Wat is bewustwording of ontwaken?

Bewustwording

Door inzichten uit de meditatie en ondersteunende filosofieën, ontstaat bewustwording. Onder meer bewustwording van de eigen conditioneringen en patronen. Door opmerkzaamheid en inzicht is het mogelijk deze te doorbreken. Zonder bewustwording blijven mensen mogelijk eindeloos bestaande patronen herhalen, terwijl deze niet bevordelijk voor ze zijn. Zonde! 

Voorbeelden van niet bevorderlijke  (in het traditioneel boeddhisme ook wel ‘onheilzaam’ of ‘niet wijs’ genoemd) patronen zijn:

  • Telkens jezelf in moeilijkheden brengen
  • Blijven hangen in boosheid, irritatie, frustratie en andere vormen van aversie
  • Vaak boos zijn op jezelf en/of anderen (en niet inzien dat jezelf degene bent die er het meeste last van heeft)
  • Continue stress ervaren door de dingen anders te willen dan ze zijn

Lees hier meer over wat bewustwording is:

In plaats van bewustwording wordt ook vaak het begrip ontwaken gebruikt.

Observeren kun je (af)leren

Gastblog door Liza Disselhorst

Observeren was een van de eerste belangrijke onderwerpen in mijn studie Psychologie, aan de Universiteit van Amsterdam. In de Psychologie was het nuttig en nodig, om van een afstandje te leren zien welk gedrag een baby, kind of volwassene vertoont. Observeren als in onderzoeken, objectief willen bekijken. Maar ook observeren van mensen in het algemeen vond ik fantastisch, vanaf een terras voorbijgangers observeren, of leeftijdsgenoten met uitgaan. Mega interessant; ‘zet mij op een stoel zwevend boven iedereen en ik ben perfect gelukkig’ zei ik vaak. 

Maar deze liefde voor observeren had ook een andere kant; ik voelde me vrijwel nooit onderdeel van een groep mensen, was bijna altijd bewust van mezelf, oftewel mezelf aan het observeren. En bij die uitgezoomde blik hoorde ook een commentator, zo eentje met een microfoon die als bij een voetbalwedstrijd commentaar levert op wat er gebeurt op het veld. Mijn commentator was alleen niet helemaal objectief (zoals een goede observator betaamt), maar vooral kritisch. Van dit alles was ik me niet echt bewust, tot een aantal jaren geleden. 

Ik was vaak rusteloos, soms gespannen en gestrest, had hoge verwachtingen van mezelf in werk, onderhouden van vriendschappen etc, was eigenlijk nooit echt tevreden of alleen voor heel korte duur. Ik wilde vaak iets nieuws doen, proberen, mezelf ontwikkelen, niet stilstaan; na een aantal weken of soms maanden kwam er altijd een moment dat ik (op grotere of kleinere schaal) een nieuwe wending in mijn leven nodig had. Ik heb van alles gedaan; gestudeerd, gereisd, theaterlessen gevolgd, altijd gesport, aan meditatie gedaan, yoga, een aantal keer verhuisd, en in besturen en commissies gezeten Maar twee jaar geleden begon ik echt antwoorden te vinden, rust te vinden, toen ik in aanraking kwam met Rainbow Tai Chi. 

En daar kom ik weer terug bij het observeren, of de observator. In Rainbow Tai Chi werd namelijk van me gevraagd om te luisteren naar mijn hart; letterlijk met de hand op mijn hart naar de pauzes tussen hartslagen luisteren, en voelen wat daar gebeurt. Maar ook het bewust voelen van de energie genaamd Chi (levenskracht) die er altijd is maar nauwelijks bewust wordt waargenomen. Iets wat ik graag wilde leren, maar me totaal niet lukte. Sommige mensen voelden tintelingen, anderen zagen kleuren en weer anderen voelden liefde en dankbaarheid. Ik keek het met lichte jaloezie en wat scepticisme aan, maar ook met nieuwsgierigheid. 

Twee jaar kostte het me ongeveer om te begrijpen hoe ik de energie ook kon voelen. Waarvoor ik het observeren moest loslaten en ‘direct moest waarnemen’. Een soort sprong in het diepe, in een 

gevoel van ‘niks, niet weten wat er is/komt’, wat in het Chinees ‘Wu Chi’ wordt genoemd. Elke keer als ik werd aangesproken op het voelen met mijn hart, kwam de commentator terug ‘voel je al iets?’, ‘lukt het je nu nog niet?’, ‘misschien is dit gewoon bullshit’ etc etc. Maar al deze stemmen hebben me nooit geholpen in het vinden van rust, en van vertrouwen in mezelf. Wat me daarin wel veel geholpen heeft is de eerste fundamentele Tai Chi oefening, het principe van loslaten. Loslaten van de observator, de commentator, de vergelijker, de ‘alles wetende’, en leeg worden, niks zijn, open staan, luisteren. 

Ik leerde de afgelopen 2,5 jaar langzaam zinken van mijn hoofd (observator) naar mijn hart en buik, leerde luisteren en vertrouwen wat ik voelde en daar ruimte aan te geven. En nog steeds moedig ik mezelf aan om dat te doen, elke ochtend, om alles los te laten, en mijn dag fris en vers te kickstarten. Ik herinner me nog goed dat ik me ging beseffen dat ik mezelf zelfs observeer als ik lachte! Lachen was dus ook vaak maar van korte duur, voordat ik weer zelfbewust werd. Totdat ik een paar keer in het diepe werd gegooid tijdens mijn ‘FTT training’, en oa in een volle supermarkt moest zingen voor de caissières. Vol zenuwen zat ik in de auto, maar toen ik de supermarkt in liep was er geen tijd voor observeren. Ik betoog mijn liefde aan de Tesco supermarkt en haar geweldige caissières en producten door het voor ze te zingen! Sommige mensen keken verbaasd op, anderen doken weg alsof er elk moment een bom kon afgaan, en weer anderen lachten ons blij en aanmoedigend toe. Eigenlijk maakte dat niks uit, mijn hart ging tekeer maar ik was ook blij en trots! 

Of de eerste keer dat ik werd gevraagd om piano te spelen op de Rainbow Tai Chi school, zonder noten. Jaren had ik pianolessen gehad, maar nog nooit had ik geïmproviseerd. Zat ik daar achter de piano, met veel starende ogen op me gericht, afwachtend wat ik zou doen. Ik had geen idee! Weer die observator ‘ik kan dit niet’, ‘wat willen ze dat ik doe’, ‘ik wil weg’, maar ik had weinig keuze en dook erin. Ik zal niet zeggen dat er een meesterstuk uit kwam maar door dit veel te doen heb ik een volledige nieuwe manier van muziek maken ontdekt. Het is zo prachtig om vanuit mijn hart te spelen, de piano te laten vertalen wat er in mij gebeurt, in plaats van andermans muziek spelen. Maar steeds moet ik eerst weer die observator loslaten en rust vinden in de pauzes tussen mijn adem en hartslagen, en vanuit het niets iets laten opkomen. 

Een ander vlak waar de observator weinig te zoeken heeft is emoties. Ik heb een deel van me dat zich vaak eenzaam voelt. Ook al heb ik een vriend, fijne vrienden, lieve familie, voor deze Liza is dat nooit genoeg en op momenten voelt ik me alleen op de wereld. De observator/ commentator vindt daar wat van ‘lastig, geen tijd voor, niet nodig, je hebt het toch goed, of het is je vrije dag, niet nu’. En wil graag een verklaring en een oplossing ‘misschien moet ik gewoon iets leuks doen, een boek lezen, of 

even bellen met mn zusje’. Ik heb me in het verleden zelfs laten verleiden om seks te hebben om me beter te voelen, gewoon met mijn vriend, maar toch voelde het soms niet goed. Het gevoel van eenzaamheid kwam altijd terug en de observator heeft geen idee wat ermee te doen. Daar bovenop zijn we met zijn allen ook veel tijd kwijt aan het voorkomen van dit soort gevoelens; zorgen dat we constant wat ‘doen’, vergoelijken of verklaren waarom we ons niet goed voelen, etc. Ik ook! Dit is hoe we het aangeleerd gekregen hebben, omdat niemand echt weet hoe om te gaan met die rauwe eenzaamheid. En dus blijven we rondjes rennen in ons hoofd (en fysiek, om uit ons hoofd te komen!). 

Een eerste stap om te stoppen met rondjes rennen in mn hoofd is mindfulness en meditatie geweest. En uiteindelijk ben ik zelfs mindfulness trainer geweest in mijn baan als psycholoog. Het is een prachtige manier om meer in het moment te gaan leven, om met gedachten om te leren gaan en ze minder serieus te nemen, meer te relativeren en rust te vinden. Maar het had voor mij zijn beperkingen. Rainbow Tai Chi heartbeat listening brengt me dichter bij mijn gevoel, mijn hart, en bij het leren zijn met mezelf. Ik dacht dat ik mezelf accepteerde, maar 9 van de 10 keer had ik geen trek in de sombere kant van mezelf, en gaf ik daar dus geen ruimte aan. In heartbeat listening leer ik te accepteren vanuit de eindeloze onvoorwaardelijke liefde van het hart, en dit is volgens mij de echte manier om empathisch te zijn. Vanuit het hart, en niet vanuit denken. Dan hoef je je niet te verplaatsen in een ander, maar voel je dat die ander voor een deel ook in jou is. Iedereen is een, we zijn uiteindelijk allemaal verbonden, en om dat steeds meer direct te ervaren is heel bijzonder. 

Wil je ook leren loslaten, meer ontspanning en meer gezondheid in je leven? En van daar de volgende stap nemen om negatieve gevoelens met positieve te balanceren, nieuwe creatieve oplossingen te vinden en jezelf volledig te accepteren zoals je bent? Na 2,5 jaar studie bij Tai Chi Master Choy in Devon, UK, kom ik mijn eerste workshops Rainbow Tai Chi geven in Nederland. 12 Februari 2017 in Dalfsen, 11 Maart 2017 in Zutphen en 12 Maart 2017 in Hoonhorst. Voor meer informatie en inschrijving neem contact met me op via liza.disselhorst@gmail.com. 

 

Gastblog door Liza Disselhorst
 

 

Meditatie maakt je niet overschillig of een mak schaapje

Meditatie maakt NIET onverschillig

Als je voor het eerst uitleg krijgt over (delen van) de Boeddhistische filosofie en of meditatie kan het zijn dat dit de indruk geeft dat je wat onverschillig en passief wordt. Dit is echter niet het geval en graag licht ik hier een en ander over toe om misverstanden uit de weg te ruimen.

Acceptatie BETEKENT NIET Je er bij neerleggen
Gelijkmoedigheid BETEKENT NIETonverschillig

Acceptatie
Meditatie betekent in de kern 'zijn met dat wat er is', zonder oordeel. We accepteren hetgeen dat het leven aan ons presenteert.
Acceptatie betekent echter niet dat je jezelf overal bij neerlegt. Integendeel, door bewustwording en opmerkzaamheid zien we meer helder wat er gebeurt en hebben we de keuze om hiernaar te handelen. Door het te accepteren en niet in verzet te gaan tegen 'wat is' zal je ook minder krampachtig/geforceerd reageren en juist 'beter' handelen.

Onlangs hoorde ik iemand een metafoor maken:
Het leven is een spelletje Tetris. Je accepteert wat zich aandient en gaat hiermee aan de slag. Dus als je met Tetris vier vakjes op een rij vrij hebt kan je wel wensen voor een liggend balkje, maar als zich wat anders aandient accepteer je dat en geef je deze een zo goed mogelijke plek.

Gelijkmoedigheid
In de Boeddhistische filosofie wordt veel het woord gelijkmoedigheid gebruikt. Persoonlijk gebruik ik liever de term 'evenwichtig', als dat passend is. Evenwichtigheid heeft voor mij, als Westerse mens, een betere accociatie. Er wordt dan ook niet bedoeld dat als je gelijkmoedigheid ontwikkeld dat je passief, emotieloos en/of onverschillig wordt. Het betekent meer dat jij controle hebt over je emoties in plaats van dat emoties controle hebben over jou!

RAIN bij meditatie: Recognise, Acceptation, Investigation, Non-Identification

Binnen de Vipassana Meditatie of ook wel Inzichts Meditatie is het mogelijk om het ezelsbruggetje R.A.I.N toe te passen.

R.A.I.N. staat voor Recognise, Acceptation, Investigation en Non-Identification. Dit kan je als volgt toepassen tijdens de meditatie:

Recognise
Aan de start van de meditatie heb je de intentie om bij je meditatieobject te blijven. Vaak de ademhaling zoals je deze kan waarnemen in de buik. Het is echter natuurlijk dat je op een gegeven moment (vroeg of laat) wordt afgeleid. We zijn opmerkzijn op het moment dat we dit in de gaten hebben. Dat je bent afgeleid is niet erg en het is mooi als je het opmerkt. Vanaf dat moment kan je vanuit de rol van de toeschouwer kijken naar hetgeen waardoor je bent afgeleid.

Acceptation
Zodra je opmerkt dat je bent afgeleid, is het de kunst om te accepteren dat je bent afgeleid + dat je hetgeen waardoor je bent afgeleid volledig aanvaard.

Investigation
Als je opmerkt dat je bent afgeleid, kan je dit onderzoeken. Hoe verhoudt je jezelf tegen hetgeen waardoor je bent afgeleid? Zijn er nog oordelen die je verder kan loslaten? Is het een veel terugkomend iets (patroon) waardoor ik ben afgeleid? Etc. Als je nog niet zo lang mediteert kan dit analyseren nog een rationeel analyseren zijn, echter is het de bedoeling dat je dit intuitief analyseert. Als je vaardig bent kan je dit intuitief analyseren in drie fasen doen:

  1. Wat voor gedachten heb ik? Kijk hiernaar vanuit de rol van de toeschouwer, ga er niet verder in mee. Dus maak ook niet een gedachte af ook al wil je dat nog zo graag.
  2. Wat voor gemoedstoestand heb ik hierbij. Aangenaam, onaangenaam of neutraal.
  3. Wat kan ik waarnemen in mijn lichaam (en merk hierbij op dat niets vaststaand is)

Non-identification
In deze fase maak je een verschuiving van concept naar de directe waarneming. Je keert volledig in de rol van de toeschouwer. En in plaats van het benoemen van concepten en intuitief analyseren ga je over tot puur waarnemen. Op deze manier ontmantel je het mind-object en zodra het minder sterk wordt en naar de achtergrond verdwijnt, richt je de volledige aandacht weer op je anker. Je meditatieobject.

Van bewust bekwaam naar onbewust bekwaam

In het begin zal dit een ‘analytisch’ proces kunnen zijn. Op den duur doorloop je dit proces ‘vanzelf’. Je bent opmerkzaam tijdens/nadat je bent afgeleid door een Medium of Large bezoeker en de rest ontvouwt zich zonder dat er een IK aan te pas komt. Je doet er goed aan om R.A.I.N. op ‘speelse wijze’ toe te passen. Je hoeft niet iedere keer exact deze stappen door te lopen. De ene keer volstaat het om opmerkzaam te zijn en los te laten, de andere keer vergt het enige tijd om het hele proces te doorlopen.

Zoals bij alles wat we nieuw leren: Je gaat van onbewust onbekwaam uiteindelijk naar bewust bekwaam. Het wordt dan onderdeel van je systeem.

 

De originele bron van de RAIN methode weet ik niet zeker, maar volgens mij heeft Tara Brach deze uiteenzetting bedacht op basis van de traditioneel Boeddhistische Vipassana methodes.  

Lees ook het artikel dat hieraan voorafgaand kan worden toegepast “Omgaan met afleiding tijdens meditatie

 

Door Gerjan Schoemaker.
Vihara meditatie en webshop

Van ‘onbewust onbekwaam’ naar ‘onbewust bekwaam’

Bewustwording kan je ontwikkelen. Veel mensen overkomt het wel eens om uren, dagen of zelfs weken of jaren in een frustratie te bijven hangen. Gefrustreerd over iets of iemand. Ze hebben niet door, dat degene die het meest onder deze frustratie lijdt, zij zelf zijn. Onnodig. Maar ja… als je niet weet dat het ook anders kan, zal dit patroon zich blijven herhalen. Ik gun deze mensen dan ook de eerste stap naar bewustwording. Als je het eerste stapje hebt genomen is er vaak geen weg meer terug 🙂

De leercircel van bewustwording

Onbewust onbekwaam
Als iemand zich niet bewust is dat hij of zij in een emotie blijft hangen, terwijl dit niet nodig is, dan is deze persoon ‘onbewust onbekwaam’. Hij of zij weet niet beter. In dit geval heeft is er ook geen andere keuze. Het inzicht moet ontstaan (vaak komen mensen pas op ‘het pad van bewustwording’ na een heftige gebeurtenis) en kan niet door deze persoon worden afgedwongen.

Bewust onbekwaam
Je wordt ‘bewust onbekwaam’ als je het inzicht krijgt dat het ook anders kan. Je ziet dat je weer in een emotie blijft hangen en je bent je er van bewust dat het geen zin heeft. Je krijgt een keuze! Blijf ik lekker onbekwaam (waarom zou je?) of kies je ervoor om er bekwaam in te raken om er anders mee om te gaan waardoor er ‘minder lijden’ is.

Bewust bekwaam
Je bent er je bewust van dat het anders kan. In het voorbeeld kan je er voor kiezen om de emotie te accepteren, observeren en de identificatie ermee loslaten. Hiermee wordt de emotie mogelijk minder sterk, of mogelijk verdwijnt de emotie zelfs. Je kan er in ieder geval beter mee ‘zijn’ waardoor er minder ‘lijden’ ontstaat.

Onbewust bekwaam
Als je nog bewust bekwaam bent, dan werk je nog met name vanuit je verstand. Maar als je dit vaak toepast, zal je zien dat het steeds meer onderdeel van jouw eigen systeem wordt. Op een gegeven moment hoef je er niet meer over na te denken, maar wordt het onderdeel van jouw conditioneringen. Het gaat vanzelf. Dus dan ben je onbewust bekwaam.

Wat zijn effecten van bewustwording?

Naarmate je op het pad van bewustwording verder ontwikkelt en steeds meer (door)leeft is het mogelijk dat je steeds maar, als het ware, door het leven heen glijdt. Obstakels zijn geen problemen meer, maar situaties. Je klaagt minder, want er is niets om over te klagen. Je oordeelt minder, want je hebt compassie en mededogen ontwikkelt. Alles is zoals het is. En zo kan ook een bepaald persoon er niets aan doen dat deze handelt zoals hij of zij handelt. Dit overkomt hem of haar. Vanuit deze wetenschap kan je het de betreffende persoon ook niet echt kwalijk nemen (jij mag er uiteraard op reageren zoals jij wil, daar kan jij dan ook weer niets aan doen). Uiteraard verschilt de mate waarin je dit doorziet bij de meeste mensen per situatie en periode.

Sommigen vragen zich af of je nog wel verantwoordelijkheidsgevoel hebt als je geen invloed hebt op wat je doet. En het antwoord is: “Jazeker wel! Meer dan voorheen.” Je doet namelijk alles vanuit wijsheid en compassie.

Dezelfde vraag rijst vaak op over gelijkmoedigheid. Word je niet ontzettend onverschillig als je jezelf niet meer laat leiden door emoties. Ook hierbij is het tegenovergestelde waar. Je stelt jezelf meer open. Je hart opent zich verder. Je wordt sneller geraakt. Het verschil is dat jij de baas wordt over je emoties, in plaats van dat de emoties baas worden over jou. Het is niet zo dat er geen boosheid meer opkomt, of dat je niet meer buldert van het lachten. Je doorleeft de emoties alleen met wijsheid. Bovendien ontwikkel je zelfkennis en weet je naar welke emoties je moet handelen en welke niet. Je weet er op een heilzame manier mee om te gaan. Doordat je meer ‘voelt’, weet je de kleine dingen ook vaak beter te waarderen.

Ook leef je meer vanuit dankbaarheid in plaats van trots. Je bent dankbaar voor wat je hebt (materie, vaardigheden, situaties, etc.) en je ziet in en accepteert dat je het ook weer kwijt raakt. Maar ondertussen kan je er vanuit dankbaarheid volop van genieten!

Natuurlijk zijn er nog veel meer effecten van meditatie en bewustwording.
Suggesties zijn welkom. Laat een reactie achter!

Blog Bewust Online

 

Blog Bewust - meditatie - yoga - spiritualiteit - duurzaameheidSinds vandaag is Blog Bewust online Het doel is om een compleet platform te creëren met waanzinnig veel informatie over bewust leven.

Graag nodig ik iedereen uit die wat te vertellen heeft over bewustwording, spiritualiteit en duurzaamheid om artikelen in te sturen.

Dit kan naar info@meditatiezwolle.nl

Bedankt allemaal,

Gerjan