op de basisschool al geleerd zou dienen te worden. Het is eenvoudig en complex tegelijkertijd. De basis is eenvoudig: je bent opmerkzaam op wat voor je gedachten, emoties en zintuigelijke indrukken je ervaart en dit geeft je de keuze om hier naar te handelen. Om regelmatig opmerkzaam te zijn en mindfulness toe te passen is echter niet zo eenvoudig. Dit vergt oefening en ervaring. Meditatie kan dit leerproces versnellen.

Door mindfulness ontstaat er ruimte tussen een impuls en een handeling.

Een voorbeeld:

Stel je zit in een auto en je wordt afgesneden door een andere auto. Het is goed mogelijk dat je een gedachte krijgt als: "Wat een *****, hij snijdt mij zomaar af. Kan die niet uitkijken!" 
En wat er dan vaak gebeurt is dat je direct op deze gedachte reageert. Je wordt boos. Je kaken, gezicht en andere spieren trekken samen. En je gaat misschien wel schreeuwen, toeteren of een middelvinger opsteken. Er is geen ruimte tussen de impuls en jouw reactie. 

Als je echter mindful bent kan je opmerken wat voor gedachte er naar boven komt en je kan ook opmerken hoe je lichaam hierop reageert. 
Echter, je hoeft vervolgens hier niet naar te handelen door je middelvinger op te steken en uit je raam allerlei verwensingen te schreeuwen, terwijl je buurvrouw op de fiets naast jou staat en hier 'het hare van denkt'. 
Er ontstaat namelijk ruimte tussen een gedachte en/of emotie en een handeling.

Door mindfulness krijg je meer grip op je gedachten en emoties, in plaats van dat zij jou volledig controleren.

Dit wil niet zeggen dat je niet meer boos of gefrustreerd mag worden. Integendeel. Als het nuttig is dan kan dit zeker. Maar naarmate je meer opmerkzaamheid en bewustwording ontwikkeld, zal je inzien dat het lang niet altijd in je voordeel werkt. Vaak niet.
En als je wel boosheid of frustratie uit, dan is het mogelijk dit op die manier te doen zoals jij dit wilt. Het wordt een bewuste keuze en een enigzins gecontroleerde uiting.

Mindfulness helpt bij piekeren en (andere) negatieve gedachten

Nee, het is niet zo dat je door Mindfulness (alleen) nooit meer zal piekeren of negatieve gedachten krijgt. Het is wel zo dat piekergedachten aan kracht afnemen en minder lang duren. Allereerst ben je sneller bewust van piekergedachten en dit geeft de mogelijkheid om afstand te scheppen. Vaak zijn het reperterende gedachten die vrijwel geen tot weinig nut dienen. Natuurlijk is het zo dat als je een probleem hebt dat je niet 'je kop in het zand moet steken', maar je doet er vaak verstandig aan om het werken aan een oplossing te parkeren. Ook hebben je hersenen uiteraard geen 'uitknop' waar je eenvoudig op kan drukken om de gedachten te stoppen. Maar door opmerkzaamheid schep je ruimte en een ander perspectief waardoor de intensiteit van de negatieve gedachten afneemt en mogelijk ook sneller tot stilstant komen. Je kan hiervoor de volgende stappen toepassen:

  1. Opmerkzaam zijn dat er negatieve gedachten zijn.
  2. Verwelkom het en accepteer dat het op dit moment zo is. Zonder oordeel.
  3. Opmerkzaam zijn hoe je lichaam hierop reageert. Wat kan je in je lichaam waarnemen en merk op dat de lichamelijke sensaties continu veranderen.
  4. Zie hoe de gedachten zijn geconstrueerd. Merk reperterende gedachten op. Weet dat je deze neurotische gedachten niet als waarheid hoeft aan te nemen. 
  5. Plan een moment om serieus, van bovenaf, met het probleem bezig te gaan. Eventueel met pen en papier met actiepunten.
  6. Zijn met wat er is. Als je aandacht naar je gedachten wordt getrokken observeer je deze als het ware vanaf een afstandje. Anders richt je jouw aandacht op je lichaam. Eventueel, indien mogelijk, concentreer je op de lichamelijke sensaties die je kan waarnemen op de ademaling. Doe dit met liefdevolle vriendelijkheid. Accepteer dat het nu is zoals het nu is. 

Mindfulness geeft de mogelijkheid niet op al je verlangens in te gaan

Mindfulness kent zijn oorsprong vanuit het Boeddhisme. Vipassana Meditatie is de meditatievorm van waaruit minfulness zoals wij het kennen is ontstaan. In de Boeddhistische filosofie wordt gesteld dat Verlangen, Afkeer en Onwetendheid de bronnen zijn voor al het (onnodige) lijden in de wereld. Nu is lijden een zwaar maar veelomvattend woord. Kleine frustraties en ongemakken wordt hier ook onder verstaan. 

Door mindfulness te ontwikkelen is het mogelijk om dit 'lijden' voor een groot deel te beperken. Laten we bijvoorbeeld inzoomen op verlangen. We maken onderscheid tussen 'heilzaam' en 'onheilzaam' verlangen. Heilzaam verlangen kan bijvoorbeeld het verlangen naar een geliefde zijn. Onheilzaam verlangen kan bijvoorbeeld het verlangen naar een brownie zijn terwijl je eigenlijk wilt afvallen. 
Doordat je opmerkzaam bent dat je het verlangen hebt terwijl de brownie voor het grijpen ligt, heb je de keuze om deze toch te laten liggen omdat je van jezelf weet dat je dit eigenlijk niet wilt. Je spreekt hiermee je innerlijke discipine aan.

Door mindfulness is het mogelijk oude conditioneringen te doorbreken en te kiezen voor iets anders.

Door meditatie ontwikkel je innerlijke discipline

Door meditatie kunnen we deze 'innerlijke discipline' overigens ook verder trainen. Stel je bent aan het mediteren en je merkt op dat je niet met de aandacht bij het anker bent, maar in gedachten een probleem aan het oplossen. Voorafgaand aan de meditatie hebben we de intentie uitgesproken om bij de ademhaling te blijven, dus het is dan eigenlijk de bedoeling om het verhaal niet verder af te maken. Je gaat vanuit een afstandje kijken naar wat voor soort gedachten je hebt, maar je zet de gedachten niet (bewust) voort. Je keert vervolgens terug naar de ademhaling. Nu is dit natuurlijk erg moeilijk. Als je een probleem aan het oplossen bent wil je de gedachte maar wat graag afmaken. Als je dit echter niet doet en toch telkens terugkeert naar de ademhaling, ontwikkel je 'innerlijke discipline'. Uiteraard is het mogelijk om na de meditatie tijd en ruimte te nemen om eventuele problemen aandacht te geven.

Door meditatie ontwikkel je mindfulness

Ook ontwikkel je door meditatie opmerkzaamheid, oftewel mindfulness. Je probeert hele meditatiesessies vanuit de rol van de toeschouwer te aanschouwen wat er gebeurt. Je probeert bewust te zijn van de sensaties in je buik bij een zitmeditatie, of van de voeten bij een loopmeditatie. Indien je afgeleid wordt door gedachten probeer je opmerkzaam te zijn op het soort gedachten. Indien je een emotie ervaart probeer je opmerkzaam te zijn op de gedachten die erbij horen en de sensaties die je in het lichaam kunt waarnemen. Indien je pijntjes in je lichaam ervaart probeer je met aandacht de pijn te observeren. Je onderzoekt of deze in intensiteit verschilt, van plek verandert, de temperatuur verandert, etc. etc.

De hele meditatie proberen we opmerkzaam te zijn. En hoewel dit vaak niet lukt, trainen we ons hierin door telkens weer terug te gaan naar de rol van de toeschouwer.

Door opmerkzaamheid of mindfulness leef je meer in het 'NU'

Door steeds vaker bewust te zijn van de handelingen die je verricht, en deze met aandacht doet, kom je los van je oude conditioneringen. Bij oude conditioneringen ben je continu bezig om naar een 'einde' te werken. Je bent niet met aandacht in het huidige moment. Als je handen wast voor het eten ben je al bezig met het eten, als je aan het eten bent ben je al bezig met wat je daarna gaat doen. Je bent altijd bezig met een 'einde' dat er nooit komt want het enige dat er is, is het huidige moment

Hoe kan je opmerkzaamheid of mindfulness ontwikkelen?

Als je opmerkzaamheid eerst oefent met simpele dingen zoals mindful eten of mindful de deur open doen en je blijft dit uitbouwen dan lukt het uiteindelijk in steeds meer situaties 'vanzelf' (lees ook de leercircel van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam). Je wordt langzaam bekwaam in mindful leven en dat geeft rust en geluk doordat je niet continu bezig bent om naar het volgende punt toe te werken.

Zelfs in verbinding met anderen of als je aan het werk bent.

Loopmeditatie is, naast zitmeditatie, overigens ook een goede training om mindfulness te ontwikkelen.

Mindfulness Quote

De volgende quote legt mindfulness treffend uit:

“Mindfulness gives you time. Time gives you choices. Choices, skillfully made, lead to freedom. You don’t have to be swept away by your feelings. You can respond with wisdom and kindness rather than habit and reactivity.”

― Henepola Gunaratana

 

Lees ook: Wat is mindfulness?

Infographic over mindfulness:

mindfulness

 

Door Gerjan Schoemaker, meditatieleraar bij Vihara meditatielessen en winkel

Omgaan met afleiding tijdens Vipassana meditatie. Small, Medium en Large.

Hoe ga je om met afleidingen tijdens de Vipassana meditatie

Het lukt niet (altijd) om je aandacht gericht op je anker te houden

Tijdens mediatie beoefenen we ‘zijn met wat er is’. Zonder oordeel en zonder iets te willen veranderen kijken we vanuit de rol van de toeschouwer naar wat zich aandient. We hebben de intentie om met onze aandacht bij de buikademhaling te blijven, echter zal dit niet altijd lukken. Tijdens een meditatiesessie dienen zich (meestal) bezoekers aan en raken wij afgeleid van hetgeen waarvan we de intentie hadden om bij aanwezig te zijn. Zoals gedachten, fysieke sensaties (zoals pijntjes of kriebel) en emoties. We kunnen deze afleidingen ‘bezoekers’ noemen. Als zich een bezoeker aandient en we merken dit op, accepteren we dat we zijn afgeleid en we accepteren hetgeen waardoor we zijn afgeleid. Op deze manier ontwikkelen we onder meer concentratieopmerkzaamheid en compassie.

Echter, is het goed om onderscheid te maken in de intensiteit van de bezoekers die zich aandienen.

Small, Medium en Large bezoekers

Onderscheid maken in de soorten bezoekers helpt om niet continue van meditatieobject te switchen. Als we onze aandacht aan alles dat voorbij komt zouden geven, dan zal het lastig worden om concentratie op te bouwen.

Small bezoekers

Small bezoekers zijn bezoekers die je niet van je concentratieobject afhalen. Deze dienen zich aan terwijl je wel met je aandacht bij het rijzen en dalen van de buik kunt blijven. Deze bezoekers komen en gaan, maar geef je verder geen aandacht.

Medium bezoekers

Medium bezoekers overschaduwen de buikademhaling. Je hebt de intentie om met je aandacht bij je ademhaling te zijn, maar je merkt na een tijdje op (dat kan na enkele seconden zijn maar soms ook na vele minuten) dat je bent afgedwaald. Je bent dus niet meer bij datgene waarvan je de intentie had om bij aanwezig te zijn. Dan benoem je hetgeen waardoor je bent afgeleid (bijvoorbeeld denken, voelen, horen of eventueel wat speciefieker, ‘to do lijstje maken’, ‘scenario’s bedenken’, ‘idee’, ‘onrust’, ‘angst’, ‘irritatie’, ‘pijn in de rug’, ‘slapend been’, ‘blaffende hond’, etc.) en je kijkt hier naar vanuit ‘de rol van de toeschouwer’. Van een afstandje zeg maar, zonder jezelf met hetgeen dat je afleidt te identificeren. En daarna keer je vriendelijk en toch resoluut terug naar je anker, de buikademhaling.

Large bezoekers

Bij Large bezoekers ben je, net als bij Medium bezoekers, afgeleid van het meditatieobject. Echter lukt het niet zomaar om terug te keren nadat je hiervan opmerkzaam bent geworden. Dus Large bezoekers zijn in eerste instantie eigenlijk Medium bezoekers en je merkt op dat je de intentie hebt om terug te gaan naar je anker, maar dat dit niet lukt omdat de bezoeker meer aandacht vraagt. Je kan in dat geval de bezoeker als het ware ‘ontmantelen’. Of ook wel: intuitief analyseren. Allereerst ga je na wat voor gedachten er zijn bij hetgeen dat je aandacht opeist. Probeer na te gaan, zonder in het denken mee te gaan. Dus intuitief observeren. Vervolgens kan je nagaan wat voor gemoedstoestand je hierbij hebt. Prettig, onprettig of neutraal. En daarna ga je na wat voor lichamelijke sensaties je hierbij kan waarnemen. Zeker bij bijvoorbeeld emoties is er veel waar te nemen in je lichaam. En je zal opmerken dat niets vaststaand is. Bijvoorbeeld er dient zich een gevoel van angst aan, dan is het goed mogelijk dat je een verhoogde hartslag waarneemt, wat spanning rondom je keel, etc. Maar je zal opmerken dat dit continue verandert. Is er een verschil van intensiteit in druk? Een verschil in temperatuur? Zijn er tintelingen en verschuiven die van plek en intensiteit? Etc. Op deze manier ontmantelen we hetgeen dat ons afleid en vaak wordt het daardoor minder sterk, waarna we op een gegeven moment wel terug kunnen keren naar ons meditatieobject.

Lees het volgende artikel dat hierop aansluit: Bij Medium en Large bezoekers kunnen we het ezelsbruggetje R.A.I.N. toepassen.

Het maken van onderscheid tussen de bezoekers heb ik opgedaan bij een retraite van Henk Barendrecht en als zeer waardevol beschouwd.

Door Gerjan Schoemaker
Vihara Meditatielessen en Webshop

Zelfkennis, wat is het, waarom is het belangrijk en hoe leer je jezelf kennen?

Gastblog door Raymond Besems.

Wat is zelfkennis?

Zelfkennis is makkelijk gezegd: kennis hebben over jezelf. Maar waar heb je dan precies kennis over? Het gaat over inzicht hebben in je eigen denkwijze, weten wat je kunt of niet kunt op geestelijk en lichamelijk niveau. Weten welke gedachten je hoofd bezig houden, kennis hebben over spanning in je lichaam en weten waar deze spanning vandaan komt. Oftewel een bewustzijn hebben over je eigen gevoelens en verlangens, hoe een ander je ervaart, waarom de ander je zo ervaart, hoe je op dingen reageert en waarom je zo op dingen reageert.

Waarom is zelfkennis belangrijk?

Stel, een vriendin vraagt je om mee te gaan naar een openluchtconcert. Het is een zonnige dag, je bent net klaar met werken en denkt: "Ja! Dat lijkt mij leuk!" Terwijl je daar aankomt, raak je na een uur oververmoeid. Je hebt het niet naar je zin, ondanks dat je het waardeert om uit te zijn met je vriendin. Je hebt geen idee waarom je zo moe bent en denkt er alleen maar aan om naar huis te gaan. Toch, ga je niet. Je houdt het nog even vol, tot je vriendin eindelijk zegt: "Ik ben moe, zullen we naar huis gaan?"


Misschien heb je eens iets soortgelijks meegemaakt. Een situatie waarin je terecht komt waar je jezelf niet durft uit te spreken. Misschien wil je de pret niet bederven voor een ander, of probeer je een bepaald imago van jezelf in stand te houden. Wat de reden ook is, hoe voel je je uiteindelijk?

Door het hebben van zelfkennis, groeit je zelfvertrouwen. Je weet namelijk wat je energie geeft en wat energie wegneemt. Daarnaast, wanneer je kennis over jezelf hebt, zul je op een vrije en ontspannen manier de wereld tegemoet gaan. Zelfvertrouwen hebben, betekent dat je beter bij jezelf kunt blijven. Dat je nee kunt zeggen tegen hetgeen dat niet bij je past.

Lees hier verder

Dit artikel is een bijdrage van Anand Opleidingen. Wil je graag je zelfkennis ontwikkelen en leren mediteren? Kijk dan eens naar de 1-jarige meditatie opleiding bij Anand.


Deze blog is geschreven door gastblogger Raymond Besems.

Auteursrecht Foto: yuriz / 123RF Stockfoto

Meditatie bij kinderen met leer-, gedrags- en sociaal-emotionele problemen

Gastblogger: Mirthe Booyink
Kinderpsycholoog bij MiCare Amersfoort

Een veel voorkomende vraag: ‘zijn kinderen wel in staat om te mediteren en heeft het wel effect?’ En inderdaad, kinderen kunnen lekker druk zijn: spelen, de wereld ontdekken en grenzen opzoeken. Maar wat nu als ze niet kunnen slapen, veel gaan piekeren en vaak onrustig zijn? In de maatschappij van tegenwoordig hebben veel kinderen het vaak te druk. Sociaal, emotioneel, op school, op de sport, op de scouting, in het gezin: we verlangen dat kinderen op alle fronten maar meekomen en daarbij nieuwe dingen leren en onthouden. Net zoals volwassenen moeten ook zij van alles. Maar wanneer gunnen we onszelf en onze kinderen een pauzemoment?

Aandacht geven 

Door kinderen te laten oefenen in aandacht hebben en bewust aanwezig te zijn, leren ze zichzelf even op pauze te zetten en te ervaren wat ze nodig hebben. Ze leren aandacht te geven aan de dingen die op dat moment relevant voor ze zijn, ook wanneer dit geen fijne gebeurtenissen zijn. De piekergedachten hoeven niet weggestopt te worden, maar ze leren er op een vriendelijke manier aandacht aan te geven.

Mindfulnessoefeningen 

Alle kinderen die er behoefte aan hebben om hun hoofd tot rust te laten komen, kunnen mindfulnessoefeningen doen. Veel kinderen met leer-, gedrags- of sociaal-emotionele problemen (bijvoorbeeld, dyslexie, ADHD, laag zelfbeeld of angstklachten) ervaren deze oefeningen als erg prettig. Meditatie of mindfulness is echter geen behandeling. Het helpt ze wel om te gaan met klachten of problemen. De positieve effecten kunnen bijvoorbeeld zijn: innerlijke rust, persoonlijke veerkracht, betere concentratie, om leren gaan met stressvolle gebeurtenissen, verbeteren van energie, levenslust en geluk.

Kindvriendelijke opdrachten 

Belangrijke aspecten van mindfullness bij kinderen zijn aandacht hebben voor je ademhaling, je zintuigen bewust gebruiken, bewustwording van je lijf, gevoelens toelaten en er mee om kunnen gaan en de baas worden over je gedachten. Deze aspecten kunnen getraind worden aan de hand van kindvriendelijke opdrachten. Voor leuke opdrachten kan ik verwijzen naar het boek van Eline Snel: ‘stil zitten als een kikker’.

Deze blog is geschreven door gastblogger Mirthe Booyink.

Onnodig spanning vast houden? Word bewust door mindfulness

Onnodige spierspanning

Vrijwel iedereen houdt meer spanning in zijn lichaam vast dan nodig. Ga maar eens na hoe dit bij jou is als je dit bericht leest. Is er misschien enige spanning in je kaken? En zijn je schouders echt ontspannen? En kijk eens of je het buikgebied nog verder kan ontspannen. En hoe zit het met je benen?

Voor sommige mensen is dit echt een openbaring. En voor vrijwel alle mensen geldt dus dat ze bij bijna alle handeling onnodig veel spanning vast houden. Ga bijvoorbeeld ook eens voor jezelf na als je op de fiets zit, of je alleen de spieren gebruikt die je nodig hebt. Vaak gebruik je ook nog onnodig andere spieren of houd je onnodig spanning vast.

Indien er teveel langdurige en ongezonde spierspanning is, zoals vaak bij langdurige stress, dan resulteert dit in klachten.

Daarom is het goed om je conditioneringen en stress symptomen te doorbreken.

Bewustwording door mindfulness

Door mindfulness te trainen wordt je meer en meer bewust van zowel je gedachten en je lichaam. En bewustwording geeft je een keuze. Het geeft je de mogelijkheid om dit te doorbreken.
Dit geldt voor (geconditioneerde) gedachtepatronen, maar dus ook voor (geconditioneerde) lichaamshoudingen en spanningen.

Goede oefeningen om dit te trainen zijn bijvoorbeeld de bodyscan en mindful yoga.
Maar ook (inzicht)meditatie en loopmeditatie helpt hierbij.

Hier kan je bijvoorbeeld de bodyscan beoefenen en meditaties beluisteren: https://vihara.nl/downloads 

Gerjan Schoemaker, Meditatieleraar bij Vihara

Rust door inzichten uit de meditatie

Rust krijgen door meditatie en onstane inzichten uit de meditatie

Ik schat dat zeker 8 op de 10 mensen die bij mij beginnen met meditatie, als motivatie “het krijgen van rust” aangeven. Laten we daarom hier dieper op ingaan. Voor dit specifieke onderdeel ben ik (weer eens) geïnspireerd geraakt door Dingeman Boot tijdens een retraite die hij onlangs begeleidde.

Als ik het in dit artikel heb over rust, bedoel ik ook ‘innerlijke vrede’, ‘vrijheid’ en hieruit voortvloeiend ‘geluk’.

Rust door Meditatie

Het is wetenschappelijk bewezen dat meditatie inderdaad ‘rust’ teweegbrengt. Zo ontstaan er aanwijsbare veranderingen in de hersenen. Klik hier indien je 1 van de onderzoeken wil lezen.

Daarnaast hoef je geen geleerde te zijn om te beseffen dat als je op een kussen gaat zitten met de intentie niet te denken, dat je dan tot rust komt. Je hersenen mogen eindelijk even tot stilstand komen. Echter bedoel ik in dit artikel rust die de volgende dag niet weg is. Ik bedoel wezenlijke rust, die je ook ervaart tijdens je dagelijkse leven. En ook daar draagt meditatie dus aan bij.

Eenmaal “op het pad van meditatie” ontstaan ook weer inzichten die versterkend werken bij het krijgen van rust. Er ontstaat een levensovertuiging die rust verankert. Innerlijke vrede die een onderlaag biedt bij alle situaties die je tegenkomt.

Rust door inzicht
De boeddhistische filosofie biedt vele inzichten, en wie al langer het pad van meditatie bewandeld, komt automatisch zelf ook tot deze inzichten.

Inzichten uit de boeddhistische filosofie
De inzichten die de Boeddha zou hebben opgedaan, vormen de basis voor de boeddhistische filosofie. Deze filosofie is als het ware een dik boek waarin wordt verteld hoe je werkelijke vrijheid (vrede, geluk of verlichting) kunt verkrijgen. De boeddhistische leer bevat meerdere ‘rijtjes’ om de filosofie goed te overzien en om ook de afzonderlijke onderdelen goed te onthouden. Je begrijpt dat dit erg handig was in de tijd dat er nog niets werd opgeschreven, maar alles van mond tot mond werd overgebracht. Maar ook nu zijn de rijtjes handig voor een goed overzicht.

Inzicht: De Drie Vergiften

Belangrijke ‘rijtjes’ zijn de ‘7 factoren voor verlichting’ en ‘de 5 hindernissen’. 1 van de 7 factoren voor verlichting is “Vrede”, of ook wel rust. Dit lichten we dus tijdens dit artikel verder uit. Rust kan je onder meer versneld ontwikkelen als je inziet wat voor onrust zorgt. En ook hiervoor kent het boeddhisme een rijtje, namelijk de 3 vergiften.
De 3 vergiften luiden als volgt:

– Begeerte
– Afkeer
– Onwetenheid

De eerste twee van de drie vergiften staan ook bovenaan het rijtje van de vijf hindernissen. En niet voor niets worden deze twee zo prominent genoemd.

Als dit de 3 vergiften zijn die onrust veroorzaken (of breder getrokken, de 3 vergiften die al het lijden veroorzaken), kunnen we het tegenovergestelde gebruiken om juist rust / geluk / innerlijke vrede te krijgen.
– Loskomen van gehechtheid
– Loskomen van afkeer
– Inzicht

Loskomen van gehechtheid

Vaak wordt in uit het Pali ‘Begeerte’ de eerste van de drie vergiften vertaald als ‘begeerte’ of ‘verlangen’. Zelf gebruik ik liever het woord ‘gehechtheid’. Het is niet erg, en naar mijn idee menselijk, om verlangens te hebben. Maar zodra je gehecht bent dan wordt het verlangen iets dat in de weg staat en voor onrust zorgt. Want als je ergens aan gehecht bent en het dreigt te verdwijnen, ontstaat er conflict. Ongecontroleerde impulsen om ergens krampachtig aan vast te houden. Onrust.
Terwijl dit onzinnig is als je beseft dat alles, maar dan ook alles vergankelijk is. Probeer daar vaker op reflecteren en je zult zien dat je jouw gehechtheden steeds verder los kan laten.

En loskomen van gehechtheden leidt tot een grotere innerlijke vrede.

Loskomen van afkeer
Afkeer of aversie is de tweede van de drie vergiften. Denk bij afkeer ook aan termen als aversie, frustratie en woede. Maar denk vooral ook aan ‘de dingen anders willen hebben dan zoals ze zijn’. Als je de dingen accepteert zoals ze zijn, dan zal je ook meer rust ervaren.

Ik hoor je denken ‘ja, ik moet toch niet alles zomaar passief accepteren en laten gebeuren’. Nee, dat is inderdaad niet wat er wordt bedoeld. Je zal wel blijven handelen naar wat jij denkt dat heilzaam is, maar je verliest jezelf niet meer in het verhaal.

Inzicht

Onwetenheid is niet doorhebben dat je jezelf verliest in gehechtheid en afkeer. Inzicht is dus het tegenovergestelde. Je krijgt, naarmate het inzicht meer onderdeel wordt van je conditioneringen, in de gaten dat als je van afkeer en gehechtheid loskomt, dat er ‘innerlijke vrede’ ontstaat. Rust.

Inzicht gaat ook over het doorhebben dat alles gaat zoals het gaat. En dat dingen niet anders gegaan kunnen zijn dan zoals ze zijn gegaan. Alles is een reactie op een voorgaande actie. Een persoon kan ook niet anders handelen dan hoe hij handelt of heeft gehandeld. Dit komt weer voort uit de opvoeding, cultuur en miljoenen andere invloeden. Om meer over deze theorie te weten te komen kan ik het boekje ‘verlichting voor luie mensen’ aanbevelen. Een superdun boekje waarin wordt uitgelegd dat alles gaat zoals het gaat en dat je daar geen invloed op hebt. Dus waarom zou je je dan nog druk maken over dingen? De Engelse versie is gratis te downloaden en de Nederlandse versie kan je voor €5,95 bestellen op bol.com.

De 7 factoren van verlichting

Naast inzicht in de 3 vergiften is het heilzaam en bevorderend voor ‘rust’ om ook de 7 factoren van verlichting in balans te krijgen en te houden.
De zeven factoren van verlichting luiden als volgt:

1. Aandacht (mindfulness)

2. Onderzoek (onderzoek naar de waarheid, of ook wel de dhamma)
3. Energie (ook wel inspanning/inzet en toewijding)
4. Vreugde
5. Kalmte (ook wel gemoedsrust of (innerlijke) vrede)
6. Concentratie

7. Gelijkmoedigheid

Lees meer over: De zeven factoren van verlichting

Inspirerende liedjes

Graag wil ik ter inspiratie 2 nummers delen die hier prachtig bij aansluiten:
1. Skik (Daniel Lohues) – ‘t Giet Zoals ‘t Giet (ook al denk ie soms van nie)
2. Stef Bos – Niets te verliezen

De 7 factoren van verlichting

De ‘zeven factoren van verlichting’ in het boeddhisme zijn vooral een verdieping op 3 aspecten van het ‘Achtvoudige pad’. Namelijk op juiste inspanning, juiste aandacht en juiste meditatie.
De zeven factoren van verlichting zijn tevens een tegenhanger van ‘De vijf hindernissen (de vijf hindernissen kunnen de 7 factoren van verlichting overschaduwen).

Volgens de boeddhistische leer ervaren mensen die deze zeven factoren van verlichting volledig tot ontwikkeling laten komen werkelijke vrijheid.

De zeven factoren van verlichting worden daarom ook wel de zeven factoren voor bevrijding genoemd. Voor sommige mensen is verlichting een te ‘groot’ woord en hebben zij een beter gevoel bij het woord bevrijding.

De zeven factoren van verlichting luiden als volgt:

  1. Aandacht (mindfulness)
  2. Onderzoek (onderzoek naar de waarheid, of ook wel de dhamma)
  3. Energie (ook wel inspanning/inzet en toewijding)
  4. Vreugde
  5. Kalmte (ook wel gemoedsrust of (innerlijke) vrede)
  6. Concentratie (als zijns-kwaliteit)
  7. Gelijkmoedigheid

Passieve factoren van verlichting
Drie factoren van verlichting zijn passieve factoren. Namelijk: 1. Concentratie, ook wel eenpuntige aandacht van de geest) 2. Kalmte, ook wel innerlijke vrede 3. Gelijkmoedigheid, ook wel onthechting en balans van de geest bij verandering.

Actieve factoren van verlichting
Er zijn ook drie actieve factoren van verlichting. Namelijk: 1. Energie, ook wel de toewijding/inzet om mindful/aandachtig te zijn. 2. Onderzoek, ook wel stil observeren naar wat er gebeurt (niet reactief) 3. Vreugde, wat zich manifesteert als geluk en opgewekte interesse in spirituele ontwikkeling.

Neutrale factor: Aandacht (mindfulness)

De eerste factor van verlichting is een neutrale factor. Namelijk: Mindfulness. Bij mindfulness observeer je ieder object in het huidige moment. Ofwel, je ervaart alles in het ‘nu’.
Door mindfulness toe ontwikkelen, ontwikkel je ook automatisch alle andere factoren van verlichting. Het brengt ook de andere factoren in balans. Want wanneer je teveel van een factor hebt, is het mogelijk dat het zich verschuift naar een hindernis in plaats van een kracht. Zo kan bijvoorbeeld teveel kalmte, zonder juiste aandacht en energie resulteren in slaperigheid.

Energie

Energie is in deze tweeledig. Enerzijds wordt bedoeld de inzet/toewijding die nodig is om actief de voorwaarden te scheppen voor de factoren van ontwaken. Anderzijds de energie die voortkomt door de beoefening en de ontwikkeling van de andere factoren van verlichting.

Toewijding

Hier voorafgaand is er ook toewijding nodig. We moeten bewust de keuze maken om de intentie te hebben aandachtig te zijn. We kunnen er namelijk voor kiezen om lekker suf op de bank te hangen. Dat is fijn op zijn tijd en ontspannend. Maar het helpt je niet echt verder. Er is dus toewijding nodig om echt wakker te worden/blijven. Een retraite is hierbij ook een goed voorbeeld (en dan bedoel ik niet retraites zoals je die tegenwoordig ook vaak ziet met een zwembad en gezellig kletsen, maar meer een traditionele Vipassana of Zen retraite). Tijdens een traditionele retraite moeten we bijvoorbeeld vroeg op staan, komen we fysieke pijn/ongemak tegen en mogelijk ook mentale ongemakken (als we naar binnen kijken zien we niet altijd de leuke kanten van onszelf).

Voor deze toewijding is er (zeker voor de beginnende yogi) ook het nodige vertrouwen nodig. Vertrouwen dat dit je verder zal brengen. Uit je bestaande conditioneringen haalt en dat het leidt tot verdieping in het meditatieproces en transformatie naar verdere ontwaking.

Inzet

Als we ons er eenmaal aan toe hebben gezet om actief aandachtig te zijn, is er ‘juiste inzet’ of ‘juiste energie’ nodig. Met juiste inzet wordt bedoeld dat we niet te krampachtig proberen aandachtig te zijn waardoor we er gespannen bijzitten, maar ook weer niet te losjes zodat we telkens afdwalen. We zoeken hierin de middenweg. Juiste inzet.

Inzet in het dagelijks leven
In het dagelijks leven is er

  1. inzet nodig om ‘te laten’ wat niet goed (onheilzaam) voor ons is (niet ingaan op verlangens die niet goed voor ons zijn)
  2. inzet nodig om een basis te ontwikkelen van waaruit minder onheilzame neigingen te laten ontstaan
  3. inzet nodig om een basis te ontwikkelen van waaruit heilzame neigingen ontstaan
  4. inzet nodig om hetgeen dat heilzaam is verder te ontwikkelen

Energie ontwikkelen/krijgen door aandachtig zijn

Naast inzet wordt bij energie ook bedoeld het resultaat van aandachtig zijn. Ga voor jezelf na hoe energiek je je voelt als je onderuitgezakt ligt te dagdromen op de bank in vergelijk met hoe je je voelt als je rechtop zit en gewaar bent van wat er in en om je heen gebeurt.

Onderzoek

Onderzoek geeft inzicht. Onderzoek naar ‘de waarheid’ van bestaan. Elementen waarop je kunt reflecteren zijn bijvoorbeeld:

  • Onderzoek het feit dat alles aan verandering onderhevig is
  • Onderzoek het feit dat lijden ontstaat doordat alles aan verandering onderhevig is. Bronnen van lijden zijn ingaan op onheilzame verlangens en afkeer. Lees ook de Vier Nobele Waarheden
  • Onderzoek het feit dat er geen onveranderlijk, permanent ‘ik’ of ‘zelf’ is.

Neem hierbij niets voor waarheid aan. Onderzoek het zelf. Klopt dit?
Dit onderzoeken leidt dikwijls tot inzichten die weer de motivatie geven tot verder onderzoek, enzovoort.

Vreugde

Vreugde kan een gelukzalig gevoel zijn. Bij een staat van hoge concentratie kan er zelfs enorme verrukking en blijdschap ontstaan. Uiteindelijk bedoelen we meer een innerlijke vreugde. Ook wel ‘een glimlach in het hart’.

We kunnen vreugde niet helemaal afdwingen, maar we kunnen wel de meditatie starten met een opgewekte interesse. De intentie hebben om datgene dat we opmerken met mildheid en acceptatie tegemoet te treden. Dit is een van de redenen waarom de Boeddha vaak met een glimlach wordt afgebeeld.

Deze innerlijke glimlach schept een vredige basis. Een basis voor kalmte.

Kalmte

Kalmte is in tegenstelling tot de vorig genoemde factoren een factor die je niet kunt afdwingen. Deze ontstaat door de ontwikkeling van de actieve factoren.

Concentratie

Concentratie is een zijnskwaliteit. Net als kalmte kunnen we deze niet afdwingen maar kunnen we hier wel de voorwaarden voor scheppen. Concentratie wordt nog wel eens verward met opmerkzaamheid. Echter, we kunnen op van alles en nog wat opmerkzaam zijn. Zelfs op chaos in de mind. Als er concentratie is lukt het ons om langere tijd gefocust te blijven op 1 object.

Gelijkmoedigheid

Gelijkmoedigheid is de balans tussen de twee extremen verlangen en afkeer. We reageren evenwichtig op datgene wat er op ons pad komt. We nemen het leven zoals het komt. In de wetenschap dat we het ene als onprettig en het andere als prettig ervaren. We gaan evenwichtig om met verlies en winst, succes en falen, lof en blaam.

Gelijkmoedigheid wordt nog wel eens verward met onverschilligheid. Het is eerder het tegenovergestelde. We geven wel om wat er gebeurt maar laten ons niet meeslepen. We ervaren volledig.

Aandacht

Aandacht, ook wel opmerkzaamheid of mindfulness (Sati). Opmerkzaam zijn op wat zich aandient in het hier en nu. Non-duaal, zonder voorkeur of afkeur. ‘Zijn’ met dat wat zich aandient.

Universele factoren voor ontwaken

Hoewel dit rijtje met ‘De 7 factoren van Verlichting’ uit het Boeddhisme komen, is het universeel. Er bestaan vele stromingen en oefeningen waarmee je deze factoren van ontwaken kunt ontwikkelen. Persoonlijk vind ik de Osho Dynamic bijvoorbeeld een zeer krachtige meditatie waarbij we met volledige inzet de hindernissen in korte tijd minder krachtig maken en zo de ruimte maken voor de factoren van verlichting tot ontwikkeling te laten komen.

 

Lees ook, de Vijf hindernissen in het boeddhisme (de tegenhangers of ‘overschaduwingen’ van de 7 verlichtingsfactoren).

 

Door Gerjan Schoemaker
Vihara meditatielessen & webshop

Hoe moet je mediteren? Uitleg Vipassana Meditatie.

Hoe beoefen je Vipassana meditatie?

Hoe moet je nou mediteren? Hieronder een uitleg over Vipassana meditatie.
Vipassana meditatie betekent inzicht meditatie en komt voort uit het Boeddhisme.

1. Neem tijd voor een goede zithouding
Zorg allereerst dat je goed zit. Ontspannen, maar in een waardige houding met een rechte rug. Het is belangrijk dat je een vrije buikademhaling hebt, dus zorg dat je loszittende kleding draagt. Is dit niet het geval kan je bijvoorbeeld de bovenste knopen van je broek losmaken.

2. Ga na hoe je er nu bij zit
Als je goed zit, kan je nagaan hoe je er nu bij zit. Hiermee ontwikkelen we bewustwording en inzicht door als het ware van een afstandje naar jezelf te kijken. Is het rustig of druk in het hoofd? Is het lichaam gespannen of ontspannen? Zijn er gedachten wat zijn dit voor gedachten (gedachten over de toekomst, of in het verleden)?

Het is hierbij belangrijk dat we dit gadeslaan vanuit de rol van een toeschouwer. We gaan NIET mee in het verhaal, en we gaan NIETS veranderen. Dus als er onrust is, dan is er onrust. Als er spanning is, dan is er spanning. Als er boosheid is, dan is er boosheid. Als er gedachten zijn, dan zijn er gedachten. Je observeert, en je bent niet reactief.

Alles mag er zijn en je verwelkomt wat er is.

Door dit te doen ontwikkelen we onder meer inzicht en bewustwording.

3. Concentreer je op een meditatieobject
Nadat je hebt onderzocht hoe je erbij zit richt je jouw aandacht op 1 object. Dit wordt jouw meditatieobject. Vaak is dit de buikademhaling omdat deze altijd aanwezig is en bij een goede buikademhaling kan je veel sensaties in je lichaam (rond het gebied van je buik) waarnemen.

Bovendien werkt dit positief voor een optimale buikademhaling. Je hebt de INTENTIE om helemaal, echt helemaal met je aandacht hier bij te zijn. Merk op dat je buik uitzet bij een inademing, en weer daalt bij een uitademing. Eventueel kan je ook de stilte tussen de uit- en inademing waarnemen (retentie). Een moment dat er helemaal niets is. Probeer tijdens de hele meditatie op een alerte en ontspannen wijze bij dit anker, je meditatieobject te blijven.

Uiteraard lukt dat niet altijd, of zelfs zelden!!

Het is dan ook niet het doel van de meditatie om helemaal geen gedachten of gevoelens meer te hebben, het doel is om vanuit een afstandje te observeren wat er plaats vind in jou. Zonder dat dit jouw intentie is/was.

Het is ook niet het primaire doel om tot ontspanning te komen, dit is een (mogelijk) effect van de meditatie!

Als je merkt dat je bent afgedwaald dan is er bewustwording, en dat is al de eerste winst. Vervolgens accepteer je hetgeen waardoor je bent afgedwaald. Je probeert dus nergens over te oordelen. Zie ook punt 2. Als er onrust, dan is er onrust, als er boosheid is, dan is er boosheid, als er gedachten zijn, dan zijn er gedachten.

Vervolgens kijk je naar hetgeen waardoor je bent afgeleid vanuit de rol van de toeschouwer. Dus van een afstandje. Dit laat zich het makkelijkst uitleggen bij emoties. Als er bijvoorbeeld boosheid is, merk op wat er zich allemaal afspeelt. Wat voor gedachten zijn er, waar kan ik die boosheid in mijn lichaam waarnemen? In mijn buik? Of bij mijn borst? En wat kan ik daar dan waarnemen? Bijvoorbeeld spanning, kou of warmte?
Onderzoek het, doe inzichten op, maar let op dat je niet meegaat in het verhaal. Blijf in de rol van de toeschouwer.

Maak ook de identificatie met hetgeen waardoor je bent afgeleid los. Wie al langer mediteert begrijpt waarschijnlijk direct wat hiermee wordt bedoelt. Je ziet in dat jij de betreffende emotie of gedachte niet bent. Het is vanzelf opgekomen, maar jij bent dit niet. De identificatie losmaken is een lastige voor degene die net begint met mediteren. Dan volstaat het ook om hetgeen waardoor je bent afgeleid gewoon los te laten en terug te keren naar je initiële anker (de buikademhaling).


Hier kan je nog meer lezen over identificatie met gedachten en gevoelens.

 

Klik hier ook voor Audio bestanden om begeleide meditaties van mij te downloaden

 

Werking Vipassana Meditatie / Inzicht Meditatie

– Ontwikkeling bewustwording

– Betere concentratie

– Minder onrust

– Meer evenwichtig

– Meer helderheid

– Vergroot creativiteit – Minder obsessief denken – Minder onnodige (spier)spanning

– Meer zelfvertrouwen – Minder oordelen/Meer compassie – Versterkt imuumsysteem – Vergroot empathisch vermogen – Vergroot emotionele intelligentie – Minder zorgen (toekomst)

– Minder spijt (verleden)

– Minder ‘verkeerd’ zelfbeeld (verleden)

 

Door Gerjan Schoemaker, meditatieleraar en eigenaar Vihara.

 

 

Wat is mindfulness?

Wat wordt er bedoeld met mindfulness?

Mindfulness is met je aandacht in het hier en nu aanwezig zijn. Met meditatie oefenen we het vermogen om dit in het dagelijks leven toe te passen. Je bent bewust van wat er om je heen gebeurt terwijl je ook verbinding naar binnen hebt. Je bent bewust van je gedachten, emoties en lichaam.
Nu is het voor de meeste mensen onwaarschijnlijk dat het lukt om de hele dag mindful te zijn, maar door oefening gaat het wel steeds meer en 'beter'. Door oefening wordt het steeds meer onderdeel van je systeem/conditioneringen. Je bent het er sneller van bewust als je niet in het hier en nu aanwezig bent. Ook kan je na deze bewustwording steeds sneller met je aandacht terugkomen in het moment. In plaats van in gedachten (zoals zorgen, todo lijstjes maken, terugkijken) en emoties te (blijven) ronddwalen.

Lees ook: Waarom mindfulness?

Mindfulness leren?
Er zijn opleidingen en uitgebreide cursussen voor mindfulness, zoals een Mindfulness Based Stress Reduction cursus (lees hier een ervaringsverslag door Motiv8ed). Ook kan je mindfulness via meditatie leren. Uiteindelijk komt mindfulness voort vanuit de Vipassana meditatie. Vihara geeft onder andere Vipassana lessen en geeft daarbij ook de vertaling voor toepassing in het dagelijks leven.

Infographic over mindfulness:

mindfulness

RAIN bij meditatie: Recognise, Acceptation, Investigation, Non-Identification

Binnen de Vipassana Meditatie of ook wel Inzichts Meditatie is het mogelijk om het ezelsbruggetje R.A.I.N toe te passen.

R.A.I.N. staat voor Recognise, Acceptation, Investigation en Non-Identification. Dit kan je als volgt toepassen tijdens de meditatie:

Recognise
Aan de start van de meditatie heb je de intentie om bij je meditatieobject te blijven. Vaak de ademhaling zoals je deze kan waarnemen in de buik. Het is echter natuurlijk dat je op een gegeven moment (vroeg of laat) wordt afgeleid. We zijn opmerkzijn op het moment dat we dit in de gaten hebben. Dat je bent afgeleid is niet erg en het is mooi als je het opmerkt. Vanaf dat moment kan je vanuit de rol van de toeschouwer kijken naar hetgeen waardoor je bent afgeleid.

Acceptation
Zodra je opmerkt dat je bent afgeleid, is het de kunst om te accepteren dat je bent afgeleid + dat je hetgeen waardoor je bent afgeleid volledig aanvaard.

Investigation
Als je opmerkt dat je bent afgeleid, kan je dit onderzoeken. Hoe verhoudt je jezelf tegen hetgeen waardoor je bent afgeleid? Zijn er nog oordelen die je verder kan loslaten? Is het een veel terugkomend iets (patroon) waardoor ik ben afgeleid? Etc. Als je nog niet zo lang mediteert kan dit analyseren nog een rationeel analyseren zijn, echter is het de bedoeling dat je dit intuitief analyseert. Als je vaardig bent kan je dit intuitief analyseren in drie fasen doen:

  1. Wat voor gedachten heb ik? Kijk hiernaar vanuit de rol van de toeschouwer, ga er niet verder in mee. Dus maak ook niet een gedachte af ook al wil je dat nog zo graag.
  2. Wat voor gemoedstoestand heb ik hierbij. Aangenaam, onaangenaam of neutraal.
  3. Wat kan ik waarnemen in mijn lichaam (en merk hierbij op dat niets vaststaand is)

Non-identification
In deze fase maak je een verschuiving van concept naar de directe waarneming. Je keert volledig in de rol van de toeschouwer. En in plaats van het benoemen van concepten en intuitief analyseren ga je over tot puur waarnemen. Op deze manier ontmantel je het mind-object en zodra het minder sterk wordt en naar de achtergrond verdwijnt, richt je de volledige aandacht weer op je anker. Je meditatieobject.

Van bewust bekwaam naar onbewust bekwaam

In het begin zal dit een ‘analytisch’ proces kunnen zijn. Op den duur doorloop je dit proces ‘vanzelf’. Je bent opmerkzaam tijdens/nadat je bent afgeleid door een Medium of Large bezoeker en de rest ontvouwt zich zonder dat er een IK aan te pas komt. Je doet er goed aan om R.A.I.N. op ‘speelse wijze’ toe te passen. Je hoeft niet iedere keer exact deze stappen door te lopen. De ene keer volstaat het om opmerkzaam te zijn en los te laten, de andere keer vergt het enige tijd om het hele proces te doorlopen.

Zoals bij alles wat we nieuw leren: Je gaat van onbewust onbekwaam uiteindelijk naar bewust bekwaam. Het wordt dan onderdeel van je systeem.

 

De originele bron van de RAIN methode weet ik niet zeker, maar volgens mij heeft Tara Brach deze uiteenzetting bedacht op basis van de traditioneel Boeddhistische Vipassana methodes.  

Lees ook het artikel dat hieraan voorafgaand kan worden toegepast “Omgaan met afleiding tijdens meditatie

 

Door Gerjan Schoemaker.
Vihara meditatie en webshop

Van ‘onbewust onbekwaam’ naar ‘onbewust bekwaam’

Bewustwording kan je ontwikkelen. Veel mensen overkomt het wel eens om uren, dagen of zelfs weken of jaren in een frustratie te bijven hangen. Gefrustreerd over iets of iemand. Ze hebben niet door, dat degene die het meest onder deze frustratie lijdt, zij zelf zijn. Onnodig. Maar ja… als je niet weet dat het ook anders kan, zal dit patroon zich blijven herhalen. Ik gun deze mensen dan ook de eerste stap naar bewustwording. Als je het eerste stapje hebt genomen is er vaak geen weg meer terug 🙂

De leercircel van bewustwording

Onbewust onbekwaam
Als iemand zich niet bewust is dat hij of zij in een emotie blijft hangen, terwijl dit niet nodig is, dan is deze persoon ‘onbewust onbekwaam’. Hij of zij weet niet beter. In dit geval heeft is er ook geen andere keuze. Het inzicht moet ontstaan (vaak komen mensen pas op ‘het pad van bewustwording’ na een heftige gebeurtenis) en kan niet door deze persoon worden afgedwongen.

Bewust onbekwaam
Je wordt ‘bewust onbekwaam’ als je het inzicht krijgt dat het ook anders kan. Je ziet dat je weer in een emotie blijft hangen en je bent je er van bewust dat het geen zin heeft. Je krijgt een keuze! Blijf ik lekker onbekwaam (waarom zou je?) of kies je ervoor om er bekwaam in te raken om er anders mee om te gaan waardoor er ‘minder lijden’ is.

Bewust bekwaam
Je bent er je bewust van dat het anders kan. In het voorbeeld kan je er voor kiezen om de emotie te accepteren, observeren en de identificatie ermee loslaten. Hiermee wordt de emotie mogelijk minder sterk, of mogelijk verdwijnt de emotie zelfs. Je kan er in ieder geval beter mee ‘zijn’ waardoor er minder ‘lijden’ ontstaat.

Onbewust bekwaam
Als je nog bewust bekwaam bent, dan werk je nog met name vanuit je verstand. Maar als je dit vaak toepast, zal je zien dat het steeds meer onderdeel van jouw eigen systeem wordt. Op een gegeven moment hoef je er niet meer over na te denken, maar wordt het onderdeel van jouw conditioneringen. Het gaat vanzelf. Dus dan ben je onbewust bekwaam.

Wat zijn effecten van bewustwording?

Naarmate je op het pad van bewustwording verder ontwikkelt en steeds meer (door)leeft is het mogelijk dat je steeds maar, als het ware, door het leven heen glijdt. Obstakels zijn geen problemen meer, maar situaties. Je klaagt minder, want er is niets om over te klagen. Je oordeelt minder, want je hebt compassie en mededogen ontwikkelt. Alles is zoals het is. En zo kan ook een bepaald persoon er niets aan doen dat deze handelt zoals hij of zij handelt. Dit overkomt hem of haar. Vanuit deze wetenschap kan je het de betreffende persoon ook niet echt kwalijk nemen (jij mag er uiteraard op reageren zoals jij wil, daar kan jij dan ook weer niets aan doen). Uiteraard verschilt de mate waarin je dit doorziet bij de meeste mensen per situatie en periode.

Sommigen vragen zich af of je nog wel verantwoordelijkheidsgevoel hebt als je geen invloed hebt op wat je doet. En het antwoord is: “Jazeker wel! Meer dan voorheen.” Je doet namelijk alles vanuit wijsheid en compassie.

Dezelfde vraag rijst vaak op over gelijkmoedigheid. Word je niet ontzettend onverschillig als je jezelf niet meer laat leiden door emoties. Ook hierbij is het tegenovergestelde waar. Je stelt jezelf meer open. Je hart opent zich verder. Je wordt sneller geraakt. Het verschil is dat jij de baas wordt over je emoties, in plaats van dat de emoties baas worden over jou. Het is niet zo dat er geen boosheid meer opkomt, of dat je niet meer buldert van het lachten. Je doorleeft de emoties alleen met wijsheid. Bovendien ontwikkel je zelfkennis en weet je naar welke emoties je moet handelen en welke niet. Je weet er op een heilzame manier mee om te gaan. Doordat je meer ‘voelt’, weet je de kleine dingen ook vaak beter te waarderen.

Ook leef je meer vanuit dankbaarheid in plaats van trots. Je bent dankbaar voor wat je hebt (materie, vaardigheden, situaties, etc.) en je ziet in en accepteert dat je het ook weer kwijt raakt. Maar ondertussen kan je er vanuit dankbaarheid volop van genieten!

Natuurlijk zijn er nog veel meer effecten van meditatie en bewustwording.
Suggesties zijn welkom. Laat een reactie achter!

Meditatie is als surfen

Er luidt een gezegde:

“Je kan de golven niet stoppen, maar je kan wel leren surfen.”

Zie de golven hier als metafoor voor emoties die mensen ervaren. Je kan niet voorkomen dat je als mens emoties ervaart, maar je kan wel leren om hiermee om te gaan. Krijg controle over emoties, in plaats van dat de emoties controle over jou krijgen.

En ja, je zal altijd van je surfboard blijven vallen. Maar je kan hier ook telkens weer op krabbelen. En naarmate je meer meditatie beoefent en je de filosofie over non-dualiteit hierbij begrijpt zal je meer eenvoudig over de golven glijden en er ook meer plezier in krijgen.

Als we de golven nader bekijken komen we tot de conclusie dat deze op zichzelf niet bestaan. De golven komen op en verdwijnen weer in de zee. Ze zijn dus eigenlijk gewoon zee in een ogenschijnlijk andere vorm. 

Het helpt om zo ook naar emoties te kijken. Emoties zijn slechts een concept waaraan wij mensen woorden hebben gegeven. 

Stel dat je boosheid ervaart. Het helpt dan om in te zien dat boosheid slechts een concept is. Het is een paraplu of container woord voor allemaal processen die gebeuren. Denk hierbij aan gedachten en lichamelijke sensaties. Als je dan inziet ‘er zijn lichamelijke sensaties’ in plaats van dat je tegen jezelf zegt ‘ik ben boos’ zal je zien dat de emotie al sterk in kracht afneemt. 

Je kan bij emoties goed de RAIN formule toepassen;

RAIN: 1 Recognition 2 Acceptation 3 Investigation 4 Non identification

De eerste stap is te herkennen dat ‘je boos bent’. De tweede stap is te accepteren dat dit zo is. Daarna kan je onderzoeken wat je ervaart aan gedachten en gevoelens in je lichaam. En de laatste stap is in te zien dat jij de emotie niet bent. Het zijn slechts sensaties die plaatsvinden waaraan jijzelf een parapluwoord had verbonden. Deze kan je nu loslaten. 

De zee is onvoorspelbaar en laat zich niet controleren. Zo ook het leven. 

Toch denken de meeste mensen dat ze het leven onder controle kunnen houden. Als het dan even niet zo gaat als ze zouden willen ontstaat er lijden. 

Vanuit de meditatie ontwikkel je inzicht in dat ‘de dingen gaan zoals ze gaan’. En je leert ‘te zijn met dat wat er is’. 

Dat schept enorme vrijheid.

Loslaten is hierbij een belangrijk, overkoepelend begrip. Volgens de geschriften van de boeddha heeft onnodig lijden altijd te maken met:

– gehechtheid

– aversie

– onwetendheid

Als je zo min mogelijk gehecht bent (aan materialistische dingen, situaties, emoties, etc.) dan kan je ook makkelijker alles loslaten. Dat geldt ook het NIET willen van bepaalde situaties en emoties. Aversie is eigenlijk ook een vorm van gehechtheid. Je wilt iets anders dan dat er is. Het gaat er dan om om juist te zijn met dat wat zich aandoet.

Gerjan Schoemaker
www.meditatiezwolle.nl

Mindfulness oefeningen van Thich Nhath Hanh

Met mindfulness oefeningen beoefenen we het vermogen om beter in het nu aanwezig te zijn tijdens dagelijkse handelingen. Net als bij meditatie, alleen staat de beweging wat dichter bij het dagelijks leven. Je kan de oefeningen met de ogen dicht of open doen. Met de ogen dicht lukt het vaak beter om met je aandacht bij de beweging te blijven en de energie in je lichaam te houden. Met de ogen open sta je weer dichter bij het dagelijks leven. Voor beide valt iets te zeggen. Je kan hier mee spelen. De ene keer met de ogen gesloten en de andere keer met de ogen open en ook afwisselend per oefening in de reeks van tien.

Voordat je deze oefeningen doet, en ook voordat je weer terugkeert naar je dagelijkse bezigheden kan het helpen om onderstaande tekst door Thich Nhat Hanh in gedachten te nemen.

"Stel je voor dat twee astronauten naar de maan gaan. Terwijl ze daar zijn is er een ongeluk gebeurd met hun schip en ze kunnen nooit meer terugkeren naar aarde. Ze hebben nog voor slechts twee dagen zuurstof. Er is geen hoop meer dat er nog op tijd hulp vanaf de aarde komt om hun te redden. Ze hebben nog maar twee dagen te leven. Als je op dat moment die astronauten kon vragen, "Wat is je diepste wens?" zouden ze waarschijnlijk zeggen, "Om terug thuis te zijn en om rond te lopen op onze prachtige planeet Aarde." Dat zou voldoende zijn voor hun. Niets meer. Ze denken er niet aan om het hoofd te zijn van een grote organisatie, een bekende beroemdheid of de president van de Verenigde Staten. Ze willen niets liever dan hier terug te zijn, rondlopen op Aarde, genieten van iedere stap, luisteren naar de geluiden uit de natuur of het vasthouden van de hand van degene die zij liefhebben terwijl ze de maan observeren als het nacht is. We zouden iedere dag moeten leven als mensen die gered zijn van de dood op de maan."

Een andere quote door Thich Nhat Hanh die je in gedachten kan nemen voordat je begint met loopmeditatie, maar ook als je loopt in het dagelijks leven:

"Loop alsof je de Aarde kust met je voeten"

Probeer alle handelingen die je verricht, tijdens oefeningen of in het dagelijks leven, zoveel mogelijk met aandacht te doen. Je zult zien dat je dan steeds meer van iedere handeling kan genieten en dat dit bijdraagt aan je eigen geluk en daardoor ook aan het geluk van anderen.

Ok, nog 1 quote door Thich Nhat Hanh dan. Eentje die op de deur van mijn kantoor staat zodat ik (en iedereen die mij heeft bezocht) hieraan wordt herinnert:

"Smile, breathe and go slowly"
Bekijk hier de tien mindfulness oefeningen door Thich Nath Hanh

 

Mindful Movements helpen onder meer bij het verminderen van stress en spanning. Andere voordelen van deze bewegingen zijn onder andere het ontwikkelen van concentratie en mindfulness. De "Ten Minful Movements" zijn zeer eenvoudige en effectieve oefeningen en bevorderen het mentaal, emotioneel en fysiek welzijn. De oefeningen zijn geschikt voor mensen met uiteenlopende fysieke mogelijkheden.

De Ten Mindful Movements komen voort uit de Chai Chi en Yoga en zijn oorspronkelijk door Thich Nhat Hanh ontwikkeld als pauze tussen lange perioden van zitmeditatie.
Echter worden deze oefeningen nu ook op andere momenten toegepast, zoals voor een meditatie of als oefening in de pauze van het werk. Het helpt mee te vertragen en vanuit het hoofd in het lichaam te komen.

Je kan een Boek van de Mindful Movements kopen via bijvoorbeeld Bol.com

Gerjan Schoemaker,

Meditatieleraar bij Vihara, Meditatie Zwolle